Nghẹt mũi, sổ mũi khi bị cúm: rửa mũi và xịt mũi thế nào cho đúng

Biên soạn: Đội ngũ chuyên môn PlasmaKare · Tham vấn chuyên môn: Ds Nguyễn Bá Nghĩa – Giám đốc Nghiên cứu & Phát triển, Công ty TNHH Dược phẩm Innocare · Cập nhật: 20/10/2026

Nghẹt mũi khi bị cúm thường đỡ dần theo bệnh; việc cần làm là giúp mũi đủ thông để ăn, ngủ dễ hơn mà không gây thêm hại. Rửa hoặc nhỏ nước muối an toàn khi làm đúng, nhưng tổng quan Cochrane chỉ thấy lợi ích nhỏ, bằng chứng chất lượng thấp (King và cộng sự, 2015). Nước pha phải là nước đã đun sôi để nguội, nước cất hoặc nước vô khuẩn (Yoder và cộng sự, 2012). Thuốc xịt co mạch chỉ dùng vài ngày, không tự dùng cho trẻ nhỏ. Đau tai, sốt lại, chảy mũi trên 10 ngày là lý do đi khám.

Tóm tắt nhanh

Câu hỏi	Trả lời ngắn
Nước muối có giúp không?	Có thể đỡ nhẹ; bằng chứng còn yếu
Pha bằng nước gì?	Nước đun sôi để nguội, nước cất hoặc vô khuẩn
Thuốc xịt co mạch?	Không quá 3 ngày; không tự dùng cho trẻ nhỏ
Trẻ chưa biết xì mũi?	Nhỏ nước muối, hút nhẹ trước bữa bú
Khi nào đi khám?	Khó thở, đau tai, sốt lại, chảy mũi trên 10 ngày

Mùa cúm hiện nay đang diễn biến thế nào?

Theo Báo Sức khỏe & Đời sống (17/10/2026), CDC Hà Nội cho biết thời gian gần đây mỗi tuần có “khoảng 200-300 trường hợp bị cúm vào điều trị tại các cơ sở y tế trên địa bàn”, và khuyên theo dõi cả nhịp thở, ăn uống, mức tỉnh táo chứ không chỉ nhiệt độ. Báo Tiền Phong (01/10/2026) dẫn Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế: số ca cúm mùa tăng nhẹ nhưng “chưa ghi nhận sự gia tăng bất thường về số ca cúm nặng hoặc tử vong do bệnh cúm”. Không chủ quan nhưng không hoang mang.

Vì sao bị cúm lại nghẹt mũi, sổ mũi?

Virus cúm làm niêm mạc mũi viêm, sưng và tiết nhiều dịch, nên mũi vừa tắc vừa chảy; khác cảm lạnh, cúm thường kèm sốt, đau mỏi rõ hơn (kiến thức nền). Triệu chứng chung của cúm A xem bài Bệnh cúm A: triệu chứng và cách phòng ngừa; nghẹt mũi mùa lạnh do nguyên nhân khác xem bài rát họng, nghẹt mũi, sổ mũi.

Rửa mũi bằng nước muối có thật sự giúp đỡ nghẹt mũi?

Có thể, nhưng bằng chứng yếu. Tổng quan Cochrane gộp 5 thử nghiệm trên 544 trẻ em và 205 người lớn bị nhiễm khuẩn hô hấp trên cấp; các thử nghiệm so với chăm sóc thường quy, không có giả dược, phần lớn không thấy khác biệt. Một thử nghiệm lớn hơn ở trẻ em thấy điểm chảy mũi, nghẹt mũi giảm khoảng 0,3 trên thang 4 điểm và trẻ dùng ít thuốc co mạch hơn; tác dụng phụ chỉ là khó chịu nhẹ ở mũi (King và cộng sự, 2015). Tổng quan không tách riêng người bị cúm, nên nước muối là cách làm mũi dễ chịu, không phải biện pháp điều trị cúm.

Rửa mũi thế nào cho an toàn: dùng nước gì, vệ sinh bình ra sao?

Năm 2011 ở Mỹ, hai người lớn tử vong vì viêm não màng não do amip Naegleria fowleri sau khi rửa xoang bằng nước máy; amip được tìm thấy trong nước tại nhà (Yoder và cộng sự, 2012). Biến cố rất hiếm nhưng gần như luôn tử vong. Trong phòng thí nghiệm, đun sôi nước 5 phút loại bỏ mọi vi khuẩn và amip thử nghiệm, còn lọc than hoạt tính thì không (Ordemann và cộng sự, 2017). Dung dịch tự pha để ở nhiệt độ phòng nhiễm khuẩn ở 35,1% mẫu, có mẫu chỉ sau 24 giờ; mẫu để tủ lạnh không mọc (Hardy và cộng sự, 2015).

1. Rửa tay trước khi pha.
2. Dùng nước đã đun sôi để nguội tới ấm, nước cất hoặc nước vô khuẩn.
3. Pha đúng lượng muối theo hướng dẫn; dung dịch quá nhạt dễ xót.
4. Pha vừa đủ dùng, phần thừa đổ đi.
5. Cúi người, nghiêng đầu, há miệng thở; cho dung dịch vào một bên, chảy ra bên kia; không bơm mạnh.
6. Xì nhẹ từng bên; rửa bình bằng xà phòng, để khô; mỗi người một bình.

Bước 2–4 dựa trên các nghiên cứu trên; bước 1, 5, 6 là gợi ý thực hành.

Thuốc xịt co mạch mũi dùng mấy ngày và ai không nên tự dùng?

Thuốc co mạch như oxymetazoline, xylometazoline, naphazoline làm mũi thông nhanh. Tổng quan Cochrane 15 thử nghiệm (1.838 người, gần như toàn người lớn) thấy cải thiện nghẹt mũi ở mức nhỏ, bằng chứng chất lượng thấp; hiệu quả và an toàn ở trẻ em chưa được xác định (Deckx và cộng sự, 2016). Ở 50 người khỏe dùng oxymetazoline 7 ngày, đã có dấu hiệu nghẹt mũi dội ngược sau 3 ngày, dù nhóm dùng dung dịch nền cũng có xu hướng tăng (Morris và cộng sự, 1997). Vì vậy, theo gợi ý thận trọng của chúng tôi, không dùng quá 3 ngày nếu không có chỉ định.

Với trẻ nhỏ, nguy cơ là ngộ độc: trong 72 trẻ tiếp xúc với thuốc nhóm imidazolin, 57 trẻ có biểu hiện như li bì, vã mồ hôi, hạ thân nhiệt, nhịp tim chậm, dù nhỏ mũi hay uống nhầm (Bucaretchi và cộng sự, 2003). Không tự nhỏ thuốc co mạch cho trẻ nhỏ.

Biện pháp	Bằng chứng	Trẻ nhỏ
Nhỏ, rửa nước muối	Có thể đỡ nhẹ (King 2015)	Dùng được
Thuốc xịt co mạch	Đỡ nhẹ ở người lớn; dội ngược khi dùng kéo dài	Không tự dùng
Hút mũi	Giúp dễ bú, không đổi diễn tiến bệnh (Schuh 2023)	Dùng được, hút nhẹ

Trẻ nhỏ chưa biết xì mũi thì hút mũi thế nào?

Một thử nghiệm ngẫu nhiên ở Canada trên 372 trẻ 1–11 tháng bị viêm tiểu phế quản (không phải cúm) so hút bằng quả bóp với máy hút chạy pin trước bữa bú trong 72 giờ: hai nhóm không khác về tái khám, ăn bú, giấc ngủ (Schuh và cộng sự, 2023). Gợi ý thực hành: nhỏ vài giọt nước muối sinh lý, chờ dịch mềm, hút nhẹ ở lỗ mũi, trước bữa bú và trước khi ngủ, rửa sạch dụng cụ sau mỗi lần. Trẻ bỏ bú, thở nhanh, rút lõm lồng ngực cần đi khám ngay. Phụ nữ mang thai, cho con bú, người cao tuổi, người bệnh tim, huyết áp cao nên hỏi dược sĩ trước khi dùng thuốc co mạch. Tất cả nội dung không thay thế cho chỉ định của bác sĩ. Hỏi ý kiến chuyên gia trước khi dùng.

Dấu hiệu nào cho thấy viêm tai giữa, viêm xoang sau cúm?

Một nghiên cứu theo dõi trẻ em ở cộng đồng tại Phần Lan ghi nhận 39,7% trẻ dưới 3 tuổi bị cúm có biến chứng viêm tai giữa cấp (Heikkinen và cộng sự, 2004). Cha mẹ nên để ý trẻ quấy khóc, kéo tai, sốt lại, chảy dịch tai (gợi ý thực hành). Với viêm xoang do vi khuẩn ở trẻ 1–18 tuổi, Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ dựa vào ba kiểu diễn tiến (Wald và cộng sự, 2013):

• Kéo dài: chảy mũi (dịch bất kể tính chất) hoặc ho ban ngày trên 10 ngày không đỡ.
• Nặng lên: chảy mũi, ho hoặc sốt nặng hơn hay mới xuất hiện sau khi đã đỡ.
• Khởi phát nặng: sốt từ 39°C kèm chảy mũi mủ ít nhất 3 ngày liền.

Màu dịch xanh, vàng đơn thuần chưa đủ để kết luận nhiễm khuẩn. Kháng sinh do bác sĩ quyết định.

Ngoài rửa mũi, chăm sóc mũi họng tại nhà còn gì giúp dễ chịu hơn?

Gợi ý thực hành: uống đủ nước ấm, giữ phòng thoáng, kê cao đầu khi ngủ, xì mũi nhẹ từng bên rồi rửa tay; súc họng nước muối ấm nếu đã biết súc và nhổ (trẻ và bà bầu xem bài có nên súc miệng nước muối).

Câu hỏi thường gặp

Dùng nước máy pha muối để rửa mũi được không?

Không nên; đun sôi rồi để nguội, hoặc dùng nước cất, nước vô khuẩn.

Rửa mũi mấy lần một ngày?

Không có mốc chuẩn; làm khi nghẹt nhiều và trước khi ngủ (gợi ý thực hành).

Xịt co mạch rồi vẫn nghẹt, có nên xịt thêm?

Không. Đó có thể là nghẹt dội ngược; hỏi bác sĩ, dược sĩ.

Chảy mũi xanh có phải đã bội nhiễm?

Chưa chắc; thời gian và diễn tiến quan trọng hơn màu dịch.

Tài liệu tham khảo

Các đường dẫn dưới đây để ở dạng liên kết trần, bạn sao chép và dán vào trình duyệt để tra cứu bản gốc.

1. King D, Mitchell B, Williams CP, et al. Saline nasal irrigation for acute upper respiratory tract infections. Cochrane Database Syst Rev. 2015;2015(4):CD006821. doi:10.1002/14651858.CD006821.pub3. PMID 25892369. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25892369/
2. Yoder JS, Straif-Bourgeois S, Roy SL, et al. Primary amebic meningoencephalitis deaths associated with sinus irrigation using contaminated tap water. Clin Infect Dis. 2012;55(9):e79-85. doi:10.1093/cid/cis626. PMID 22919000. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22919000/
3. Ordemann AG, Stanford JK, Sullivan DC, et al. Can contaminated water be rendered safe for nasal saline irrigations? Laryngoscope. 2017;127(7):1513-1519. doi:10.1002/lary.26538. PMID 28224696. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28224696/
4. Hardy ET, Stringer SP, O’Callaghan R, et al. Strategies for decreasing contamination of homemade nasal saline irrigation solutions. Int Forum Allergy Rhinol. 2015;6(2):140-2. doi:10.1002/alr.21613. PMID 26290494. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26290494/
5. Deckx L, De Sutter AI, Guo L, et al. Nasal decongestants in monotherapy for the common cold. Cochrane Database Syst Rev. 2016;10(10):CD009612. doi:10.1002/14651858.CD009612.pub2. PMID 27748955. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27748955/
6. Morris S, Eccles R, Martez SJ, et al. An evaluation of nasal response following different treatment regimes of oxymetazoline with reference to rebound congestion. Am J Rhinol. 1997;11(2):109-15. doi:10.2500/105065897782537197. PMID 9129752. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9129752/
7. Bucaretchi F, Dragosavac S, Vieira RJ. [Acute exposure to imidazoline derivatives in children]. J Pediatr (Rio J). 2003;79(6):519-24. PMID 14685449. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/14685449/
8. Schuh S, Coates AL, Sweeney J, et al. Nasal Suctioning Therapy Among Infants With Bronchiolitis Discharged Home From the Emergency Department: A Randomized Clinical Trial. JAMA Netw Open. 2023;6(10):e2337810. doi:10.1001/jamanetworkopen.2023.37810. PMID 37856126. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37856126/
9. Heikkinen T, Silvennoinen H, Peltola V, et al. Burden of influenza in children in the community. J Infect Dis. 2004;190(8):1369-73. doi:10.1086/424527. PMID 15378427. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15378427/
10. Wald ER, Applegate KE, Bordley C, et al. Clinical practice guideline for the diagnosis and management of acute bacterial sinusitis in children aged 1 to 18 years. Pediatrics. 2013;132(1):e262-80. doi:10.1542/peds.2013-1071. PMID 23796742. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23796742/

Nguồn tin trong nước:

• Báo Sức khỏe & Đời sống (17/10/2026). Hà Nội có hàng trăm ca cúm nhập viện mỗi tuần, cần chú ý khi bị sốt. https://suckhoedoisong.vn/ha-noi-co-hang-tram-ca-cum-nhap-vien-moi-tuan-can-chu-y-khi-bi-sot-169261015085929394.htm
• Báo Tiền Phong (01/10/2026). Bộ Y tế cảnh báo nóng về cúm mùa. https://tienphong.vn/bo-y-te-canh-bao-nong-ve-cum-mua-post1881161.tpo

Đọc tiếp

• Cúm mùa: nguyên nhân, triệu chứng
• Đau rát cổ họng
• Họng đau rát khó nuốt nước bọt
• Viêm họng nuốt nước bọt đau tai
• H-Spray và nước súc họng PlasmaKare

Bài viết do đội ngũ chuyên môn PlasmaKare – Công ty TNHH Dược phẩm Innocare biên soạn, nhằm cung cấp kiến thức chăm sóc da và niêm mạc. Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Sản phẩm PlasmaKare là trang thiết bị y tế, không phải thuốc. Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng.

PlasmaKare — Chăm sóc da và niêm mạc
Chịu trách nhiệm sản phẩm và phân phối: Công ty TNHH Dược phẩm Innocare — 558 Quang Trung, phường Dương Nội, Hà Nội.
Hotline 024 6680 0369 · Zalo 0968 734 102 · Liên hệ