Sự đề kháng của vi trùng trong khoang miệng gây giảm sút hiệu quả của các hoạt chất kháng khuẩn cho các bệnh lý răng miệng và đặt ra thách thức tìm kiếm 1 hoạt chất kháng khuẩn mới, an toàn và hiệu quả khi sử dụng cho con người. Một trong những hướng ứng dụng đáng chú ý của thế kỷ 21 là sử dụng nước súc miệng Nano Bạc trong kiểm soát nhiễm trùng răng miệng.
Mục lục
- 1. Lịch sử ứng dụng Nano Bạc trong chăm sóc da, niêm mạc
- 2. Cơ chế kiểm soát nhiễm trùng của nước súc miệng Nano Bạc
- 3. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của nước súc miệng Nano Bạc
- 4. Một số loại nước súc miệng Nano Bạc trên thị trường
- 5. Cách chọn nước súc miệng Nano Bạc phù hợp
- 6. Câu hỏi thường gặp về nước súc miệng Nano Bạc
Lịch sử ứng dụng Nano Bạc trong chăm sóc da, niêm mạc
Khả năng kháng virus, vi khuẩn và vi nấm của Nano Bạc cũng như tính an toàn của nguyên liệu này đã được nghiên cứu và ứng dụng từ thế kỷ 20. Nhưng phải đến thế kỷ 21 khi công nghệ Nano bùng nổ, các nhà khoa học mới bắt đầu ứng dụng các dạng Nano Bạc vào trong lĩnh vực chăm sóc sức khoẻ, đặc biệt là chăm sóc ngoài da và Răng miệng họng.
Ứng dụng đầu tiên của Nano Bạc trong chăm sóc răng miệng phải kể đến các loại bàn chải đánh răng sử dụng sợi có chứa ion Ag+ hay các Nano Bạc. Bàn chải là 1 trong những đồ dùng nhiều vi khuẩn nhất. Nhờ các sợi nano, bàn chải đánh răng được đảm bảo sạch sẽ, chống nhiễm khuẩn và sử dụng lâu dài, góp phần bảo vệ răng miệng khoẻ mạnh.
Từ những ứng dụng thô sơ, các nhà khoa học tiếp tục nghiên cứu và ứng dụng Nano Bạc trong các chế phẩm điều trị nhiễm trùng tại chỗ trong khoang miệng như gel bôi chứa Nano Bạc chữa viêm nướu, nha chu, phức hợp Nano Bạc – Flour chữa sâu răng, thuốc bôi Nano Bạc chữa nhiệt miệng, loét miệng, hay chốc mép (do virus HSV-1 gây ra).
Nhưng ứng dụng rộng rãi và được ưa chuộng hơn cả là những dòng nước súc miệng Nano Bạc hỗ trợ cải thiện nhiễm trùng răng miệng và nhiễm trùng tại họng. Nhờ đặc tính kháng khuẩn, hương vị dịu nhẹ, dễ sử dụng, nước súc miệng Nano Bạc ngày càng trở nên thông dụng bên cạnh các loại nước súc miệng chứa hoạt chất kháng khuẩn cũ như povidone-iod, chlorhexidine hay các loại tinh dầu…Các loại nước súc miệng Nano bạc nếu đủ tiêu chuẩn an toàn có thể dùng cho họng và được gọi với tên khác là nước súc họng miệng hoặc nước súc họng Nano bạc.
Cơ chế kiểm soát nhiễm trùng của nước súc miệng Nano Bạc
Nước súc miệng Nano bạc Khả năng kiểm soát nhiễm trùng của nước súc miệng Nano Bạc được nghiên cứu riêng rẽ trên vi khuẩn, vi nấm và virus.
Cơ chế kháng vi khuẩn, vi nấm của Nano Bạc
Vi khuẩn, vi nấm là dạng vi sinh vật có cấu trúc tế bào hoàn thiện gồm 2 phần màng tế bào và tế bào chất. Nước súc miệng Nano Bạc có khả năng tấn công vào cả 2 phần này của vi khuẩn, vi nấm khiến chúng suy yếu dần và chết.
Thứ 1: Nano Bạc gây thủng mảng tế bào
Nước súc miệng Nano Bạc chứa hoạt chất có bản chất là các ion Ag+ mang điện dương được bao bọc bởi lớp màng nano ngăn kết tụ. Nano Bạc gắn chặt vào màng tế bào vi khuẩn (bản chất lớp pospholipid kép), vi nấm tích điện âm và làm thay đổi tính thấm của màng tế bào. Màng tế bào thay đổi tính thấm làm rò rỉ các thành phần của tế bào chất ra bên ngoài khiến tế bào bị chết.
Thứ 2: Nano Bạc ức chế quá trình sinh năng lượng của vi khuẩn
Với kích thước Nano siêu nhỏ, 1 số dạng Nano Bạc chui vào trong tế bào chất của vi khuẩn, vi nấm để cản trở quá trình hoạt động sinh năng lượng. Vi nấm, vi khuẩn không có năng lượng để hoạt động sẽ suy yếu hoặc chết.
Thứ 3: Nano Bạc ngưng tụ ADN, ức chế quá trình nhân đôi và phát triển của vi khuẩn, vi nấm
Cơ chế khác biệt của Nano Bạc là khả năng ngưng tụ ADN của vi khuẩn, vi nấm gây ức chế toàn bộ quá trình nhân đôi và phát triển của các loại vi sinh vật này từ đó làm hạn chế số lượng của vi sinh vật gây bệnh. Khi vi khuẩn, vi nấm không đạt được số lượng đủ lớn, chúng không thể gây bệnh cho cơ thể nói chung và bệnh răng miệng nói riêng.
Do thời gian tiếp xúc của nước súc miệng Nano Bạc với vi khuẩn khoang miệng khá ngắn nên cơ chế đầu tiên là cơ chế chính nhất cho hoạt động kiểm soát nhiễm trùng của hoạt chất này.
Nước súc miệng Nano Bạc kháng nhiều chủng virus có vỏ và không có vỏ Capsid
Virus (virion) là dạng vi sinh vật không có tế bào mà chỉ gồm vật chất di truyền là ADN hoặc ARN, có hoặc không có lớp vỏ Capsid. Do đó, đây là loại vi sinh vật không “lớn lên” mà gây bệnh bằng cách nhân lên và phá huỷ tế bào nhiễm.
Bằng cách ức chế sự liên kết của virus – tế bào vật chủ; ngưng tụ ADN ngăn cản quá trình nhân lên trong tế bào, Nano Bạc thể hiện khả năng kháng virus trong các nghiên cứu in vitro.
Thứ nhất: Nano Bạc ngăn cản quá trình liên kết virus và vật chủ
Virus cần chui vào tế bào vật chủ để thực hiện quá trình phiên mã- dịch mã tạo ra các virus mới. Khi sử dụng nước súc miệng Nano Bạc, các ion Ag+ được giải phóng từ tinh thể bạc và bao bọc lấy chuỗi Glycoprotein trên lớp vỏ Capsid của virus khiến chúng không thể liên kết với vật chủ. Virus không liên kết, không thể nhân lên đủ số lượng để có thể gây bệnh.
Thứ hai: Nano Bạc gây ngưng tụ ADN/ARN của virus
Trong tế bào vật chủ, Nano Bạc tiếp cận với virus và gây ngưng thụ chuỗi ADN hoặc ARN của virus khiến chúng không thực hiện được quá trình nhân lên trong tế bào vật chủ. Khi Virus không được nhân lên số lượng đủ lớn, chúng không thể phá vỡ màng tế bào vật chủ để giải phóng ra ngoài, từ đó không thể gây bệnh cho con người.
Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của nước súc miệng Nano Bạc
Khả năng kiểm soát nhiễm trùng và độ an toàn của nước súc miệng Nano Bạc bị ảnh hưởng bởi kích thước, nồng độ, độ tinh khiết, độ đồng đều và ổn định của nguyên liệu Nano Bạc.
Kích thước Nano
Kích thước hạt nano quyết định khả năng kháng khuẩn mạnh hay yếu của loại vật liệu này. Theo nghiên cứu của các nhà khoa học trên thế giới, kích thước hạt nano càng nhỏ thì hiệu lực kháng khuẩn của Nano Bạc càng cao do diện tích tiếp xúc lớn. Điều này giải thích phần lớn cho việc các loại nước súc miệng nano bạc sử dụng nguyên liệu nano bào chế bằng phương pháp khác nhau có hiệu lực kháng khuẩn khác nhau dù sử dụng cùng 1 nồng độ.
Tuy nhiên, nước súc miệng Nano Bạc sử dụng dạng nano kích thước quá nhỏ lại gây tác dụng phụ trên người nếu sử dụng thường xuyên. Hàng loạt nghiên cứu đã được tiến hành và đưa ra mức phù hợp về hiệu quả và an toàn ở kích thước Nano Bạc từ 20-40nm. Để dự đoán kích thước hạt Nano Bạc trong nước súc miệng có thể dựa vào màu sắc dung dịch. Kích thước Nano Bạc càng lớn, màu sắc dung dịch nước súc miệng Nano Bạc càng đậm. Màu nước súc miệng Nano Bạc kích thước 20-40nm thường có màu vàng tươi sáng đến vàng hơi nâu.
Nồng độ Nano
Nồng độ Nano Bạc càng cao hiệu quả kháng khuẩn càng lớn. Tuỳ vào mục đích sử dụng, Nano Bạc được dùng với các nồng độ khác nhau, dao động từ 5-50ppm. Trong các loại nước súc miệng Nano Bạc hiện nay, nồng độ Nano Bạc chỉ cần khoảng 20ppm đã cho hiệu quả cao trong kháng khuẩn, kháng virus .
Độ tinh khiết
Độ tinh khiết thể hiện chất lượng và độ an toàn của dạng Nano Bạc sử dụng. Độ tinh khiết của Nano Bạc phụ thuộc chủ yếu vào phương pháp điều chế.
- Phụ phẩm của hầu hết các phương pháp Nano hoá là chất tạo màng Nano và chất ổn định. Những phụ phẩm này làm giảm độ tinh khiết của Nano Bạc nhưng không gây tác dụng phụ khi sử dụng. Tuy nhiên, màng nano có ảnh hưởng nhất định đến hiệu quả của Nano Bạc. Ví dụ màng Tannic làm tăng hoạt tính kháng khuẩn cho Nano Bạc.
- Các phương pháp hoá học chế tạo Nano Bạc có thêm phụ phẩm là các muối bạc trung gian và các hợp chất tham gia phản ứng Nano hoá. Các phụ phẩm này có thể gây tác dụng phụ hiếm gặp của Nano Bạc gồm xanh da niêm mạc và hiện tượng kích ứng.
Độ đồng đều và Độ ổn định
Nước súc miệng sử dụng các Nano Bạc càng đồng đều về kích thước và độ ổn định thì hiệu quả kháng khuẩn càng cao. Độ đồng đều tuỳ thuộc vào từng phương pháp chế tạo nano. Độ ổn định lại phụ thuộc vào chất ổn định được sử dụng theo nhu cầu của từng loại nước súc miệng Nano Bạc. Về cơ bản, bảo quản ở điều kiện thường, tránh ánh sáng và nhiệt độ cao sẽ giúp Nano Bạc đạt trạng thái ổn định tốt.
Một số loại nước súc miệng Nano Bạc trên thị trường
Hiệu quả và độ an toàn của nước súc miệng Nano Bạc phụ thuộc vào dạng Nano Bạc, nồng độ, công thức và cách bảo quản. Dưới đây là thông tin tham khảo về một số sản phẩm đang được bán; bạn nên đọc kỹ nhãn và hỏi ý kiến dược sĩ, nha sĩ để chọn loại phù hợp.
Súc họng miệng PlasmaKare
Súc họng-miệng PlasmaKare là trang thiết bị y tế loại A (số lưu hành 200001367/PCBA-HN), chứa phức hệ TSN (acid Tannic – Nano Bạc Plasma, kích thước hạt khoảng 10 – 40 nm) kết hợp keo ong nhập khẩu từ Ý, không chứa cồn.
Công dụng theo hồ sơ công bố:
- Hỗ trợ cải thiện triệu chứng trong các trường hợp viêm, nhiễm khuẩn, nhiễm virus ở họng – miệng: viêm họng, viêm amidan, cảm cúm, ho, đau rát họng.
- Hỗ trợ trong viêm loét miệng, viêm lợi, chảy máu chân răng, loét áp-tơ, nhiệt miệng, nấm Candida miệng lưỡi.
- Vệ sinh họng miệng và dự phòng nhiễm trùng trong, sau phẫu thuật, thủ thuật nha khoa.
- Súc họng miệng thường xuyên trong mùa dịch để phòng tránh bệnh lây qua đường hô hấp như cúm, cúm A, H1N1, H5N1.
- Dùng hằng ngày để vệ sinh, chăm sóc họng, miệng, răng nướu.
Đối tượng: người lớn và trẻ em trên 1 tuổi đã biết súc miệng.
Quy cách và giá tham khảo: chai 250ml 145.000đ, chai 150ml 95.000đ, hộp 25 gói × 10ml 180.000đ. Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng.
Nước súc miệng Nano Bạc Valentine
Nước súc miệng Nano Bạc Valentine sử dụng nguyên liệu Nano Bạc nhập khẩu, có dòng riêng cho người lớn và trẻ nhỏ.
- Hương vị dịu nhẹ, không chứa cồn.
- Có sản phẩm chuyên biệt cho trẻ nhỏ.
- Giá thành thấp, dễ mua tại nhiều nhà thuốc, siêu thị.
Giá bán thay đổi theo thời điểm và nơi bán, bạn nên tham khảo trực tiếp tại điểm bán.
Nước súc miệng Nano Bạc SMC – Ag+
Nước súc miệng SMC – Ag+ là nước súc miệng chứa Nano Bạc, được phân phối chủ yếu qua các phòng khám nha khoa, tmh, nhà thuốc, bệnh viện trên toàn quốc.
- Vị dịu nhẹ, thành phần chính là Nano Bạc.
- Theo thông tin nhà phân phối, sản phẩm dùng hỗ trợ ngăn ngừa viêm nhiễm tại miệng như bệnh nha chu, viêm nướu, hôi miệng.
- Mua tại các phòng khám nha khoa; nên dùng theo tần suất và thời gian ghi trên nhãn hoặc theo hướng dẫn của nha sĩ.
Cách chọn nước súc miệng Nano Bạc phù hợp
- Có số lưu hành hoặc số công bố rõ ràng trên nhãn, ghi đủ tên cơ sở sản xuất.
- Ghi rõ thành phần, dạng Nano Bạc và nồng độ.
- Ưu tiên loại không chứa cồn nếu dùng cho trẻ em, người đang viêm loét miệng hoặc niêm mạc nhạy cảm.
- Kiểm tra độ tuổi sử dụng: nhiều loại chỉ dùng cho trẻ đã biết súc miệng.
- Bảo quản nơi thoáng mát, tránh ánh sáng trực tiếp; không dùng khi dung dịch đổi màu bất thường hoặc quá hạn.
Câu hỏi thường gặp về nước súc miệng Nano Bạc
Nước súc miệng Nano Bạc có dùng hằng ngày được không?
Có thể dùng hằng ngày nếu nhãn sản phẩm cho phép, thường 2 lần/ngày sau khi đánh răng. Một số loại được khuyến cáo dùng theo đợt, cần đọc kỹ hướng dẫn trên nhãn.
Trẻ em có dùng được nước súc miệng Nano Bạc không?
Trẻ cần biết súc và nhổ ra, không nuốt. Chọn sản phẩm ghi rõ độ tuổi dùng cho trẻ và giám sát trẻ khi súc miệng.
Súc miệng Nano Bạc bao lâu thì nhổ ra?
Thông thường súc khoảng 30 giây – 1 phút rồi nhổ ra, không cần súc lại bằng nước và nên hạn chế ăn uống trong 20 – 30 phút sau đó để dung dịch lưu lại trong khoang miệng.
