Tay chân miệng là bệnh thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt vào thời điểm giao mùa. Khi con mắc bệnh, nhiều mẹ lo lắng không biết làm thế nào để hết tay chân miệng nhanh và an toàn. Bài viết dưới đây sẽ mách mẹ cách nhanh hết tay chân miệng ở trẻ nhỏ, giúp bé sớm hồi phục và hạn chế biến chứng.
Mục lục
Dấu hiệu chỉ ra trẻ đang mắc tay chân miệng
Khi trẻ xuất hiện những biểu hiện dưới đây, rất có thể con đang mắc bệnh tay chân miệng. Mẹ cần theo dõi sát để kịp thời tìm hiểu cách nhanh hết tay chân miệng và hạn chế biến chứng cho trẻ.
Biểu hiện chung
- Sốt: Có thể sốt nhẹ hoặc sốt cao, thậm chí lên đến 39–40°C
- Cơ thể mệt mỏi: Trẻ lười ăn, quấy khóc, có thể kèm tiêu chảy
- Đau họng, khó chịu khi nuốt
Biểu hiện đặc trưng
- Loét miệng: Xuất hiện các vết loét đỏ hoặc bóng nước nhỏ (2–3mm) ở miệng, lưỡi, lợi, gây đau rát, tăng tiết nước bọt, khiến trẻ bỏ ăn
- Nốt phát ban: Các bóng nước màu xám, hình bầu dục (2–10mm) thường xuất hiện ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, mông, đầu gối
- Bóng nước thường tự xẹp sau khoảng 7 ngày, để lại vết thâm nhẹ, không loét và không để sẹo
- Trẻ có thể sốt nhẹ, nôn trớ
Lưu ý quan trọng
- Tay chân miệng thường diễn tiến nhẹ và có thể tự khỏi sau 8–10 ngày nếu chăm sóc đúng cách
- Nguy cơ biến chứng thần kinh, tim mạch, hô hấp tăng cao khi trẻ sốt cao liên tục, nôn nhiều, mệt lả
- Cần đưa trẻ đi khám bác sĩ ngay khi có dấu hiệu bất thường
Cách nhanh hết tay chân miệng cho trẻ
Cách nhanh hết tay chân miệng cho trẻ là chăm sóc tích cực tại nhà đúng cách, bao gồm: giữ vệ sinh sạch sẽ, cho trẻ ăn thức ăn mềm mát dễ nuốt, bù đủ nước và điện giải, sử dụng thuốc hạ sốt đúng chỉ định, chăm sóc vết loét miệng – mụn nước cẩn thận và tái khám theo dõi để phòng tránh biến chứng.
Dưới đây là những hướng dẫn cụ thể – dễ áp dụng – an toàn, giúp phụ huynh chăm sóc trẻ mắc tay chân miệng hiệu quả.
Cách ly trẻ bệnh với trẻ khác
Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm do virus, lây lan chủ yếu qua đường tiêu hóa và tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ mũi họng, phân, mụn nước hoặc các bề mặt nhiễm bẩn. Vì vậy, cách ly trẻ mắc bệnh là biện pháp ưu tiên hàng đầu nhằm ngăn ngừa lây lan, đặc biệt trong môi trường tập thể như nhà trẻ, mẫu giáo.
Trẻ nên được nghỉ học và ở nhà ít nhất 7–10 ngày kể từ khi phát bệnh, chỉ quay lại trường khi đã hết sốt hoàn toàn và các mụn nước khô, bong vảy. Trong thời gian này, cần hạn chế trẻ tiếp xúc với anh chị em khác trong gia đình, đặc biệt là trẻ nhỏ hoặc người có hệ miễn dịch yếu. Các vật dụng cá nhân như khăn mặt, cốc uống nước, đồ chơi phải dùng riêng và vệ sinh hằng ngày.
Hạ sốt và giảm đau cho trẻ
Sốt là triệu chứng khởi phát thường gặp của tay chân miệng, kèm theo đau họng, mệt mỏi và quấy khóc. Phụ huynh cần theo dõi nhiệt độ của trẻ thường xuyên và sử dụng thuốc hạ sốt đúng chỉ định.
Paracetamol là thuốc hạ sốt an toàn cho trẻ em, dùng với liều 10–15 mg/kg/lần, mỗi 4–6 giờ nếu cần. Tuyệt đối không dùng aspirin vì có thể gây hội chứng Reye nguy hiểm. Bên cạnh thuốc, cha mẹ có thể lau mát bằng nước ấm, cho trẻ mặc quần áo mỏng và nghỉ ngơi nơi thoáng mát.
Nếu trẻ đau miệng nhiều, khó ăn uống, bác sĩ có thể chỉ định thêm thuốc giảm đau tại chỗ để giúp trẻ dễ chịu hơn khi ăn.
Bù nước và điện giải cho trẻ
Bù đủ nước là một trong những cách nhanh hết tay chân miệng cho trẻ. Cha mẹ nên cho trẻ uống nước nhiều lần trong ngày, từng ngụm nhỏ nếu trẻ khó uống.
Các loại nước phù hợp gồm: nước lọc, nước dừa, nước trái cây pha loãng hoặc dung dịch điện giải oresol. Khi pha oresol, cần làm đúng theo hướng dẫn trên bao bì, không pha quá đặc hoặc quá loãng. Nếu trẻ có dấu hiệu mất nước như khô môi, tiểu ít, mắt trũng, quấy khóc không ra nước mắt… cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay.
Chăm sóc loét miệng và da
Đối với loét miệng, phụ huynh có thể cho trẻ súc miệng nhẹ nhàng bằng nước muối sinh lý 0,9% hoặc dung dịch sát khuẩn dành riêng cho trẻ nhỏ (theo chỉ định). Với trẻ chưa biết súc miệng, dùng gạc sạch thấm dung dịch để lau nhẹ trong khoang miệng.
Mụn nước ngoài da không nên chọc vỡ vì rất dễ nhiễm trùng. Cần giữ da trẻ sạch và khô thoáng, vệ sinh hằng ngày bằng nước ấm và xà phòng dịu nhẹ. Quần áo nên rộng rãi, mềm mại, thấm hút tốt. Nếu mụn nước bị vỡ, rửa sạch bằng nước muối sinh lý và chỉ bôi thuốc khi có chỉ định của bác sĩ.
Chú ý chế độ dinh dưỡng
Dinh dưỡng hợp lý giúp tăng sức đề kháng và hỗ trợ trẻ nhanh hồi phục. Nên ưu tiên các món mềm – mát – dễ nuốt như cháo loãng, súp, sữa, sữa chua, sinh tố trái cây. Chia nhỏ bữa ăn trong ngày để trẻ dễ tiêu hóa.
Tránh các thực phẩm cay, nóng, chua, mặn hoặc cứng vì có thể làm đau thêm vùng loét miệng. Không ép trẻ ăn khi trẻ đang đau nhiều, thay vào đó nên tập trung giảm triệu chứng trước rồi bổ sung dinh dưỡng sau.
Nghỉ ngơi và giữ vệ sinh sạch sẽ
Trong thời gian mắc bệnh, trẻ cần được nghỉ ngơi đầy đủ, tránh vận động mạnh hay chơi quá sức. Giấc ngủ trưa và ban đêm cần được đảm bảo để cơ thể phục hồi tốt hơn.
Cha mẹ và trẻ cần rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, đặc biệt sau khi thay tã, trước khi ăn và sau khi vệ sinh. Đồ dùng cá nhân, đồ chơi, sàn nhà, tay nắm cửa nên được vệ sinh và khử khuẩn định kỳ để hạn chế lây nhiễm và tái nhiễm.
Sử dụng bộ đôi PlasmaKare hỗ trợ chăm sóc miệng và da cho trẻ tay chân miệng
Trong quá trình chăm sóc trẻ mắc tay chân miệng, việc giữ vệ sinh khoang miệng và chăm sóc các tổn thương ngoài da đúng cách sẽ giúp trẻ giảm đau rát, ăn uống dễ hơn và hạn chế nguy cơ bội nhiễm. Bộ đôi PlasmaKare, gồm Gel Nano bạc PlasmaKare No5 và dung dịch súc họng miệng PlasmaKare, có thể được sử dụng như giải pháp hỗ trợ chăm sóc toàn diện cho miệng và da của trẻ.
- Gel Nano bạc PlasmaKare No5 giúp hỗ trợ làm sạch vùng loét miệng và mụn nước ngoài da, góp phần hạn chế vi khuẩn xâm nhập và tạo điều kiện cho tổn thương nhanh phục hồi. Dạng gel trong, dễ sử dụng, phù hợp bôi tại chỗ theo hướng dẫn.
- Trong khi đó, dung dịch súc họng miệng PlasmaKare hỗ trợ làm sạch khoang miệng, giảm cảm giác khó chịu do loét miệng gây ra. Với trẻ lớn, có thể cho súc miệng đúng cách; với trẻ nhỏ, cha mẹ dùng gạc sạch thấm dung dịch lau nhẹ nhàng vùng miệng, lưỡi và lợi.
Lưu ý, các sản phẩm PlasmaKare chỉ đóng vai trò hỗ trợ chăm sóc, không thay thế thuốc điều trị. Nếu trẻ có dấu hiệu nặng như sốt cao liên tục, nôn nhiều, mệt lả hoặc tổn thương lan nhanh, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.
Trường hợp nào trẻ cần điều trị tại bệnh viện?
Không phải tất cả trẻ mắc tay chân miệng đều cần nhập viện. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, bệnh có thể diễn tiến nhanh và gây biến chứng nguy hiểm nếu không được theo dõi, can thiệp y tế kịp thời. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo dưới đây giúp cha mẹ bảo vệ sức khỏe và tính mạng của trẻ.
Cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay nếu có một trong các biểu hiện sau:
- Sốt cao liên tục trên 39°C, không đáp ứng với thuốc hạ sốt sau 48 giờ hoặc kèm theo co giật
- Nôn ói nhiều, trẻ không ăn uống được, có dấu hiệu mất nước như môi khô, mắt trũng, tiểu ít hoặc không tiểu trong nhiều giờ
- Trẻ lơ mơ, ngủ li bì, khó đánh thức, quấy khóc dai dẳng, kích thích bất thường hoặc thay đổi hành vi
- Xuất hiện dấu hiệu thần kinh như run tay chân, đi loạng choạng, yếu chi, liệt mặt, cứng cổ
- Khó thở: thở nhanh, thở rút lõm lồng ngực, thở khò khè, tím môi – dấu hiệu suy hô hấp
- Mụn nước lan rộng, chảy dịch, sưng nóng đỏ đau hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng da
- Không cải thiện sau 3–5 ngày chăm sóc tại nhà hoặc các triệu chứng có xu hướng nặng dần
Những điều cần lưu ý khi trẻ đang điều trị tay chân miệng
Trong thời gian trẻ mắc tay chân miệng, bên cạnh việc chăm sóc thể chất, cha mẹ cần quan tâm đến nhiều yếu tố khác để hỗ trợ quá trình hồi phục diễn ra thuận lợi, đồng thời hạn chế nguy cơ bệnh kéo dài hoặc xuất hiện biến chứng. Dưới đây là những lưu ý quan trọng không nên bỏ qua:
Không cho trẻ dùng chung bất kỳ vật dụng nào
Dù các thành viên trong gia đình chưa có triệu chứng, trẻ vẫn không nên dùng chung khăn mặt, bát đũa, bàn chải, cốc uống nước hay đồ chơi. Virus gây tay chân miệng có thể tồn tại trong dịch tiết và lây lan qua tiếp xúc gián tiếp. Việc tuân thủ nguyên tắc dùng riêng giúp giảm nguy cơ lây nhiễm chéo trong gia đình.
Giám sát trẻ liên tục, đặc biệt vào ban đêm
Các biểu hiện nặng như co giật, lơ mơ, thở bất thường hoặc biến chứng thần kinh có thể xuất hiện về đêm. Vì vậy, cha mẹ nên theo dõi trẻ sát sao, đặc biệt trong 3–5 ngày đầu của bệnh. Không nên để trẻ ngủ một mình khi tình trạng chưa ổn định.
Không tự ý áp dụng mẹo dân gian chưa kiểm chứng
Nhiều phương pháp truyền miệng như đắp lá cây, bôi thuốc nam hoặc cho trẻ uống nước sắc không rõ nguồn gốc chưa được chứng minh hiệu quả. Ngược lại, các biện pháp này có thể gây kích ứng da, nhiễm trùng hoặc ảnh hưởng xấu đến quá trình điều trị. Việc chăm sóc và điều trị cần tuân theo hướng dẫn y khoa rõ ràng.
Theo dõi tiến triển bệnh theo từng ngày
Cha mẹ nên ghi nhận các thông tin như: nhiệt độ cơ thể, số lần nôn ói, tình trạng ăn uống, số lần tiểu tiện và các biểu hiện thần kinh của trẻ mỗi ngày. Việc theo dõi này giúp đánh giá chính xác diễn tiến bệnh và hỗ trợ bác sĩ khi cần can thiệp kịp thời.
Không chủ quan khi trẻ có dấu hiệu cải thiện
Khi trẻ hết sốt, bớt quấy khóc hoặc bắt đầu ăn uống khá hơn, nhiều cha mẹ dễ chủ quan. Tuy nhiên, đây vẫn là giai đoạn cơ thể cần phục hồi và tăng cường sức đề kháng. Việc ngừng cách ly sớm hoặc cho trẻ vận động quá nhiều có thể khiến bệnh kéo dài hoặc tái phát.
Tay chân miệng là bệnh thường gặp ở trẻ nhỏ và đa số có thể tự khỏi nếu được phát hiện sớm và chăm sóc đúng cách. Việc hiểu rõ các dấu hiệu bệnh, áp dụng biện pháp chăm sóc phù hợp tại nhà, theo dõi sát diễn tiến và đưa trẻ đi khám kịp thời khi có dấu hiệu bất thường sẽ giúp trẻ nhanh hồi phục và hạn chế tối đa biến chứng nguy hiểm. Cha mẹ không nên chủ quan nhưng cũng không cần quá lo lắng, hãy đồng hành cùng con bằng sự bình tĩnh, kiên nhẫn và kiến thức đúng để giúp bé vượt qua giai đoạn bệnh an toàn.
