Đau rát họng kéo dài trên hai tuần: những nguyên nhân cần lưu ý

Biên soạn: Đội ngũ chuyên môn PlasmaKare · Tham vấn chuyên môn: Ds Nguyễn Bá Nghĩa – Giám đốc Nghiên cứu & Phát triển, Công ty TNHH Dược phẩm Innocare · Cập nhật: 17/10/2026

Đau rát họng kéo dài trên hai tuần thường không còn là chuyện của một đợt cảm lạnh, mà là dấu hiệu họng đang bị một yếu tố nào đó kích thích liên tục. Những nguyên nhân hay được nhắc tới gồm trào ngược họng-thanh quản, chảy dịch mũi sau, viêm họng mạn do khói thuốc hay khói bụi, nói nhiều, thở bằng miệng và nấm họng ở người dùng thuốc hít điều trị hen. Theo một đồng thuận quốc tế, đau họng là một trong các triệu chứng có thể liên quan tới trào ngược, nhưng có triệu chứng chưa có nghĩa là đã mắc bệnh trào ngược (Yadlapati và cộng sự, 2025). Khối u là nguyên nhân hiếm, cần bác sĩ loại trừ khi có dấu hiệu báo động.

Tóm tắt nhanh

Câu hỏi	Trả lời ngắn
Mốc nào nên để ý?	Rát họng trên hai tuần, không đỡ dần
Nguyên nhân hay gặp?	Trào ngược, chảy dịch mũi sau, khói thuốc, khói bụi, dùng giọng nhiều
Nguyên nhân ít gặp?	Nấm họng do thuốc hít; khối u vùng đầu cổ (hiếm)
Có nên tự uống kháng sinh?	Không; cần tìm đúng nguyên nhân trước
Khám chuyên khoa nào?	Tai mũi họng; có khi phối hợp thêm tiêu hóa
Dấu hiệu cần khám sớm?	Đau một bên, khàn tiếng kéo dài, khối ở cổ, nuốt khó, sụt cân

Đau rát họng bao lâu thì được coi là kéo dài?

Không có một mốc chung cho mọi người. Đau họng do cảm lạnh thông thường hay nhẹ dần sau vài ngày. Bài này dùng mốc hai tuần như một mốc thực hành để tự theo dõi, không phải ngưỡng chẩn đoán; các nguồn PubMed chúng tôi đọc không đưa ra con số này.

Điều đáng chú ý hơn số ngày là diễn tiến: họng đỡ dần rồi hết, hay cứ âm ỉ, lúc tăng lúc giảm. Rát âm ỉ kéo dài thường cho thấy họng đang bị kích thích lặp lại, từ dịch trào ngược, dịch mũi, khói thuốc cho tới thói quen dùng giọng. Tìm ra yếu tố đó quan trọng hơn việc thử hết loại viên ngậm này tới loại khác.

Làm sao phân biệt sơ bộ các nguyên nhân thường gặp?

Bảng dưới đây giúp bạn ghi nhận triệu chứng trước khi đi khám, không dùng để tự chẩn đoán. Một người có thể có cùng lúc hai, ba yếu tố.

Nguyên nhân	Dấu hiệu đi kèm hay gặp	Việc nên làm
Trào ngược họng-thanh quản	Hay hắng giọng, nhiều đờm ở họng, cảm giác vướng, có khi ợ nóng	Ghi lại bữa ăn, giờ đi ngủ; khám tai mũi họng, có thể thêm tiêu hóa
Chảy dịch mũi sau	Nghẹt mũi, dịch chảy xuống họng, rát nhiều lúc sáng sớm	Khám mũi xoang
Viêm họng mạn do khói thuốc, khói bụi	Họng khô rát, nặng hơn sau khi hút thuốc hoặc ở nơi nhiều bụi	Bỏ thuốc, đeo khẩu trang đều nơi làm việc
Dùng giọng nhiều, thở bằng miệng	Rát sau buổi nói nhiều, khô họng lúc ngủ dậy	Nghỉ giọng, uống nước, kiểm tra mũi
Nấm họng	Đang dùng thuốc hít có corticosteroid, mảng trắng trong miệng họng	Báo bác sĩ, không tự ngừng thuốc
Khối u (hiếm)	Đau một bên, khàn tiếng kéo dài, khối ở cổ, sụt cân	Khám tai mũi họng sớm

Cột “Việc nên làm” là gợi ý thực hành của ban biên soạn.

Trào ngược họng-thanh quản có gây đau rát họng kéo dài không?

Có thể. Trào ngược họng-thanh quản là khi dịch từ dạ dày đi ngược lên tới họng và thanh quản. Bệnh hay biểu hiện bằng khàn tiếng, ho, đau họng, cảm giác nghẹn vướng và nhiều đờm ở họng; hiện chưa có quy trình chẩn đoán hay điều trị chuẩn thống nhất (Cui và cộng sự, 2024).

Đồng thuận San Diego năm 2025 do một nhóm 28 chuyên gia quốc tế thuộc tai mũi họng và tiêu hóa xây dựng nêu mấy ý chính (Yadlapati và cộng sự, 2025):

• Có triệu chứng ở họng không đồng nghĩa với đã mắc bệnh trào ngược; cần bằng chứng khách quan.
• Nội soi thanh quản giúp tìm các bệnh khác ngoài trào ngược, nhưng hình ảnh nội soi một mình không đủ để kết luận trào ngược.
• Người có thêm ợ nóng, ợ chua có thể được bác sĩ hướng dẫn thay đổi lối sống và thử thuốc giảm tiết axit; nếu triệu chứng vẫn kéo dài, cần nội soi tiêu hóa và đo trào ngược.
• Tình trạng họng, thanh quản quá nhạy cảm cũng hay góp phần gây triệu chứng.

Vì vậy, không nên tự quy ngay cơn đau họng kéo dài cho trào ngược rồi mua thuốc dạ dày dùng lâu ngày. Gợi ý thực hành trong lúc chờ khám: ăn tối sớm hơn, tránh nằm ngay sau khi ăn và ghi lại những thời điểm họng rát nhiều.

Chảy dịch mũi sau có làm họng rát mãi không khỏi?

Chảy dịch mũi sau là cảm giác dịch từ mũi, xoang chảy xuống thành sau họng. Khi bàn về ho mạn tính, một bài viết từ góc nhìn tai mũi họng cho rằng chảy dịch mũi sau và trào ngược là hai nguyên nhân hay được nghĩ tới. Tác giả cũng lưu ý rằng dấu hiệu của chảy dịch mũi sau thường khó thấy khi khám, và phần lớn người có triệu chứng này đến phòng khám tai mũi họng không than phiền về ho (Saleh, 2009).

Trong một nghiên cứu bệnh-chứng nhỏ ở Thụy Sĩ gồm 15 người có triệu chứng và 15 người khỏe mạnh, dịch mũi của nhóm có triệu chứng đặc hơn rõ rệt, khả năng tự làm sạch của niêm mạc có vẻ chậm hơn, còn lượng dịch và tình trạng dị ứng không khác biệt (Bucher và cộng sự, 2019). Cỡ mẫu nhỏ, nên chỉ có thể xem đây là gợi ý về cơ chế.

Nghĩa là cảm giác dịch đặc, vướng và rát họng có thể có cơ sở, nhưng cần khám mũi xoang để tìm nguồn gốc. Nếu bạn hay nghẹt mũi, xì ra dịch đặc hoặc nhức vùng mặt, có thể đọc thêm bài viêm xoang nên kiêng gì.

Hút thuốc lá và khói bụi nơi làm việc ảnh hưởng tới họng ra sao?

Khói thuốc và bụi là tác nhân kích thích niêm mạc họng lặp đi lặp lại. Một khảo sát cắt ngang năm 2025 trên 576 công nhân chế biến thủy sản tại Việt Nam ghi nhận 12,7% bị viêm họng mạn. Với nhóm bệnh hô hấp nói chung, hút thuốc (tỷ số chênh hiệu chỉnh 2,12), đeo khẩu trang không đều (1,60) và nơi làm việc lạnh ẩm (1,63) là những yếu tố liên quan độc lập (Nguyen The và cộng sự, 2026).

Ở một khảo sát lớn hơn trên 47.823 giáo viên tại Thiên Tân, Trung Quốc, viêm họng mạn chiếm 39,45%. Hút thuốc và thói quen hắng giọng thường xuyên là các yếu tố liên quan tới nhóm bệnh họng-thanh quản và rối loạn giọng ở cả nam lẫn nữ (Fu và cộng sự, 2023).

Đây là các nghiên cứu cắt ngang, chỉ cho thấy mối liên quan, chưa chứng minh quan hệ nhân quả. Dù vậy, với người hút thuốc mà họng rát kéo dài, bỏ thuốc là việc nên bàn với bác sĩ. Nếu phải đeo khẩu trang nhiều giờ mỗi ngày, xem thêm cách giảm kích ứng trong bài da tổn thương do đeo khẩu trang lâu ngày.

Nói nhiều, thở bằng miệng có làm họng rát kéo dài không?

Có liên quan. Trong khảo sát giáo viên nói trên, việc tự nhận mình nói to, sĩ số lớp đông, số giờ dạy mỗi ngày (ở nữ) và thói quen uống nước trong giờ dạy (ở nam) đều liên quan tới nhóm bệnh họng-thanh quản (Fu và cộng sự, 2023).

Về thở bằng miệng, một thử nghiệm ở Đức mô tả những người vừa mổ vách ngăn mũi, phải thở hoàn toàn bằng miệng vì mũi được nhét bấc, hay bị khô và viêm niêm mạc khoang miệng (Kempe và cộng sự, 1997). Chúng tôi không tìm thấy nghiên cứu trên người đo trực tiếp việc thở miệng lâu ngày gây đau họng mạn, nên ý này chỉ mang tính tham khảo.

Gợi ý thực hành để giảm kích thích cho họng:

1. Nghỉ giọng: chia nhỏ thời gian nói, dùng micro khi phải nói trước đông người.
2. Uống nước đều trong ngày, nhấp từng ngụm thay vì uống dồn một lúc.
3. Hạn chế hắng giọng: thay bằng nuốt nhẹ hoặc nhấp một ngụm nước.
4. Giữ phòng ngủ không quá khô, tránh quạt hay điều hòa thổi thẳng vào mặt.
5. Để ý mũi: nếu thường ngủ há miệng, ngáy hoặc nghẹt mũi, nên khám mũi họng.
6. Súc họng nhẹ nhàng bằng nước muối sinh lý sau khi ở nơi nhiều khói bụi; đây chỉ là làm sạch tạm thời.

Các bước trên là gợi ý thực hành, không rút từ thử nghiệm.

Dùng thuốc hít điều trị hen lâu ngày có thể gây nấm họng không?

Có thể. Một tổng quan hệ thống gộp 86 thử nghiệm ngẫu nhiên với 51.538 người bệnh hen cho thấy nhóm dùng corticosteroid dạng hít có nguy cơ nấm miệng hoặc nấm miệng-họng cao gấp khoảng 2,6 lần (RR 2,58) và khàn tiếng cao gấp khoảng 1,6 lần (RR 1,56) so với nhóm chứng; các tác giả xếp đây là tác dụng phụ tại chỗ mức độ nhẹ (Shang và cộng sự, 2022).

Nếu bạn đang dùng thuốc hít có corticosteroid và thấy rát họng, có mảng trắng trong miệng hay khàn tiếng, hãy báo bác sĩ thay vì tự ngừng thuốc. Súc miệng sau mỗi lần hít là lời dặn quen thuộc trong thực hành, nhưng nguồn chúng tôi đọc không đánh giá riêng biện pháp này. Vết loét, vết rộp quanh miệng còn có nhiều nguyên nhân khác, như herpes môi tái phát hay loét miệng do tay chân miệng ở trẻ, nên cần được khám để phân biệt.

Người có bệnh nền như hen, bệnh phổi mạn, phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ nên hỏi bác sĩ trước khi dùng thêm bất kỳ thuốc ngậm hay thuốc xịt họng nào. Tất cả nội dung không thay thế cho chỉ định của bác sĩ. Hỏi ý kiến chuyên gia trước khi dùng.

Khi nào cần nghĩ tới nguyên nhân hiếm như khối u?

Phần lớn trường hợp đau rát họng kéo dài có nguyên nhân lành tính. Khối u vùng đầu cổ là nguyên nhân hiếm, nhưng đó là lý do bác sĩ không bỏ qua một số dấu hiệu nhất định. Tại một bệnh viện ở Anh, trong 1.107 người được chuyển khám nhanh vì nghi ung thư đầu cổ trong sáu tháng, chỉ 6% được chẩn đoán ung thư (Mettias và cộng sự, 2021). Khối ở cổ là dấu hiệu có giá trị dự báo cao hơn cả, tiếp theo là sưng trong miệng; chảy máu trong miệng và đau họng một bên kéo dài cũng có giá trị dự báo đáng kể.

Số liệu này cho thấy hai điều: đa số người đi khám vì nghi ngờ không bị ung thư, và khám sớm khi có dấu hiệu báo động giúp loại trừ nhanh. Giữ bình tĩnh, ghi lại triệu chứng và đi khám tai mũi họng là cách làm hợp lý. Người hút thuốc lâu năm hoặc người cao tuổi có rát họng kéo dài nên chủ động khám sớm hơn (gợi ý thực hành).

Câu hỏi thường gặp

Đau rát họng kéo dài có lây cho người khác không?

Tùy nguyên nhân. Trào ngược, khói thuốc hay dùng giọng nhiều không lây. Nếu nghi nhiễm trùng, bác sĩ sẽ khám để xác định.

Uống kháng sinh có giúp hết đau họng kéo dài không?

Chỉ khi bác sĩ xác định có nhiễm khuẩn. Phần lớn nguyên nhân nêu trong bài không do vi khuẩn.

Có nên tự dùng thuốc dạ dày khi nghi trào ngược?

Nên hỏi bác sĩ trước. Đồng thuận San Diego chỉ coi việc thử thuốc giảm tiết axit là phù hợp khi có kèm triệu chứng trào ngược thực quản như ợ nóng (Yadlapati và cộng sự, 2025).

Súc họng bằng nước muối có giúp không?

Có thể giúp họng dễ chịu và sạch hơn tạm thời (gợi ý thực hành); các nguồn chúng tôi đọc không đánh giá biện pháp này và nó không thay cho việc tìm nguyên nhân.

Nên khám chuyên khoa nào trước?

Tai mũi họng. Nếu nghi trào ngược, bác sĩ có thể phối hợp thêm chuyên khoa tiêu hóa.

Tài liệu tham khảo

Các đường dẫn dưới đây để ở dạng liên kết trần, bạn sao chép và dán vào trình duyệt để tra cứu bản gốc.

1. Yadlapati R, Weissbrod P, Walsh E, et al. The San Diego Consensus for Laryngopharyngeal Symptoms and Laryngopharyngeal Reflux Disease. Am J Gastroenterol. 2025;121(2):322-336. doi:10.14309/ajg.0000000000003482. PMID 40197644. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40197644/
2. Cui N, Dai T, Liu Y, et al. Laryngopharyngeal reflux disease: Updated examination of mechanisms, pathophysiology, treatment, and association with gastroesophageal reflux disease. World J Gastroenterol. 2024;30(16):2209-2219. doi:10.3748/wjg.v30.i16.2209. PMID 38690022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38690022/
3. Saleh H. Rhinosinusitis, laryngopharyngeal reflux and cough: an ENT viewpoint. Pulm Pharmacol Ther. 2009;22(2):127-9. doi:10.1016/j.pupt.2009.01.002. PMID 19480077. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19480077/
4. Bucher S, Schmid-Grendelmeier P, Soyka MB. Altered Viscosity of Nasal Secretions in Postnasal Drip. Chest. 2019;156(4):659-666. doi:10.1016/j.chest.2019.04.133. PMID 31150640. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31150640/
5. Nguyen The M, Nguyen Van T, Nguyen Thi T, et al. Respiratory Diseases and Associated Factors among Seafood Processing Workers in Vietnam: A Cross-Sectional Study. Indian J Occup Environ Med. 2026;30(3):250-255. doi:10.4103/ijoem.ijoem_78_26. PMID 42871895. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42871895/
6. Fu D, Wang S, Yang F, et al. A General Survey of Pharynlaryngeal Diseases and Voice Disorders Among Basic Education Teachers in Tianjin. J Voice. 2023;40(3):923.e17-923.e27. doi:10.1016/j.jvoice.2023.11.009. PMID 38135597. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38135597/
7. Kempe C, Grüning H, Stasche N, et al. [Icelandic moss lozenges in the prevention or treatment of oral mucosa irritation and dried out throat mucosa]. Laryngorhinootologie. 1997;76(3):186-8. doi:10.1055/s-2007-997409. PMID 9213408. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9213408/
8. Shang W, Wang G, Wang Y, et al. The safety of long-term use of inhaled corticosteroids in patients with asthma: A systematic review and meta-analysis. Clin Immunol. 2022;236:108960. doi:10.1016/j.clim.2022.108960. PMID 35218965. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35218965/
9. Mettias B, Charlton A, Ashokkumar S. Outcome of two-week head and neck cancer pathway for the otolaryngology department in a tertiary centre. J Laryngol Otol. 2021;135(10):869-873. doi:10.1017/S0022215121002061. PMID 34348805. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34348805/

Đọc tiếp

• Povidon iod, cồn và dung dịch sát khuẩn dịu nhẹ — chọn loại nào
• Sau khi lấy cao răng bao lâu thì được ăn
• Cao răng tự rơi ra có tốt không
• Cắt lợi trùm là gì, có nên cắt không
• Họng đau rát khó nuốt nước bọt, không ho kèm khó thở là triệu chứng bệnh gì?

Bài viết do đội ngũ chuyên môn PlasmaKare – Công ty TNHH Dược phẩm Innocare biên soạn, nhằm cung cấp kiến thức chăm sóc da và niêm mạc. Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Sản phẩm PlasmaKare là trang thiết bị y tế, không phải thuốc. Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng.

PlasmaKare — Chăm sóc da và niêm mạc
Chịu trách nhiệm sản phẩm và phân phối: Công ty TNHH Dược phẩm Innocare — 558 Quang Trung, phường Dương Nội, Hà Nội.
Hotline 024 6680 0369 · Zalo 0968 734 102 · Liên hệ