Ho có đờm kéo dài sau cảm cúm: vì sao lâu hết và nên làm gì

Biên soạn: Đội ngũ chuyên môn PlasmaKare · Tham vấn chuyên môn: Ds Nguyễn Bá Nghĩa – Giám đốc Nghiên cứu & Phát triển, Công ty TNHH Dược phẩm Innocare · Cập nhật: 14/10/2026

Ho có đờm kéo dài sau cảm cúm thường do đường thở còn viêm và nhạy cảm sau khi virus đã qua, chứ không hẳn do vi khuẩn. Theo cách phân loại của Hội Bác sĩ Lồng ngực Hoa Kỳ (CHEST), ho dưới 3 tuần là ho cấp, 3–8 tuần là ho bán cấp, trên 8 tuần là ho mạn (Irwin và cộng sự, 2017). Ho sau nhiễm virus thường thuộc nhóm bán cấp và phần lớn tự hết (Braman, 2006). Màu đờm vàng hay xanh không đủ để quyết định dùng kháng sinh. Việc nên làm trước là chăm sóc tại nhà đúng cách và theo dõi các dấu hiệu cảnh báo.

Tóm tắt nhanh

Câu hỏi	Trả lời ngắn
Ho bao lâu là kéo dài?	Trên 3 tuần là bán cấp, trên 8 tuần là mạn
Vì sao lâu hết?	Niêm mạc đường thở còn viêm, tăng nhạy cảm; dịch mũi chảy xuống họng
Đờm xanh, vàng có cần kháng sinh?	Màu đờm không đủ để quyết định; bác sĩ đánh giá
Tự làm được gì?	Mật ong (từ 1 tuổi), rửa mũi nước muối, uống đủ nước
Khi nào đi khám?	Sốt lại, khó thở, ho ra máu, sụt cân, ho quá 3–8 tuần

Ho có đờm bao lâu thì được coi là kéo dài?

Bác sĩ chia ho theo thời gian vì mỗi mốc gợi ý một nhóm nguyên nhân khác nhau. Một tổng quan hệ thống của CHEST kết luận cách chia này vẫn hữu ích ở nhiều châu lục, dù chất lượng bằng chứng còn thấp (Irwin và cộng sự, 2017).

Loại ho	Thời gian	Nguyên nhân hay gặp (CHEST)	Nên làm gì
Ho cấp	Dưới 3 tuần	Nhiễm trùng hô hấp, phần lớn do virus; đợt cấp hen, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD); viêm phổi	Chăm sóc tại nhà nếu không có dấu hiệu cảnh báo
Ho bán cấp	3–8 tuần	Ho sau nhiễm trùng; đợt cấp hen, COPD; hội chứng ho đường thở trên	Đi khám nếu ho không giảm dần
Ho mạn	Trên 8 tuần	Hội chứng ho đường thở trên do bệnh mũi xoang, hen, trào ngược dạ dày thực quản, viêm phế quản tăng bạch cầu ái toan	Cần khám để tìm nguyên nhân

Cột “Nên làm gì” là gợi ý thực hành của ban biên soạn, không phải nguyên văn hướng dẫn.

Vì sao ho sau cảm cúm lại lâu hết đến vậy?

Khi một người vẫn ho hơn 3 tuần sau đợt nhiễm trùng hô hấp trên và phim X-quang ngực bình thường, bác sĩ nghĩ tới ho sau nhiễm trùng (Braman, 2006). Cơ chế chưa được biết đầy đủ. Các hướng dẫn mô tả ba nhóm lý do:

• Niêm mạc đường thở bị tổn thương: tình trạng viêm lan rộng làm lớp biểu mô đường thở trên và dưới mất tính toàn vẹn (Braman, 2006).
• Tăng tiết đờm, tăng nhạy cảm: đường thở dưới tiết quá nhiều chất nhầy, đồng thời đường thở và thụ thể ho tạm thời phản ứng quá mức (Braman, 2006). Vì vậy gió lạnh, khói hay nói nhiều cũng dễ làm bật cơn ho.
• Dịch mũi chảy xuống họng: cảm lạnh thường kéo theo viêm mũi xoang. Ở một nhóm người bệnh, phản ứng viêm này kéo dài thành hội chứng ho đường thở trên, trước đây gọi là hội chứng chảy dịch mũi sau; tác giả cho rằng quá trình này có thể tự duy trì nếu không được điều trị (Pratter, 2006).

Ho mạnh và kéo dài cũng có thể gây trào ngược dạ dày thực quản, và trào ngược lại làm ho thêm (Braman, 2006). Cảm giác vướng đờm, rát họng đi kèm là chuyện hay gặp; xem thêm bài nóng rát cổ họng kéo dài và bài về nguyên nhân khô cổ họng.

Đờm vàng, đờm xanh có nghĩa là phải dùng kháng sinh?

Không nhất thiết. Một nghiên cứu tiến cứu trên 3.402 người lớn bị ho cấp hoặc nhiễm trùng hô hấp dưới tại 13 nước cho thấy người khạc đờm đổi màu được kê kháng sinh nhiều hơn hẳn người không có đờm (tỷ số chênh 3,2). Nhưng ở người khạc đờm vàng hay xanh, dùng kháng sinh không đi kèm việc triệu chứng giảm nhanh hơn hay nhiều hơn (Butler và cộng sự, 2011).

Một bài tổng quan cho bác sĩ gia đình cũng ghi rằng đờm có màu không giúp phân biệt đáng tin cậy nhiễm khuẩn với nhiễm virus ở đường hô hấp dưới, và hơn 90% ca viêm phế quản cấp do virus (Albert, 2010). Với ho sau nhiễm trùng, hướng dẫn CHEST viết kháng sinh không có vai trò, trừ khi có viêm xoang do vi khuẩn hoặc giai đoạn sớm của ho gà (Braman, 2006).

Ho gà cần được để ý: hướng dẫn khuyên nghĩ tới ho gà khi ho thành cơn rũ rượi, ho xong nôn, hoặc có tiếng rít khi hít vào (Braman, 2006). Bệnh rất dễ lây nên cần đi khám sớm. Có dùng kháng sinh hay không, dùng loại nào, là việc của bác sĩ.

Ở nhà nên làm gì để đỡ ho có đờm?

1. Mật ong, chỉ cho người từ 1 tuổi trở lên: tổng quan Cochrane gồm 6 thử nghiệm với 899 trẻ từ 12 tháng đến 18 tuổi bị ho cấp cho thấy mật ong có lẽ giảm tần suất ho hơn không điều trị hoặc giả dược; phần lớn trẻ chỉ dùng một đêm (Oduwole và cộng sự, 2018). Một phân tích gộp 14 nghiên cứu cũng ghi nhận mật ong cải thiện tần suất và mức độ ho so với chăm sóc thông thường, nhưng cần thêm thử nghiệm có giả dược (Abuelgasim và cộng sự, 2020).
2. Uống đủ nước, không ép uống quá nhiều: tổng quan Cochrane không tìm thấy thử nghiệm ngẫu nhiên nào về lời khuyên uống nhiều nước khi nhiễm trùng hô hấp cấp; vài nghiên cứu quan sát còn gợi ý uống quá nhiều có thể gây hại khi nhiễm trùng hô hấp dưới (Guppy và cộng sự, 2011). Uống theo cơn khát, dùng nước ấm cho dễ chịu là gợi ý thực hành.
3. Rửa mũi bằng nước muối sinh lý: tổng quan Cochrane gồm 5 thử nghiệm, phần lớn nhỏ, kết luận rửa mũi có thể giúp giảm triệu chứng nhiễm trùng hô hấp trên cấp, nhưng bằng chứng còn yếu (King và cộng sự, 2015). Trong một thử nghiệm thí điểm, không làm mù, ở người lớn bị cảm lạnh, nhóm rửa mũi và súc họng bằng nước muối ưu trương ốm ngắn hơn 1,9 ngày; tác giả nói cần thử nghiệm lớn hơn để khẳng định (Ramalingam và cộng sự, 2019).
4. Kê cao đầu khi ngủ để bớt cảm giác dịch đọng ở họng (gợi ý thực hành); tham khảo bài tư thế nằm giúp giảm nghẹt mũi.
5. Tránh khói thuốc lá, khói bếp, bụi trong lúc đường thở còn nhạy cảm (gợi ý thực hành).

Không nguồn nào chúng tôi đọc cho thấy rửa mũi hay mật ong rút ngắn riêng thời gian ho bán cấp. Đây là biện pháp làm dễ chịu, không thay thế việc đi khám khi có dấu hiệu cảnh báo.

Có nên tự mua thuốc ho, thuốc long đờm?

Với ho sau nhiễm trùng, hướng dẫn CHEST ghi rằng cách điều trị tối ưu chưa được biết; thuốc hít ipratropium có thể giúp ích (Braman, 2006). Một tổng quan về viêm phế quản cấp nhận xét nhiều thuốc thường dùng để giảm triệu chứng đã được chứng minh không hiệu quả, và Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ khuyến cáo không dùng chế phẩm trị ho, cảm cho trẻ dưới 6 tuổi (Albert, 2010).

Thuốc giảm ho, thuốc long đờm, thuốc kháng histamin hay thuốc hít nên do bác sĩ, dược sĩ tư vấn theo từng người. Không tự dùng kháng sinh còn sót lại ở nhà, và không tự phối nhiều loại siro ho cùng lúc (gợi ý thận trọng).

Trẻ em, người cao tuổi bị ho đờm kéo dài cần lưu ý gì?

Các thử nghiệm mật ong trong tổng quan Cochrane chỉ gồm trẻ từ 12 tháng tuổi; tác dụng không mong muốn được ghi nhận gồm bồn chồn, mất ngủ, tăng động ở một số trẻ và triệu chứng tiêu hóa (Oduwole và cộng sự, 2018). Trẻ dưới 1 tuổi không dùng mật ong. Với trẻ ho kèm hắt hơi, sổ mũi, bố mẹ có thể đọc thêm bài xử lý khi bé hắt hơi, sổ mũi và ho kéo dài.

Người có hen hoặc COPD nên đi khám sớm, vì ho có thể là đợt cấp của bệnh nền (Irwin và cộng sự, 2017). Với người từ 65 tuổi, nguy cơ viêm phổi cao hơn là một trong những tình huống bác sĩ cân nhắc kháng sinh (Albert, 2010). Phụ nữ mang thai không nên tự dùng thuốc ho (gợi ý thận trọng). Tất cả nội dung không thay thế cho chỉ định của bác sĩ. Hỏi ý kiến chuyên gia trước khi dùng.

Câu hỏi thường gặp

Ho có đờm sau cảm cúm bao lâu thì hết?

Ho sau nhiễm trùng thường tự hết (Braman, 2006); theo định nghĩa, ho bán cấp kéo dài không quá 8 tuần. Triệu chứng viêm phế quản cấp thường kéo dài khoảng ba tuần (Albert, 2010).

Ho đờm kéo dài có phải đã chuyển sang viêm phổi?

Không hẳn. Ho sau nhiễm trùng có phim X-quang ngực bình thường (Braman, 2006). Có cần chụp phim hay không là do bác sĩ quyết định khi khám.

Rửa mũi có làm hết ho không?

Kết quả có ý nghĩa được nêu trong tổng quan là về triệu chứng mũi như tiết dịch và nghẹt mũi, không phải riêng cơn ho (King và cộng sự, 2015). Rửa mũi giúp dễ chịu hơn, không phải cách chữa ho.

Ho có đờm kéo dài có lây không?

Nguồn chúng tôi đọc không nêu thời gian lây của ho sau nhiễm virus; riêng ho gà rất dễ lây (Braman, 2006). Che miệng khi ho và rửa tay thường xuyên là gợi ý thực hành.

Tài liệu tham khảo

Các đường dẫn dưới đây để ở dạng liên kết trần, bạn sao chép và dán vào trình duyệt để tra cứu bản gốc.

1. Irwin RS, French CL, Chang AB, et al. Classification of Cough as a Symptom in Adults and Management Algorithms: CHEST Guideline and Expert Panel Report. Chest. 2017;153(1):196-209. doi:10.1016/j.chest.2017.10.016. PMID 29080708. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29080708/
2. Braman SS. Postinfectious cough: ACCP evidence-based clinical practice guidelines. Chest. 2006;129(1 Suppl):138S-146S. doi:10.1378/chest.129.1_suppl.138S. PMID 16428703. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16428703/
3. Pratter MR. Cough and the common cold: ACCP evidence-based clinical practice guidelines. Chest. 2006;129(1 Suppl):72S-74S. doi:10.1378/chest.129.1_suppl.72S. PMID 16428695. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16428695/
4. Butler CC, Kelly MJ, Hood K, et al. Antibiotic prescribing for discoloured sputum in acute cough/lower respiratory tract infection. Eur Respir J. 2011;38(1):119-25. doi:10.1183/09031936.00133910. PMID 21406512. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21406512/
5. Albert RH. Diagnosis and treatment of acute bronchitis. Am Fam Physician. 2010;82(11):1345-50. PMID 21121518. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21121518/
6. Oduwole O, Udoh EE, Oyo-Ita A, et al. Honey for acute cough in children. Cochrane Database Syst Rev. 2018;4(4):CD007094. doi:10.1002/14651858.CD007094.pub5. PMID 29633783. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29633783/
7. Abuelgasim H, Albury C, Lee J. Effectiveness of honey for symptomatic relief in upper respiratory tract infections: a systematic review and meta-analysis. BMJ Evid Based Med. 2020;26(2):57-64. doi:10.1136/bmjebm-2020-111336. PMID 32817011. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32817011/
8. Guppy MP, Mickan SM, Del Mar CB, et al. Advising patients to increase fluid intake for treating acute respiratory infections. Cochrane Database Syst Rev. 2011;2011(2):CD004419. doi:10.1002/14651858.CD004419.pub3. PMID 21328268. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21328268/
9. King D, Mitchell B, Williams CP, et al. Saline nasal irrigation for acute upper respiratory tract infections. Cochrane Database Syst Rev. 2015;2015(4):CD006821. doi:10.1002/14651858.CD006821.pub3. PMID 25892369. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25892369/
10. Ramalingam S, Graham C, Dove J, et al. A pilot, open labelled, randomised controlled trial of hypertonic saline nasal irrigation and gargling for the common cold. Sci Rep. 2019;9(1):1015. doi:10.1038/s41598-018-37703-3. PMID 30705369. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30705369/

Đọc tiếp

• Cách giảm ho cho trẻ vào ban đêm
• Bị viêm xoang nên kiêng gì — những lưu ý quan trọng
• Trẻ bị nghẹt mũi nhưng không chảy nước mũi
• Khô họng, khát nước liên tục — khi nào cần để ý
• Tay chân miệng — chăm sóc loét miệng cho trẻ

Bài viết do đội ngũ chuyên môn PlasmaKare – Công ty TNHH Dược phẩm Innocare biên soạn, nhằm cung cấp kiến thức chăm sóc da và niêm mạc. Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Sản phẩm PlasmaKare là trang thiết bị y tế, không phải thuốc. Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng.

PlasmaKare — Chăm sóc da và niêm mạc
Chịu trách nhiệm sản phẩm và phân phối: Công ty TNHH Dược phẩm Innocare — 558 Quang Trung, phường Dương Nội, Hà Nội.
Hotline 024 6680 0369 · Zalo 0968 734 102 · Liên hệ