Mục lục
Lác sữa (chàm sữa) là tên dân gian của viêm da cơ địa ở trẻ nhũ nhi, thường khởi phát từ khoảng 2–6 tháng tuổi với các mảng da đỏ, khô, ngứa ở hai má, trán, cằm, có thể rỉ dịch và đóng vảy. Bệnh không lây, không do “nóng trong” hay do sữa mẹ. Chăm sóc chính là tắm đúng cách, dưỡng ẩm đều đặn, tránh tác nhân kích ứng và dùng thuốc bôi theo chỉ định của bác sĩ khi da viêm nặng. Phần lớn trẻ cải thiện rõ khi lớn dần.
Tóm tắt nhanh
| Câu hỏi | Trả lời ngắn |
|---|---|
| Lác sữa là gì? | Viêm da cơ địa (chàm thể tạng) ở trẻ nhỏ, thường bắt đầu trong năm đầu đời |
| Vị trí hay gặp | Hai má, trán, cằm, da đầu; sau đó có thể lan ra mặt ngoài tay chân |
| Có lây không? | Không lây |
| Chăm sóc cơ bản | Tắm nước ấm 5–10 phút, dưỡng ẩm ít nhất 2 lần/ngày, mặc đồ cotton, cắt ngắn móng tay |
| Không nên | Tắm lá, đắp lá, bôi mẹo dân gian, tự ý bôi thuốc có corticoid mạnh |
| Khi nào đi khám? | Da rỉ dịch vàng, có mủ, mụn nước lan nhanh, trẻ sốt, bỏ bú, mất ngủ vì ngứa |
Lác sữa ở trẻ sơ sinh là gì?
Lác sữa, chàm sữa hay sữa ăn là cách gọi dân gian của viêm da cơ địa (atopic dermatitis) ở trẻ dưới 2 tuổi. Đây là tình trạng viêm da mạn tính, hay tái phát, do hàng rào bảo vệ da của trẻ còn yếu, dễ mất nước và dễ bị kích ứng. Trẻ có bố mẹ hoặc anh chị bị viêm da cơ địa, hen, viêm mũi dị ứng có nguy cơ cao hơn.
Cần phân biệt lác sữa với cứt trâu (viêm da tiết bã) – các mảng vảy vàng, nhờn ở da đầu, thường không ngứa – và với rôm sảy, chốc lở. Nếu không chắc chắn, nên cho trẻ đi khám để được chẩn đoán đúng.
Nguyên nhân khiến trẻ bị lác sữa là gì?
- Cơ địa và di truyền: da thiếu một số protein và lipid giữ ẩm (ví dụ filaggrin) nên dễ khô và dễ viêm.
- Tác nhân kích ứng: xà phòng, sữa tắm có hương liệu, nước dãi, mồ hôi, quần áo len, dạ.
- Thời tiết: hanh khô hoặc nồm ẩm, nóng bí đều có thể làm bệnh bùng phát.
- Dị nguyên: một số trẻ có dị ứng thức ăn đi kèm, nhưng không nên tự ý kiêng khem cho mẹ hoặc cho trẻ khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Dấu hiệu nhận biết lác sữa?
- Mảng da đỏ, khô, ráp ở hai má, trán, cằm; có thể có sẩn nhỏ li ti.
- Ngứa: trẻ hay dụi mặt vào gối, vào người mẹ, quấy khóc, khó ngủ.
- Đợt nặng có thể rỉ dịch, đóng vảy, nứt da.
- Bệnh thường lúc tăng lúc giảm, hay nặng lên khi thời tiết thay đổi.
Chăm sóc trẻ bị lác sữa tại nhà như thế nào?
- Tắm đúng cách: tắm nước ấm (không nóng) 5–10 phút, dùng sữa tắm dịu nhẹ, không hương liệu; thấm khô nhẹ bằng khăn mềm, không chà xát.
- Dưỡng ẩm đều đặn: thoa kem dưỡng ẩm không mùi ngay sau khi tắm (trong vòng 3 phút) và ít nhất 2 lần/ngày, kể cả khi da đã đỡ.
- Giảm cào gãi: cắt ngắn móng tay, có thể cho trẻ đeo bao tay cotton khi ngủ.
- Quần áo và môi trường: mặc đồ cotton mềm, thoáng; không ủ quá ấm; giữ phòng thông thoáng, tránh khói thuốc.
- Lau nước dãi, sữa trào: lau nhẹ bằng khăn mềm ẩm rồi thoa dưỡng ẩm lại vùng quanh miệng, má.
- Dùng thuốc theo chỉ định: với đợt viêm đỏ, ngứa nhiều, bác sĩ có thể kê corticoid bôi loại nhẹ trong thời gian ngắn. Dùng đúng loại, đúng liều và đúng số ngày được hướng dẫn.
Những sai lầm nên tránh khi trẻ bị lác sữa?
- Tắm lá, đắp lá: lá trà xanh, lá lốt, lá khế… không được kiểm soát vệ sinh, dễ gây kích ứng và nhiễm khuẩn trên da đang tổn thương.
- Bôi sữa mẹ lên da: chưa có đủ bằng chứng cho thấy giúp lành chàm; sữa đọng trên da còn có thể làm da bết, dễ nhiễm khuẩn.
- Tự ý dùng kem chứa corticoid mạnh hoặc các loại kem trộn không rõ thành phần: dễ gây mỏng da, rạn da, bùng phát trở lại khi ngừng.
- Kiêng khem quá mức: mẹ cho con bú tự cắt sữa, trứng, hải sản khi chưa có chỉ định có thể làm thiếu chất mà không giúp bệnh đỡ.
Gel bôi da PLASMAKARE No5 có dùng được cho trẻ bị lác sữa?
Gel bôi da PLASMAKARE No5 là trang thiết bị y tế loại B (số lưu hành 250004480/PCBB-HN), không phải thuốc. Gel chứa phức hệ Nano bạc TSN (acid Tannic – Nano bạc) kết hợp dịch chiết lựu, dịch chiết núc nác và Chitosan. Theo hồ sơ công bố, sản phẩm dùng để dưỡng ẩm da khô, bong tróc trong viêm da cơ địa, eczema; làm dịu, giảm ngứa, mẩn đỏ và hỗ trợ kháng khuẩn tại chỗ. Gel không chứa cồn, Corticoid, Salicylic và dùng được cho trẻ em.
Với trẻ nhỏ, đặc biệt trẻ dưới 6 tháng hoặc da đang rỉ dịch, có mủ, cha mẹ nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi bôi bất kỳ sản phẩm nào. Gel không thay thế thuốc bôi do bác sĩ kê trong đợt viêm nặng.
Cách dùng: làm sạch nhẹ vùng da, bôi lớp mỏng 2–3 lần/ngày. Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng. Giá tham khảo 165.000đ/tuýp 25g.
Khi nào cần đưa trẻ đi khám ngay?
- Da rỉ dịch vàng, đóng vảy vàng như mật ong, có mủ (nghi bội nhiễm vi khuẩn).
- Xuất hiện nhiều mụn nước, vết loét nhỏ lõm lan nhanh, kèm sốt (nghi nhiễm herpes trên nền chàm – cần khám cấp cứu).
- Trẻ bỏ bú, sốt, quấy khóc nhiều, mất ngủ vì ngứa.
- Trẻ dưới 2 tháng tuổi có tổn thương da lan rộng.
- Chăm sóc đúng cách 1–2 tuần mà không đỡ, hoặc nghi trẻ dị ứng thức ăn (nôn, tiêu chảy, nổi mề đay sau ăn).
Câu hỏi thường gặp
Lác sữa có tự khỏi không?
Nhiều trẻ cải thiện rõ khi lớn dần, một phần trẻ hết hẳn trước tuổi đi học. Tuy vậy bệnh có thể kéo dài hoặc tái phát, nên việc dưỡng ẩm và tránh tác nhân kích ứng cần duy trì lâu dài.
Lác sữa có phải do mẹ ăn đồ tanh?
Không phải. Nguyên nhân chính là cơ địa da của trẻ. Chỉ một số ít trẻ có dị ứng thức ăn đi kèm; việc kiêng khem cần có chỉ định của bác sĩ.
Trẻ bị lác sữa có tắm hằng ngày được không?
Có. Tắm nhanh bằng nước ấm và dưỡng ẩm ngay sau tắm giúp da giữ nước tốt hơn. Tránh tắm quá lâu, nước quá nóng và sữa tắm có hương liệu.
Có nên dùng kem có corticoid cho trẻ?
Corticoid bôi loại nhẹ là thuốc điều trị chuẩn trong đợt viêm, nhưng chỉ dùng khi bác sĩ kê, đúng thời gian hướng dẫn. Không tự mua kem có corticoid mạnh hoặc kem không rõ nguồn gốc.
Tài liệu tham khảo
- National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Atopic eczema in under 12s: diagnosis and management. Clinical guideline CG57. https://www.nice.org.uk/guidance/cg57
- NHS. Atopic eczema. https://www.nhs.uk/conditions/atopic-eczema/
- Weidinger S, Novak N. Atopic dermatitis. Lancet. 2016;387(10023):1109-1122. doi:10.1016/S0140-6736(15)00149-X
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Gel bôi da PLASMAKARE No5 là trang thiết bị y tế, không phải thuốc.
Tất cả nội dung không thay thế cho chỉ định của bác sĩ. Hỏi ý kiến chuyên gia trước khi dùng.
