Cách trị ho khan cho người lớn và 8 mẹo trị ho không dùng thuốc tại nhà

Ho ở người lớn đa số lành tính và dễ cải thiện bằng các biện pháp tự nhiên, trừ các trường hợp viêm nhiễm đường hô hấp phải dùng thêm thuốc để điều trị. Bài viết dưới đây tổng hợp 8 mẹo trị ho cho người lớn không dùng thuốc, kèm hướng dẫn riêng cách trị ho khan tại nhà và dấu hiệu cần đi khám.

Ho – triệu chứng phổ biến ở người lớn

Ho là phản xạ tự nhiên của cơ thể để loại bỏ các tác nhân có hại hoặc dị vật trong đường hô hấp. Ho có thể tự phát do người bệnh mắc dị vật hoặc ho do các bệnh cảm cúm, viêm mũi họng và viêm đường hô hấp dưới.

Có hai loại ho ở người lớn là ho đờm và ho khan. Ngoài ra, ho có thể là phản ứng tức thời hoặc kéo dài dai dẳng, mạn tính. Mỗi loại ho này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau của cơ thể như:

• Hút thuốc lá, thuốc lào
• Viêm họng, viêm amidan, viêm thanh quản
• Viêm phổi, viêm khí – phế quản, hen suyễn
• Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính
• Cảm cúm, cảm lạnh
• Trào ngược dạ dày thực quản
• Tác dụng phụ của thuốc (thuốc điều trị tăng huyết áp ACEIs)
• Có dị vật trong đường thở
• Môi trường sinh sống, làm việc nhiều khói bụi, hóa chất gây ho do kích ứng
• Ung thư phổi

Phản ứng ho do các bệnh lý ở người lớn thường gây khó chịu, khiến người bệnh mệt mỏi, đau đầu, mất ngủ và ảnh hưởng đến sinh hoạt, học tập và làm việc hàng ngày. Do đó, điều trị ho ở người lớn cần thực hiện càng sớm càng tốt, giải quyết tận gốc từ nguyên nhân và làm giảm tổn thương do triệu chứng ho. Ngoài ra, với những tình trạng ho dai dẳng kéo dài, cần tăng cường tuân thủ điều trị của người bệnh bằng các phương pháp tại chỗ.

Thuốc là biện pháp đầu tiên được nhiều người bị ho nghĩ đến và áp dụng nhờ đem lại hiệu quả cao trong thời gian ngắn. Thuốc trị ho có thể chỉ là thuốc điều trị triệu chứng ho như Dextromethorphan, Codein hoặc là thuốc điều trị nguyên nhân và triệu chứng các bệnh gây ho như kháng sinh, thuốc chống viêm, giảm đau hay thuốc điều trị trào ngược dạ dày.

Tuy nhiên, tình trạng lạm dụng thuốc trị ho và nguyên nhân gây ho, đặc biệt là kháng sinh và thuốc chống viêm Corticoid đang trở nên báo động hiện nay. Sự lạm dụng này có nguy cơ cao dẫn đến các tác dụng phụ của thuốc, đồng thời khiến tình trạng vi khuẩn kháng thuốc ngày càng trầm trọng hơn. 

Vì vậy, các bác sĩ luôn khuyến khích người bệnh áp dụng các mẹo trị ho lành tính, tự nhiên ngay tại nhà. Các mẹo trị ho cho người lớn thông dụng không chỉ có tác dụng giảm ho mà còn có thể hỗ trợ điều trị nguyên nhân gây ho hiệu quả.

8 mẹo trị ho cho người lớn nhanh chóng và hiệu quả

Dưới đây là tổng hợp 8 cách trị ho cho người lớn không dùng thuốc mà bạn có thể tham khảo:

Vị thuốc cam thảo – mẹo trị ho cho người lớn phổ biến

Cam thảo là một loại dược liệu được sử dụng nhiều trong các bài thuốc trị ho cho người lớn nhờ tính bình, vị ngọt, quy kinh Phế, Tỳ và có tác dụng nhuận phế, tăng cường khí huyết. Ngoài ra, trong y học hiện đại, cam thảo có chứa các hoạt chất kháng khuẩn, giảm viêm, làm loãng đờm. Do đó, cam thảo có công dụng hỗ trợ trị ho và trị viêm đường hô hấp hiệu quả.

Mẹo trị ho cho người lớn bằng cam thảo:

• Ngậm kẹo cam thảo
• Uống nước hãm cam thảo.
• Sử dụng bột cam thảo hòa với nước ấm và uống 3 – 4 lần/ngày.

Lưu ý: Không sử dụng quá nhiều cam thảo trong một ngày do có thể gây hạ Kali máu dẫn đến loạn nhịp tim, rung thất và đe dọa tính mạng.

Mật ong cải thiện ho rát họng cho người lớn

Mật ong được áp dụng rất phổ biến ở Việt Nam để làm dịu họng, giảm ho khan, ho có đờm. Theo y học cổ truyền, mật ong có vị ngọt, tính bình, quy kinh Phế giúp nhuận phế, giảm ho, giải độc. Không chỉ vậy, thành phần có trong mật ong bao gồm Acid Amin cùng nhiều dưỡng chất thiết yếu khác, có tác dụng giúp tăng cường sức khỏe, cải thiện sức đề kháng để chống lại tác nhân gây bệnh tốt hơn.

Cách trị ho cho người lớn bằng mật ong:

• Ngậm trực tiếp 2 thìa cà phê mật ong mỗi ngày.
• Pha 1 cốc mật ong với nước ấm hoặc pha trà, uống 1 cốc vào buổi sáng.
• Nấu nước mật ong với gừng, húng chanh.
• Chưng mật ong với quất, hoa hồng.

Bạc hà giúp làm dịu họng và giảm ho

Tinh dầu bạc hà có chứa Menthol – đây là thành phần có tác dụng làm dịu mát họng, thư giãn cơ họng, long đờm và giảm ho cho người bệnh. Ngoài ra, một số thành phần khác trong tinh dầu bạc hà còn có tính sát khuẩn ngăn ngừa nguyên nhân gây bệnh rất tốt. Vì vậy, sử dụng tinh dầu bạc hà cũng là một cách trị ho cho người lớn tại nhà đơn giản và hiệu quả.

Cách dùng: 

• Ngậm kẹo bạc hà. 
• Thêm tinh dầu bạc hà vào máy tạo sương trong phòng.

Lưu ý: Tinh dầu bạc hà có khả năng gây kích ứng mắt, do đó cần tránh để tinh dầu bạc hà tiếp xúc trực tiếp với mắt.

Gừng – gia vị phổ biến trị ho cho người lớn

Gừng thường được sử dụng nhiều trong dân gian với công dụng trị ho, trị cảm lạnh, viêm đường hô hấp. Những tác dụng đó có được nhờ tính ấm, vị cay và công năng phát tán phong hàn của gừng (theo y học cổ truyền). Bên cạnh đó, gừng có thành phần kháng khuẩn tốt, ức chế vi khuẩn phát triển, giúp loại trừ nguyên nhân và giảm tình trạng ho khan, ho có đờm hiệu quả. 

Cách trị ho cho người lớn bằng gừng: 

• Sơ chế gừng, thái thành từng lát mỏng. 
• Lấy khoảng 5 – 10 lát gừng đun với nước trong 15 – 20 phút. 
• Để nước gừng nguội bớt rồi cho thêm một ít nước cốt chanh, mật ong rồi khuấy đều. 
• Sử dụng khi nước còn nóng.

Lê chưng đường phèn giảm ho hiệu quả

Bên cạnh những phương pháp trên, bạn có thể nấu món lê chưng đường phèn để giảm ho, dịu họng hiệu quả mà ngon miệng. Lê là loại quả có tính mát, vị ngọt, có tác dụng thanh nhiệt, long đờm, trị ho an toàn. Ngoài ra, món ăn còn giúp bổ sung nhiều chất dinh dưỡng thiết yếu, giúp tăng cường miễn dịch và chống lại tác nhân gây bệnh tốt hơn.

Xem thêm: Sáu sản phẩm PlasmaKare — dùng loại nào cho việc gì

Cách chưng lê trị ho cho người lớn: 

• Gọt vỏ, thái quả lê kiểu múi cau và bỏ hạt.
• Thêm đường phèn vào và đem đi hấp cách thủy trong khoảng 40 phút. 
• Ăn ngay khi còn nóng.

Súc họng miệng PlasmaKare

Súc họng giúp làm sạch cổ họng, cuốn trôi bớt dịch nhầy và tác nhân kích ứng gây ho; với dung dịch súc họng có tính sát khuẩn, việc súc họng còn giúp hỗ trợ kháng vi sinh vật gây bệnh tại chỗ.

Súc họng-miệng PlasmaKare là trang thiết bị y tế loại A (số lưu hành 200001367/PCBA-HN), chứa phức hệ Nano bạc TSN (acid Tannic – Nano bạc) và keo ong. Theo hồ sơ công bố, sản phẩm dùng để hỗ trợ cải thiện triệu chứng trong các trường hợp viêm, nhiễm khuẩn, nhiễm virus ở họng – miệng như viêm họng, viêm amidan, cảm cúm, các chứng ho, đau rát họng. Điểm cần biết:

• Hỗ trợ kháng khuẩn, kháng virus tại họng – miệng, giúp làm sạch và làm dịu cổ họng khi bị ho.
• Dùng súc hằng ngày để vệ sinh, chăm sóc họng miệng, góp phần phòng lây nhiễm qua đường hô hấp trong mùa dịch.
• Mùi vị dễ chịu, không cay nồng.
• Dùng cho người lớn và trẻ em trên 1 tuổi đã biết súc họng; phụ nữ có thai, cho con bú nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng.

Cách dùng: Lấy khoảng 10ml dung dịch, súc họng khoảng 30 giây rồi súc miệng và ngậm thêm 30 giây trước khi nhổ ra, 2 – 3 lần/ngày khi có triệu chứng; 1 – 2 lần/ngày để vệ sinh họng miệng hằng ngày. Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng.

Xịt họng PlasmaKare H-Spray

Xịt họng là lựa chọn tiện lợi khi cần làm dịu cổ họng lúc đang ở ngoài, không tiện súc họng. Khi chọn xịt họng, nên đọc kỹ thành phần, độ tuổi sử dụng và hỏi ý kiến dược sĩ nếu đang dùng thuốc khác hoặc đang mang thai.

Dung dịch xịt họng Plasmakare H Spray là trang thiết bị y tế loại B (số lưu hành 250004481/PCBB-HN). Điểm cần biết:

• Dạng phun sương bám lên niêm mạc họng – miệng, tạo lớp màng bảo vệ.
• Hỗ trợ giảm ho, đau, rát, khô, ngứa họng trong viêm họng, viêm amidan, cảm lạnh, viêm đường hô hấp có kèm ho; hỗ trợ kháng khuẩn, kháng virus, kháng nấm tại chỗ.
• Hỗ trợ phục hồi niêm mạc họng – miệng bị tổn thương.
• Vị dưa lưới dễ chịu; vòi xịt dài giúp đưa dung dịch vào sâu trong họng.
• Dùng được cho trẻ từ 6 tháng tuổi, phụ nữ có thai và cho con bú.

Cách dùng: Xịt 2 – 4 nhát vào họng, mỗi 2 – 4 giờ hoặc khi có cơn ho, rát họng. Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng.

Hoa đu đủ đực trị ho cho người lớn rất tốt

Trong dân gian, hoa đu đủ được được sử dụng với công dụng tiêu sưng, giảm đau và hỗ trợ điều trị các bệnh về đường hô hấp. Bên cạnh đó, hoa đu đủ đực được chứng minh là có chứa nhiều hoạt chất với tác dụng kháng khuẩn và kháng viêm tự nhiên giúp hỗ trợ trị ho cho người lớn hiệu quả.

Mẹo trị ho cho người lớn bằng hoa đu đủ đực: 

• Hấp hoa đu đủ đực với mật ong và ăn 2 – 3 lần/ngày.
• Dùng hoa đu đủ đực ngâm mật ong 2 – 3 lần/ngày.

Cách trị ho khan cho người lớn tại nhà

Ho khan là ho không có đờm, thường kèm cảm giác ngứa, khô, rát hoặc vướng ở cổ họng. Ho khan hay gặp sau cảm lạnh, nhiễm virus đường hô hấp, viêm họng, dị ứng, hít phải khói bụi, trào ngược dạ dày thực quản, hen phế quản hoặc do tác dụng phụ của một số thuốc huyết áp nhóm ức chế men chuyển. Với ho khan nhẹ, bạn có thể áp dụng các cách dưới đây kết hợp với 8 mẹo ở trên.

6 cách trị ho khan đơn giản

1. Uống đủ nước ấm: chia nhỏ 1,5 – 2 lít nước ấm trong ngày giúp giữ ẩm niêm mạc họng, giảm khô ngứa – nguyên nhân kích thích cơn ho khan.
2. Dùng mật ong: ngậm 1 – 2 thìa cà phê mật ong hoặc pha với nước ấm, chanh trước khi ngủ. Không dùng mật ong cho trẻ dưới 1 tuổi.
3. Giữ độ ẩm không khí: duy trì độ ẩm trong phòng khoảng 40 – 60%, không để điều hòa quá lạnh, tránh ngồi hoặc nằm ngay hướng gió thổi.
4. Súc họng 2 – 3 lần/ngày bằng nước muối sinh lý hoặc dung dịch súc họng để làm sạch và làm dịu cổ họng.
5. Tránh yếu tố kích thích: khói thuốc lá, bụi, mùi hóa chất, đồ uống lạnh, đồ ăn cay nóng.
6. Nếu ho khan về đêm: kê cao gối, không ăn trong 2 – 3 giờ trước khi ngủ (đặc biệt khi nghi ngờ trào ngược), uống vài ngụm nước ấm khi thức giấc vì cơn ho.

Khi nào ho khan cần đi khám?

Bạn nên đi khám bác sĩ Tai Mũi Họng hoặc Hô hấp nếu:

• Ho khan kéo dài trên 3 tuần, không cải thiện dù đã chăm sóc tại nhà.
• Ho kèm sốt cao, khó thở, thở rít, đau ngực.
• Ho ra máu, sụt cân không rõ lý do, đổ mồ hôi về đêm.
• Người cao tuổi, phụ nữ có thai, người có bệnh tim mạch, hen, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính bị ho khan kéo dài.

Lưu ý khi chăm sóc cho người bị ho

Để giảm ho nhanh hơn, người bệnh nên kết hợp chăm sóc tại nhà như sau: 

• Hạn chế uống uống nước đá, nước lạnh.
• Giữ ấm cổ họng.
• Súc miệng bằng nước muối sinh lý hoặc nước súc miệng chuyên dụng chứa các chất sát khuẩn lành tính hàng ngày.
• Hạn chế uống rượu bia, hút thuốc lá và sử dụng các chất kích thích.
• Rửa tay bằng xà phòng diệt khuẩn thường xuyên, đặc biệt sau khi tiếp xúc với người mắc các bệnh truyền nhiễm
• Đeo khẩu trang, tránh dùng chung vật dụng sinh hoạt với người khác để tránh lây bệnh.
• Tăng cường bổ sung các thực phẩm chứa Vitamin A, C, Kẽm, hạn chế ăn đồ cay nóng, nhiều dầu mỡ để cải thiện hệ miễn dịch.
• Sử dụng máy phun sương, tạo độ ẩm trong nhà để giảm ngứa mũi họng gây ho.
• Uống đủ 1.5 – 2 lít nước mỗi ngày.

Câu hỏi thường gặp về cách trị ho khan

Ho khan bao lâu thì khỏi?

Ho khan sau cảm lạnh hoặc nhiễm virus thường cải thiện trong khoảng 1 – 3 tuần. Ho kéo dài trên 3 tuần cần được thăm khám; ở người lớn, ho trên 8 tuần được xem là ho mạn tính và cần tìm nguyên nhân.

Ho khan có cần uống kháng sinh không?

Phần lớn ho khan do virus hoặc do kích ứng nên kháng sinh không có tác dụng. Chỉ dùng kháng sinh khi bác sĩ chẩn đoán có nhiễm khuẩn và kê đơn.

Ho khan về đêm phải làm sao?

Kê cao gối, giữ ẩm phòng ngủ, uống nước ấm hoặc mật ong ấm trước khi ngủ và tránh ăn sát giờ ngủ. Nếu ho về đêm kéo dài, kèm khò khè hoặc ợ chua, nên đi khám để kiểm tra hen hoặc trào ngược dạ dày thực quản.

Tình trạng ho gây nhiều phiền toái cho người bệnh trong sinh hoạt hàng ngày. Phần lớn trường hợp ho nhẹ, trong đó có ho khan, có thể cải thiện bằng các biện pháp tự nhiên và chăm sóc họng tại chỗ. Nếu ho kéo dài hoặc kèm dấu hiệu bất thường, hãy đi khám để được chẩn đoán đúng nguyên nhân.