Biến chứng cúm A: viêm phổi, viêm cơ tim, thần kinh

Biên soạn: Đội ngũ chuyên môn PlasmaKare · Tham vấn chuyên môn: Ds Nguyễn Bá Nghĩa – Giám đốc Nghiên cứu & Phát triển, Công ty TNHH Dược phẩm Innocare · Cập nhật: 20/10/2026

Mục lục

0.1. Tóm tắt nhanh

1. Mùa cúm năm nay có nhiều ca biến chứng nặng không?
2. Cúm A có những nhóm biến chứng nào, gặp nhiều hay ít?
3. Viêm phổi do cúm A xảy ra theo những cách nào?
4. Cúm A ảnh hưởng tới tim như thế nào?
5. Biến chứng thần kinh của cúm A gồm những gì?
6. Đau cơ dữ dội, bệnh nền nặng lên có phải biến chứng không?
7. Ai dễ gặp biến chứng cúm A?
8. Dấu hiệu cảnh báo của từng nhóm biến chứng là gì?
9. Câu hỏi thường gặp
10. Tài liệu tham khảo
11. Đọc tiếp

Phần lớn người mắc cúm A tự khỏi trong khoảng một tuần; biến chứng nặng là hiếm, nhưng có thật và hay rơi vào người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người có bệnh nền. Biến chứng cúm A gặp nhiều nhất ở đường hô hấp, chủ yếu là viêm phổi do chính virus hoặc do vi khuẩn bội nhiễm. Ngoài phổi, cúm có liên quan đến viêm cơ tim, nhồi máu cơ tim, co giật, bệnh não, hội chứng Guillain-Barré, viêm cơ, và làm nặng bệnh sẵn có như hen, đái tháo đường (Macias và cộng sự, 2020). Biết dấu hiệu cảnh báo của từng nhóm giúp đi khám đúng lúc.

Tóm tắt nhanh

Câu hỏi	Trả lời ngắn
Biến chứng có hay gặp?	Không; đa số tự khỏi trong khoảng một tuần
Nhóm gặp nhiều nhất?	Hô hấp: viêm phổi do virus, bội nhiễm vi khuẩn
Tim, thần kinh?	Hiếm; nguy cơ nhồi máu cơ tim tăng trong 7 ngày đầu
Ai cần để ý hơn?	Trên 65 tuổi, dưới 5 tuổi, mang thai, bệnh nền, suy giảm miễn dịch
Dấu hiệu phải đi ngay?	Khó thở, đau ngực, co giật, lơ mơ, yếu liệt

Mùa cúm năm nay có nhiều ca biến chứng nặng không?

Báo Tiền Phong (01/10/2026) dẫn Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế: số ca cúm mùa tăng nhẹ, nhưng “chưa ghi nhận sự gia tăng bất thường về số ca cúm nặng hoặc tử vong do bệnh cúm” và “Phần lớn người mắc cúm mùa có triệu chứng nhẹ và có thể tự hồi phục.” Báo Sức khỏe & Đời sống (17/10/2026) dẫn CDC Hà Nội khuyên không chỉ dựa vào nhiệt độ mà theo dõi nhịp thở, ăn uống, mức tỉnh táo, và không tự dùng kháng sinh. Không chủ quan nhưng không hoang mang. Kiến thức nền xem bài Bệnh cúm A: triệu chứng và cách phòng ngừa.

Cúm A có những nhóm biến chứng nào, gặp nhiều hay ít?

Nhiều số liệu dưới đây đến từ người đã nằm viện, nên không phản ánh nguy cơ của người bị cúm nhẹ ở nhà.

Nhóm	Biến chứng chính	Tần suất theo nguồn	Nguồn
Hô hấp	Viêm phổi do virus, bội nhiễm vi khuẩn	Bội nhiễm 2–65% tùy nghiên cứu	Klein 2016
Tim mạch	Nhồi máu cơ tim, viêm cơ tim	Nhồi máu cơ tim gấp khoảng 6 lần trong 7 ngày đầu; viêm cơ tim hiếm	Kwong 2018; Baral 2020
Thần kinh	Co giật, bệnh não, Guillain-Barré	Hiếm; co giật gặp nhiều nhất	Ekstrand 2012
Cơ	Viêm cơ, tiêu cơ vân	Tiêu cơ vân 3% trong 316 ca viêm cơ ở trẻ	Agyeman 2004
Bệnh nền	Hen, COPD, đái tháo đường nặng lên	Bệnh mạn tính chiếm tới 80% ca người lớn nằm viện vì cúm	Macias 2020

Viêm phổi do cúm A xảy ra theo những cách nào?

Có hai kiểu: virus trực tiếp gây viêm phổi, hoặc vi khuẩn bội nhiễm trên đường thở đã bị virus làm tổn thương, vì cúm làm lộ chỗ bám cho vi khuẩn và làm suy yếu miễn dịch tại chỗ (Macias và cộng sự, 2020). Một tổng quan hệ thống gộp 27 nghiên cứu với 3.215 người cúm có xét nghiệm xác nhận thấy tỷ lệ bội nhiễm dao động từ 2% đến 65%; phế cầu chiếm 35% và tụ cầu vàng 28% số ca bội nhiễm (Klein và cộng sự, 2016). Nhóm tác giả khuyên cân nhắc bội nhiễm ở người nằm viện vì cúm nhưng không mặc định ca nào cũng bội nhiễm. Vì vậy không nên tự uống kháng sinh để “phòng viêm phổi”.

Gợi ý thực hành: sốt đã giảm rồi sốt lại, ho nhiều hơn, khạc đờm đục, thở nhanh, đau ngực khi hít sâu là lý do đi khám.

Cúm A ảnh hưởng tới tim như thế nào?

Nhiễm cúm có thể gây thay đổi ở tim, từ bất thường điện tâm đồ không triệu chứng, viêm cơ tim – màng ngoài tim đến nhồi máu cơ tim; phản ứng viêm toàn thân và tình trạng dễ đông máu cũng góp phần (Macias và cộng sự, 2020). Một nghiên cứu phân tích 364 lần nhập viện vì nhồi máu cơ tim quanh thời điểm xét nghiệm dương tính với cúm: 20 lần rơi vào 7 ngày đầu, tỷ số tỷ suất 6,05 so với giai đoạn đối chứng (riêng cúm A là 5,17), và sau ngày thứ 7 không còn tăng (Kwong và cộng sự, 2018). Đây là nguy cơ tương đối; số ca tuyệt đối vẫn nhỏ.

Viêm cơ tim do cúm hiếm gặp (Baral và cộng sự, 2020). Biểu hiện có thể chỉ là sốt, đau cơ, hồi hộp, khó thở, đau ngực, nhưng cũng có thể diễn tiến tới trụy tuần hoàn ở thể tối cấp. Tin đáng chú ý: ở thể tối cấp, người qua được giai đoạn cấp có khả năng cao phục hồi hoàn toàn chức năng tim.

Biến chứng thần kinh của cúm A gồm những gì?

Biến chứng thần kinh do cúm hiếm nhưng hay bị bỏ sót (Ekstrand, 2012):

Co giật: gặp nhiều nhất, gồm co giật do sốt hoặc động kinh nặng lên.
Bệnh não liên quan đến cúm: đứng thứ hai, từ rối loạn ý thức nhẹ hồi phục hoàn toàn đến hôn mê để lại di chứng.
Ít gặp hơn: đột quỵ, hội chứng Guillain-Barré, viêm não tủy rải rác cấp, viêm tủy cắt ngang.

Biến chứng thần kinh được báo cáo nhiều hơn ở trẻ em (Macias và cộng sự, 2020); dấu hiệu nặng ở trẻ có trong bài Cúm A ở trẻ em: dấu hiệu nặng cần đưa đi viện ngay. Với Guillain-Barré, bệnh cảnh giống cúm có vẻ là yếu tố khởi phát; còn vaccine cúm, trừ chiến dịch năm 1976 ở Mỹ, nếu có gây thì dưới 1 ca trên 1 triệu người tiêm (Lehmann và cộng sự, 2010).

Đau cơ dữ dội, bệnh nền nặng lên có phải biến chứng không?

Có thể. Tổng hợp 316 ca viêm cơ do cúm ở trẻ: bệnh xuất hiện trung vị 3 ngày sau khởi phát cúm, hay ở bắp chân, trung vị 3 ngày là hồi phục; tiêu cơ vân gặp ở 10 ca (3%), phần lớn do cúm A (Agyeman và cộng sự, 2004). Nguồn này không có số liệu cho người lớn.

Cúm cũng làm nặng bệnh sẵn có (Macias và cộng sự, 2020): hen có thể lên cơn kể cả khi vốn kiểm soát tốt; virus cúm A gặp nhiều hơn ở người nhập viện vì đợt cấp COPD; trong một nghiên cứu 162 người nằm viện vì cúm, người đái tháo đường có khả năng vào hồi sức tích cực cao gấp khoảng 4 lần; tại Canada, 15% người từ 65 tuổi mất tự lập ở ít nhất hai hoạt động tự chăm sóc sau khi nằm viện vì cúm.

Ai dễ gặp biến chứng cúm A?

Cục Phòng bệnh (theo Tiền Phong 01/10/2026) nêu nhóm nguy cơ cao: người trên 65 tuổi, trẻ dưới 5 tuổi, phụ nữ mang thai, phụ nữ sinh trong 2 tuần, người có bệnh nền, người suy giảm miễn dịch. Macias và cộng sự (2020) bổ sung người thừa cân; phụ nữ mang thai bị cúm còn có nguy cơ sinh non, thai chết lưu, trẻ nhẹ cân. Tổng quan này dẫn một phân tích gộp 5 thử nghiệm ngẫu nhiên: nhóm tiêm vaccine cúm ít biến cố tim mạch hơn (tỷ số nguy cơ 0,64). Phân biệt với cúm mùa xem bài Cúm mùa: nguyên nhân, triệu chứng.

Người thuộc nhóm này nên liên hệ bác sĩ sớm khi nghi cúm và hỏi về tiêm vaccine hằng năm. Tất cả nội dung không thay thế cho chỉ định của bác sĩ. Hỏi ý kiến chuyên gia trước khi dùng.

Dấu hiệu cảnh báo của từng nhóm biến chứng là gì?

Nhóm	Dấu hiệu cần đi khám ngay
Hô hấp	Khó thở, thở nhanh, tím môi; đã đỡ rồi sốt lại
Tim	Đau tức ngực, hồi hộp, tim đập không đều, ngất
Thần kinh	Co giật, lú lẫn, lơ mơ, tê yếu tay chân tăng dần
Cơ	Đau bắp chân dữ dội, không chịu đi, nước tiểu sẫm màu
Bệnh nền	Đường huyết khó kiểm soát, hen khó thở hơn, người già bỏ ăn

Tê yếu tăng dần, nước tiểu sẫm màu và các bước dưới đây là gợi ý thực hành:

Dấu hiệu nguy hiểm (khó thở, đau ngực, co giật, lơ mơ): gọi 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất.
Bất thường chưa cấp (sốt lại, đau cơ nhiều): đi khám trong ngày.
Báo bác sĩ ngày bắt đầu sốt, bệnh nền, thuốc đang dùng.
Không tự dùng kháng sinh, thuốc kháng virus khi chưa có chỉ định.

Ghi chú chuyên môn

“Phần lớn người bị cúm A khỏi mà không có biến chứng, nên điều cần nhất không phải lo lắng mà là nhận ra lúc bệnh đổi hướng: khó thở, đau ngực, lơ mơ, hay đã đỡ rồi lại sốt. Người có bệnh tim, phổi, đái tháo đường, người cao tuổi và phụ nữ mang thai nên liên hệ bác sĩ sớm hơn. Kháng sinh không ngăn được biến chứng do virus.”

— Ds Nguyễn Bá Nghĩa, Giám đốc Nghiên cứu & Phát triển, Công ty TNHH Dược phẩm Innocare

Khi nào nên đi khám bác sĩ ngay?

Khó thở, thở nhanh, tím môi, đau tức ngực.
Co giật, lú lẫn, lơ mơ, tê yếu tay chân.
Đã đỡ rồi sốt lại, hoặc ho, khạc đờm nặng lên.
Đau cơ dữ dội, nước tiểu sẫm màu.
Người trên 65 tuổi, trẻ dưới 5 tuổi, phụ nữ mang thai hoặc mới sinh, người có bệnh nền khi nghi cúm.

Câu hỏi thường gặp

Biến chứng cúm A có hay gặp không?

Không. Phần lớn người bệnh khỏi trong khoảng một tuần mà không cần chăm sóc y tế (Macias và cộng sự, 2020).

Có nên uống kháng sinh sớm để phòng viêm phổi?

Không. Kháng sinh không tác động lên virus; chỉ dùng khi bác sĩ nghi ngờ hoặc xác định bội nhiễm.

Tiêm vaccine cúm có gây Guillain-Barré không?

Nếu có thì rất hiếm, và nguy cơ sau tiêm thấp hơn nhiều lần so với sau nhiễm cúm (Macias và cộng sự, 2020).

Nguy cơ nhồi máu cơ tim kéo dài bao lâu sau cúm?

Theo Kwong và cộng sự (2018), nguy cơ tăng rõ trong 7 ngày đầu, sau đó không còn tăng.

Tài liệu tham khảo

Các đường dẫn dưới đây để ở dạng liên kết trần, bạn sao chép và dán vào trình duyệt để tra cứu bản gốc.

Macias AE, McElhaney JE, Chaves SS, et al. The disease burden of influenza beyond respiratory illness. Vaccine. 2020;39 Suppl 1:A6-A14. doi:10.1016/j.vaccine.2020.09.048. PMID 33041103. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33041103/
Klein EY, Monteforte B, Gupta A, et al. The frequency of influenza and bacterial coinfection: a systematic review and meta-analysis. Influenza Other Respir Viruses. 2016;10(5):394-403. doi:10.1111/irv.12398. PMID 27232677. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27232677/
Kwong JC, Schwartz KL, Campitelli MA, et al. Acute Myocardial Infarction after Laboratory-Confirmed Influenza Infection. N Engl J Med. 2018;378(4):345-353. doi:10.1056/NEJMoa1702090. PMID 29365305. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29365305/
Baral N, Adhikari P, Adhikari G, et al. Influenza Myocarditis: A Literature Review. Cureus. 2020;12(12):e12007. doi:10.7759/cureus.12007. PMID 33437555. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33437555/
Ekstrand JJ. Neurologic complications of influenza. Semin Pediatr Neurol. 2012;19(3):96-100. doi:10.1016/j.spen.2012.02.004. PMID 22889537. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22889537/
Agyeman P, Duppenthaler A, Heininger U, et al. Influenza-associated myositis in children. Infection. 2004;32(4):199-203. doi:10.1007/s15010-004-4003-2. PMID 15293074. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15293074/
Lehmann HC, Hartung HP, Kieseier BC, et al. Guillain-Barré syndrome after exposure to influenza virus. Lancet Infect Dis. 2010;10(9):643-51. doi:10.1016/S1473-3099(10)70140-7. PMID 20797646. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20797646/

Nguồn tin trong nước:

Báo Tiền Phong (01/10/2026). Bộ Y tế cảnh báo nóng về cúm mùa. https://tienphong.vn/bo-y-te-canh-bao-nong-ve-cum-mua-post1881161.tpo
Báo Sức khỏe & Đời sống (17/10/2026). Hà Nội có hàng trăm ca cúm nhập viện mỗi tuần, cần chú ý khi bị sốt. https://suckhoedoisong.vn/ha-noi-co-hang-tram-ca-cum-nhap-vien-moi-tuan-can-chu-y-khi-bi-sot-169261015085929394.htm

Đọc tiếp

Bài viết do đội ngũ chuyên môn PlasmaKare – Công ty TNHH Dược phẩm Innocare biên soạn, nhằm cung cấp kiến thức chăm sóc da và niêm mạc. Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Sản phẩm PlasmaKare là trang thiết bị y tế, không phải thuốc. Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng.

PlasmaKare — Chăm sóc da và niêm mạc
Chịu trách nhiệm sản phẩm và phân phối: Công ty TNHH Dược phẩm Innocare — 558 Quang Trung, phường Dương Nội, Hà Nội.
Hotline 024 6680 0369 · Zalo 0968 734 102 · Liên hệ