Mục lục
- 1. Cúm A đang gia tăng ra sao và vì sao cần biết cách chăm sóc tại nhà?
- 2. Người bị cúm A nào có thể chăm sóc tại nhà, ai nên đi khám ngay từ đầu?
- 3. Kế hoạch chăm sóc người bị cúm A theo từng ngày thế nào?
- 4. Người bị cúm A nên uống nước và ăn uống thế nào?
- 5. Hạ sốt và nghỉ ngơi cho người bị cúm A cần lưu ý gì?
- 6. Cách ly người bị cúm A trong nhà thế nào để người chăm sóc ít bị lây?
- 7. Trong lúc chăm sóc tại nhà, cần theo dõi những dấu hiệu nặng nào?
- 8. Vệ sinh họng, miệng cho người bị cúm A tại nhà nên làm gì?
- 9. Câu hỏi thường gặp
- 10. Tài liệu tham khảo
- 11. Đọc tiếp
Chăm sóc người bị cúm A tại nhà gồm bốn việc chính: cho nghỉ ngơi, uống nước theo nhu cầu, ăn món mềm dễ nuốt và ở phòng riêng trong những ngày đầu. Phần lớn người bệnh tự hồi phục, nhưng người chăm sóc nên ghi nhiệt độ, nhịp thở, lượng ăn uống mỗi ngày để nhận ra sớm dấu hiệu nặng. Trẻ dưới 5 tuổi, người trên 65 tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền nên được bác sĩ khám sớm.
Tóm tắt nhanh
| Câu hỏi | Trả lời ngắn |
|---|---|
| Ai chăm sóc tại nhà được? | Người khỏe, triệu chứng nhẹ, ăn uống được, thở bình thường |
| Uống nước thế nào? | Theo cơn khát, chia nhiều lần |
| Ăn gì? | Cháo, súp, canh, trái cây mềm |
| Cách ly ra sao? | Phòng riêng, một người chăm, khẩu trang, rửa tay từ ngày đầu |
| Đi khám ngay khi? | Khó thở, đau ngực, lơ mơ, đỡ rồi sốt lại |
Cúm A đang gia tăng ra sao và vì sao cần biết cách chăm sóc tại nhà?
Theo Báo Tin tức (16/10/2026), CDC TP.HCM ghi nhận tuần 40 có 34.664 ca viêm hô hấp cấp, tăng hơn 64% so với trung bình 4 tuần trước; trong 151 mẫu dương tính cúm, cúm A/H1 2009 chiếm gần 77%. Báo Tiền Phong (01/10/2026) dẫn Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế: “Phần lớn người mắc cúm mùa có triệu chứng nhẹ và có thể tự hồi phục.” Không chủ quan nhưng không hoang mang. Kiến thức nền xem bài Bệnh cúm A: triệu chứng và cách phòng ngừa; số liệu mới xem tình hình cúm A tại Việt Nam.
Người bị cúm A nào có thể chăm sóc tại nhà, ai nên đi khám ngay từ đầu?
Hướng dẫn của Hiệp hội Bệnh truyền nhiễm Hoa Kỳ (IDSA) nêu phần lớn người mắc cúm hồi phục không di chứng, nhưng có nhóm dễ bệnh nặng: trẻ dưới 5 tuổi (nhất là dưới 2 tuổi), người từ 65 tuổi, phụ nữ mang thai và sau sinh, người có bệnh phổi, tim, chuyển hóa mạn tính, suy giảm miễn dịch, béo phì nặng (Uyeki và cộng sự, 2019). Với nhóm này, hướng dẫn khuyên bác sĩ bắt đầu thuốc kháng virus càng sớm càng tốt. Thuốc do bác sĩ kê, không tự mua.
| Tình huống | Chăm sóc tại nhà | Nên đi khám sớm |
|---|---|---|
| Cơ địa | Người lớn khỏe | Thuộc nhóm nguy cơ cao |
| Hơi thở | Thở êm, nói trọn câu | Thở nhanh, hụt hơi, đau ngực |
| Ăn uống | Uống được, đi tiểu đều | Nôn liên tục, không uống được |
| Tỉnh táo | Mệt nhưng tỉnh | Lơ mơ, lú lẫn |
Các mốc trong bảng là gợi ý thực hành, không phải tiêu chí chẩn đoán.
Kế hoạch chăm sóc người bị cúm A theo từng ngày thế nào?
Lịch dưới đây là gợi ý thực hành; diễn tiến ở mỗi người có thể nhanh hoặc chậm hơn.
- Ngày 1–2 (sốt cao, đau mỏi): nằm nghỉ ở phòng riêng thoáng khí; ghi nhiệt độ sáng, chiều, tối; người thuộc nhóm nguy cơ cao liên hệ bác sĩ ngay.
- Ngày 3–4 (ho, đau họng rõ): món mềm, nhiều bữa nhỏ; theo dõi nhịp thở khi nghỉ.
- Ngày 5–7 (thường đỡ dần): đi lại nhẹ trong nhà; vẫn đeo khẩu trang ở phòng chung.
- Sau 7 ngày: ho, mệt có thể còn; đi làm, đi học khi hết sốt và đủ sức.
- Bất kỳ ngày nào: khó thở, đau ngực, lơ mơ, đỡ rồi sốt lại thì đi khám ngay.
Nên ghi sổ nhiệt độ, số lần uống, đi tiểu và thuốc đã dùng. Thời gian lây xem bài cúm A bao lâu thì khỏi và bao lâu thì hết lây.
Người bị cúm A nên uống nước và ăn uống thế nào?
Nước: tổng quan Cochrane không tìm được thử nghiệm ngẫu nhiên nào về việc khuyên uống nhiều nước khi nhiễm trùng hô hấp cấp; vài nghiên cứu quan sát còn gợi ý uống quá nhiều khi nhiễm trùng hô hấp dưới có thể gây hại (Guppy và cộng sự, 2011). Cách hợp lý là uống theo cơn khát, chia nhiều lần, bù thêm khi sốt hoặc nôn. Người suy tim, bệnh thận hỏi bác sĩ về lượng nước.
Súp gà: trong ống nghiệm, súp gà làm giảm sự di chuyển của bạch cầu trung tính, gợi ý tác dụng chống viêm nhẹ (Rennard và cộng sự, 2000). Đây là thí nghiệm ống nghiệm, chưa chứng minh trên người; giá trị chắc chắn hơn là dễ nuốt, bù nước và muối.
Vitamin C: tổng quan Cochrane 29 so sánh, 11.306 người cho thấy uống đều đặn không giảm số ca cảm lạnh ở cộng đồng; uống sau khi đã có triệu chứng không thấy tác dụng nhất quán (Hemilä và Chalker, 2013). Dữ liệu này là về cảm lạnh, không phải cúm, nên không có căn cứ dùng vitamin C liều cao khi bị cúm.
Gợi ý thực hành: ưu tiên cháo, súp, canh, sữa, trứng, cá, trái cây mềm, chia nhiều bữa nhỏ; tránh rượu bia; không ép ăn khi người bệnh quá mệt.
Hạ sốt và nghỉ ngơi cho người bị cúm A cần lưu ý gì?
Trong thử nghiệm ngẫu nhiên mù đôi trên 80 người lớn có xét nghiệm nhanh dương tính cúm, uống paracetamol 1 g bốn lần mỗi ngày trong 5 ngày không thay đổi lượng virus thải ra, nhiệt độ hay triệu chứng so với giả dược (Jefferies và cộng sự, 2015). Vì vậy chỉ cần dùng thuốc hạ sốt khi người bệnh khó chịu, đau mỏi, khó ngủ, theo liều trên nhãn.
- Không dùng cùng lúc nhiều thuốc có chứa paracetamol, kể cả thuốc cảm phối hợp.
- Không tự dùng aspirin cho trẻ em, thiếu niên bị cúm.
- Mặc thoáng, lau người bằng nước ấm, không chườm đá; ngủ đủ, tạm nghỉ làm, nghỉ học.
Các lưu ý trên là thận trọng chung, không rút từ thử nghiệm nêu trên.
Tất cả nội dung không thay thế cho chỉ định của bác sĩ. Hỏi ý kiến chuyên gia trước khi dùng.
Cách ly người bị cúm A trong nhà thế nào để người chăm sóc ít bị lây?
Thử nghiệm ngẫu nhiên theo hộ gia đình tại Hồng Kông gồm 407 người bệnh cúm và 794 người sống cùng: tính chung, rửa tay có hoặc không kèm khẩu trang chưa tạo khác biệt có ý nghĩa thống kê; nhưng ở các hộ bắt đầu trong vòng 36 giờ kể từ khi người bệnh khởi phát, nhóm đeo khẩu trang kèm rửa tay có ít ca lây hơn (Cowling và cộng sự, 2009).
- Cho người bệnh ở phòng riêng, mở cửa sổ; một người khỏe chăm sóc chính.
- Người bệnh đeo khẩu trang khi có người vào phòng hoặc ra khu chung.
- Rửa tay bằng xà phòng sau khi chạm vào người bệnh, khăn, bát đũa.
- Dùng riêng khăn, cốc; lau tay nắm cửa, công tắc mỗi ngày.
Cách bố trí phòng và vệ sinh bề mặt là gợi ý thực hành.
Trong lúc chăm sóc tại nhà, cần theo dõi những dấu hiệu nặng nào?
Hướng dẫn IDSA lưu ý người cao tuổi có thể không sốt nhưng hay lơ mơ, lú lẫn; người bệnh xấu đi sau khi đã đỡ thì bác sĩ cần tìm bội nhiễm vi khuẩn (Uyeki và cộng sự, 2019). Trong một nghiên cứu tại Canada, nguy cơ nhập viện vì nhồi máu cơ tim trong 7 ngày đầu sau xét nghiệm dương tính cúm cao gấp khoảng 6 lần so với các giai đoạn khác và không còn tăng sau ngày thứ 7 (Kwong và cộng sự, 2018). Người có bệnh tim cần được để ý kỹ trong tuần đầu. Biến chứng chi tiết xem bài biến chứng của cúm A.
Vệ sinh họng, miệng cho người bị cúm A tại nhà nên làm gì?
Các nguồn chúng tôi đọc không có thử nghiệm về súc họng hay xịt họng ở người bị cúm, nên không có căn cứ nói chúng rút ngắn bệnh hay giảm lây. Vai trò hợp lý là làm sạch, làm dịu tại chỗ: đánh răng nhẹ, súc nước muối ấm nếu biết súc (gợi ý thực hành). Bằng chứng từng cách làm dịu họng xem bài đau rát họng khi bị cúm A.
Sản phẩm PlasmaKare liên quan
Khi người bệnh đau, rát, khô họng, Dung dịch xịt họng Plasmakare H Spray (trang thiết bị y tế loại B, số lưu hành 250004481/PCBB-HN) theo hồ sơ công bố tạo lớp màng bảo vệ cơ học trên tổn thương niêm mạc miệng, hỗ trợ giảm ho, đau, rát, khô, ngứa họng và hỗ trợ kháng khuẩn, kháng virus, kháng nấm tại chỗ; dùng cho trẻ từ 6 tháng tuổi, phụ nữ có thai và cho con bú. Súc họng-miệng PlasmaKare (số lưu hành 200001367/PCBA-HN) là dạng súc rồi nhổ, dùng cho người trên 1 tuổi đã biết súc, không nuốt; súc theo hướng dẫn trên nhãn. Sản phẩm PlasmaKare là trang thiết bị y tế, không phải thuốc, không thay thế vaccine, thuốc điều trị hay việc đi khám.
Ghi chú chuyên môn
“Chăm sóc cúm tại nhà không cần cầu kỳ: nghỉ ngơi, uống theo nhu cầu, ăn món dễ nuốt, ở phòng riêng. Điều người nhà hay bỏ sót là ghi chép và theo dõi, vì đó là cách nhận ra sớm lúc cần đưa đi khám, nhất là với người cao tuổi và người có bệnh tim.”
— Ds Nguyễn Bá Nghĩa, Giám đốc Nghiên cứu & Phát triển, Công ty TNHH Dược phẩm Innocare
Khi nào nên đi khám bác sĩ?
- Khó thở, thở nhanh, môi tím, đau hoặc tức ngực.
- Lơ mơ, lú lẫn, co giật, khó đánh thức.
- Đã đỡ rồi sốt lại, ho tăng, khạc đờm đặc.
- Nôn liên tục, gần như không uống được, rất ít đi tiểu.
- Trẻ dưới 5 tuổi, người từ 65 tuổi, phụ nữ mang thai, người có bệnh nền khi nghi cúm.
Câu hỏi thường gặp
Người bị cúm A có nên tắm không?
Có thể tắm nhanh bằng nước ấm ở phòng kín gió, lau khô ngay; khi sốt cao, rét run thì lau người thay cho tắm (gợi ý thực hành).
Chăm sóc người bị cúm A tại nhà bao lâu thì ngừng cách ly?
Thường khi đã hết sốt và triệu chứng đỡ rõ; trẻ nhỏ và người suy giảm miễn dịch nên hỏi bác sĩ.
Người chăm sóc có nên uống thuốc kháng virus để phòng không?
Không tự uống. Hướng dẫn IDSA chỉ cân nhắc dự phòng sau phơi nhiễm cho người nguy cơ rất cao, theo chỉ định của bác sĩ.
Chán ăn vài ngày có sao không?
Thường không đáng lo nếu vẫn uống được, đi tiểu đều; không uống được thì đi khám.
Tài liệu tham khảo
Các đường dẫn dưới đây để ở dạng liên kết trần, bạn sao chép và dán vào trình duyệt để tra cứu bản gốc.
- Uyeki TM, Bernstein HH, Bradley JS, et al. Clinical Practice Guidelines by the Infectious Diseases Society of America: 2018 Update on Diagnosis, Treatment, Chemoprophylaxis, and Institutional Outbreak Management of Seasonal Influenzaa. Clin Infect Dis. 2019;68(6):e1-e47. doi:10.1093/cid/ciy866. PMID 30566567. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30566567/
- Guppy MP, Mickan SM, Del Mar CB, et al. Advising patients to increase fluid intake for treating acute respiratory infections. Cochrane Database Syst Rev. 2011;2011(2):CD004419. doi:10.1002/14651858.CD004419.pub3. PMID 21328268. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21328268/
- Rennard BO, Ertl RF, Gossman GL, et al. Chicken soup inhibits neutrophil chemotaxis in vitro. Chest. 2000;118(4):1150-7. doi:10.1378/chest.118.4.1150. PMID 11035691. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11035691/
- Hemilä H, Chalker E. Vitamin C for preventing and treating the common cold. Cochrane Database Syst Rev. 2013;2013(1):CD000980. doi:10.1002/14651858.CD000980.pub4. PMID 23440782. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23440782/
- Jefferies S, Braithwaite I, Walker S, et al. Randomized controlled trial of the effect of regular paracetamol on influenza infection. Respirology. 2015;21(2):370-7. doi:10.1111/resp.12685. PMID 26638130. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26638130/
- Cowling BJ, Chan KH, Fang VJ, et al. Facemasks and hand hygiene to prevent influenza transmission in households: a cluster randomized trial. Ann Intern Med. 2009;151(7):437-46. doi:10.7326/0003-4819-151-7-200910060-00142. PMID 19652172. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19652172/
- Kwong JC, Schwartz KL, Campitelli MA, et al. Acute Myocardial Infarction after Laboratory-Confirmed Influenza Infection. N Engl J Med. 2018;378(4):345-353. doi:10.1056/NEJMoa1702090. PMID 29365305. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29365305/
Nguồn tin trong nước:
- Báo Tin tức (16/10/2026). TP Hồ Chí Minh: Dịch cúm A đang lan nhanh, người dân cần chủ động phòng bệnh. https://baotintuc.vn/tp-ho-chi-minh-dich-cum-a-dang-lan-nhanh-nguoi-dan-can-chu-dong-phong-benh-post1394597.html
- Báo Tiền Phong (01/10/2026). Bộ Y tế cảnh báo nóng về cúm mùa. https://tienphong.vn/bo-y-te-canh-bao-nong-ve-cum-mua-post1881161.tpo
Đọc tiếp
- Cúm mùa: nguyên nhân, triệu chứng và cách phòng bệnh
- Phân biệt cúm A với cảm lạnh, COVID-19 và sốt xuất huyết
- Trẻ em và bà bầu có nên súc miệng bằng nước muối
- Xịt họng và nước súc họng: khi nào dùng loại nào
- Rát họng, nghẹt mũi, sổ mũi trong mùa lạnh
Bài viết do đội ngũ chuyên môn PlasmaKare – Công ty TNHH Dược phẩm Innocare biên soạn, nhằm cung cấp kiến thức chăm sóc da và niêm mạc. Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Sản phẩm PlasmaKare là trang thiết bị y tế, không phải thuốc. Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng.
PlasmaKare — Chăm sóc da và niêm mạc
Chịu trách nhiệm sản phẩm và phân phối: Công ty TNHH Dược phẩm Innocare — 558 Quang Trung, phường Dương Nội, Hà Nội.
Hotline 024 6680 0369 · Zalo 0968 734 102 · Liên hệ
