Đau rát họng khi bị cúm A: cách làm dịu họng tại nhà an toàn

Biên soạn: Đội ngũ chuyên môn PlasmaKare · Tham vấn chuyên môn: Ds Nguyễn Bá Nghĩa – Giám đốc Nghiên cứu & Phát triển, Công ty TNHH Dược phẩm Innocare · Cập nhật: 20/10/2026

Đau họng khi bị cúm thường giảm dần cùng cơn sốt; các cách làm dịu họng tại nhà giúp dễ chịu hơn chứ không rút ngắn bệnh. Có bằng chứng trên người cho thuốc giảm đau paracetamol, ibuprofen, viên ngậm, đồ uống ấm và mật ong (trẻ từ 1 tuổi). Súc nước muối ấm rất phổ biến nhưng chưa có thử nghiệm đo tác dụng giảm đau họng khi bị cúm. Đau dữ dội, có mủ trắng ở amidan mà không ho, khó thở hay không nuốt được thì cần đi khám.

Tóm tắt nhanh

Câu hỏi	Trả lời ngắn
Vì sao đau họng?	Niêm mạc họng viêm do virus, kèm sốt, ho, đau mỏi
Cách có bằng chứng?	Thuốc giảm đau, viên ngậm, đồ uống ấm, mật ong (từ 1 tuổi)
Súc nước muối?	Gợi ý thực hành, chưa có thử nghiệm riêng
Nghi không phải cúm?	Mủ trắng amidan, sưng hạch cổ, không ho: đi khám
Đi khám ngay khi?	Khó thở, không nuốt được, chảy nước dãi, trẻ li bì

Cúm A đang gia tăng ra sao trong những tuần gần đây?

Theo Sức khỏe & Đời sống (17/10/2026), CDC Hà Nội cho biết thời gian gần đây mỗi tuần có “khoảng 200-300 trường hợp bị cúm vào điều trị tại các cơ sở y tế trên địa bàn”. Báo Tiền Phong (01/10/2026) dẫn Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế: “Phần lớn người mắc cúm mùa có triệu chứng nhẹ và có thể tự hồi phục”, đồng thời khuyến cáo không tự ý dùng thuốc kháng virus, kháng sinh. Không chủ quan nhưng không hoang mang. Kiến thức nền xem bài Bệnh cúm A: triệu chứng và cách phòng ngừa.

Vì sao bị cúm lại đau rát họng, và đau họng có giúp nhận ra cúm không?

Virus cúm gây viêm niêm mạc đường hô hấp nên họng rát, nuốt đau, hay gặp vài ngày đầu cùng sốt, đau mỏi. Nhưng đau họng không phải dấu hiệu riêng của cúm. Trong 3.744 người có hội chứng giống cúm, 66% được xét nghiệm xác nhận cúm; ho kèm sốt là yếu tố dự báo mạnh hơn cả, với giá trị dự báo dương tính 79% (Monto và cộng sự, 2000). Đau họng đơn thuần, không ho, không sốt thì có nhiều nguyên nhân khác. Tổng quan về cúm mùa xem bài Cúm mùa: nguyên nhân, triệu chứng và cách phòng bệnh.

Các cách làm dịu đau họng khi bị cúm có bằng chứng đến đâu?

Phần lớn nghiên cứu làm trên đau họng cấp hoặc nhiễm trùng hô hấp trên nói chung, không riêng cúm A.

Biện pháp	Nghiên cứu cho thấy	Mức bằng chứng
Súc nước muối ấm	Chưa có thử nghiệm đo giảm đau họng (Satomura 2005 chỉ xét phòng bệnh)	Thấp
Mật ong (từ 1 tuổi)	Giảm ho ở trẻ (Oduwole 2018; Abuelgasim 2020)	Trung bình với ho
Đồ uống ấm	Đỡ rát họng ở 30 người (Sanu 2008)	Thấp
Viên ngậm có hoạt chất	Giảm đau sau 2 giờ (Weckmann 2017)	Trung bình, hãng tài trợ
Paracetamol, ibuprofen	Giảm đau họng hơn giả dược (Schachtel 1993; Lala 2000)	Thử nghiệm nhỏ
Giữ ẩm phòng, nghỉ nói	Không có trong nguồn đã đọc	Gợi ý thực hành

Súc nước muối: thử nghiệm trên 387 người khỏe tại Nhật Bản chỉ đánh giá súc nước để phòng nhiễm trùng hô hấp trên (Satomura và cộng sự, 2005), không đo việc làm dịu họng khi đã bệnh. Súc nước muối ấm vì thế là gợi ý thực hành.

Mật ong: tổng quan Cochrane 6 thử nghiệm, 899 trẻ từ 12 tháng tuổi cho thấy mật ong có lẽ giảm ho hơn giả dược, rõ nhất trong 3 ngày đầu (Oduwole và cộng sự, 2018). Với nhiễm trùng hô hấp trên nói chung, mật ong cải thiện triệu chứng so với chăm sóc thông thường, nhưng so với giả dược thì khác biệt chưa có ý nghĩa thống kê (Abuelgasim và cộng sự, 2020). Không cho trẻ dưới 1 tuổi dùng mật ong.

Đồ uống ấm, viên ngậm: ở 30 người cảm lạnh hoặc cúm, đồ uống nóng làm đỡ đau họng còn cùng đồ uống để nguội thì không; tác giả cho rằng có phần hiệu ứng giả dược (Sanu và Eccles, 2008). Viên ngậm chứa amylmetacresol và dichlorobenzyl alcohol giảm đau sau 2 giờ hơn viên không hoạt chất ở 660 người lớn; cả ba thử nghiệm do nhà sản xuất tài trợ (Weckmann và cộng sự, 2017). Không cho trẻ nhỏ ngậm viên vì dễ hóc.

Làm dịu họng tại nhà theo từng bước thế nào cho an toàn?

1. Uống đủ nước ấm, chia nhiều lần trong ngày.
2. Súc nước muối ấm vài lần mỗi ngày nếu đã biết súc và nhổ.
3. Mật ong một thìa nhỏ trước khi ngủ, chỉ cho trẻ từ 1 tuổi và người lớn.
4. Thuốc giảm đau khi đau nhiều, khó ăn, khó ngủ, theo liều trên nhãn; trẻ em tính theo cân nặng.
5. Giữ ẩm phòng, nghỉ nói, tránh khói thuốc lá.
6. Đi khám nếu sau 3–4 ngày không đỡ hoặc đau tăng dần.

Thứ tự và các mốc trên là gợi ý thực hành. Súc nước muối cho trẻ và bà bầu xem bài trẻ em và bà bầu có nên súc miệng bằng nước muối.

Dùng paracetamol, ibuprofen giảm đau họng khi bị cúm cần lưu ý gì?

Ở 116 trẻ 2–12 tuổi đau họng cấp, một liều ibuprofen hoặc paracetamol theo cân nặng đều giảm đau hơn giả dược; tác giả chính làm việc cho một hãng dược (Schachtel và Thoden, 1993). Ở 113 người lớn viêm họng amidan cấp, ibuprofen giảm đau khi nuốt tốt hơn paracetamol (Lala và cộng sự, 2000). Thận trọng chung, không rút từ hai thử nghiệm này:

• Không dùng cùng lúc nhiều thuốc có paracetamol, kể cả thuốc cảm phối hợp.
• Người đau dạ dày, bệnh thận, hen, phụ nữ mang thai hỏi bác sĩ, dược sĩ trước khi dùng ibuprofen.
• Không tự dùng aspirin cho trẻ em, thiếu niên bị cúm; không tự dùng kháng sinh.

Tất cả nội dung không thay thế cho chỉ định của bác sĩ. Hỏi ý kiến chuyên gia trước khi dùng.

Đau họng như thế nào thì có thể không phải do cúm?

Cần phân biệt viêm họng do liên cầu khuẩn nhóm A, bệnh cần bác sĩ chẩn đoán và kê kháng sinh, thường là penicillin hoặc amoxicillin (Shulman và cộng sự, 2012). Thang Centor gồm bốn dấu hiệu: mủ trắng ở amidan, sốt, sưng hạch cổ, không ho; 0–1 điểm cho thấy khả năng nhiễm liên cầu thấp (Chlabicz và cộng sự, 2008).

• Gợi ý cúm: sốt kèm ho, sổ mũi, đau mỏi, nhiều người trong nhà cùng mắc.
• Gợi ý liên cầu: sốt, mủ trắng ở amidan, hạch cổ sưng đau, không ho.
• Nguyên nhân khác: đau dữ dội một bên, khó há miệng; trẻ loét miệng kèm nốt ở tay chân.

Thang điểm dành cho bác sĩ, không phải để tự mua kháng sinh. Ba gợi ý trên là kinh nghiệm lâm sàng chung.

Súc họng, xịt họng có giúp họng dễ chịu hơn khi bị cúm?

Các nguồn chúng tôi đọc không có thử nghiệm về dung dịch súc hay xịt họng ở người bị cúm, nên không có căn cứ nói chúng rút ngắn bệnh hay giảm lây. Vai trò hợp lý là vệ sinh, làm dịu tại chỗ: dạng súc cho người biết súc, dạng xịt cho trẻ chưa biết súc hoặc khi ở ngoài. Xem thêm bài xịt họng và nước súc họng: khi nào dùng loại nào.

Câu hỏi thường gặp

Đau họng khi bị cúm bao lâu thì hết?

Thường giảm dần trong vài ngày cùng với sốt; quá một tuần chưa đỡ thì nên đi khám (gợi ý thực hành).

Bị cúm đau họng có cần uống kháng sinh không?

Không, trừ khi bác sĩ chẩn đoán có nhiễm khuẩn kèm theo như viêm họng do liên cầu.

Trẻ dưới 1 tuổi đau họng thì làm dịu thế nào?

Cho bú nhiều lần hơn; không dùng mật ong, viên ngậm, không cho súc họng. Hỏi bác sĩ về thuốc hạ sốt, giảm đau.

Bà bầu bị cúm đau họng nên làm gì?

Uống ấm, nghỉ ngơi, hỏi bác sĩ trước khi dùng thuốc. Phụ nữ mang thai thuộc nhóm nguy cơ cao nên đi khám sớm khi nghi cúm.

Tài liệu tham khảo

Các đường dẫn dưới đây để ở dạng liên kết trần, bạn sao chép và dán vào trình duyệt để tra cứu bản gốc.

1. Monto AS, Gravenstein S, Elliott M, et al. Clinical signs and symptoms predicting influenza infection. Arch Intern Med. 2000;160(21):3243-7. doi:10.1001/archinte.160.21.3243. PMID 11088084. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11088084/
2. Satomura K, Kitamura T, Kawamura T, et al. Prevention of upper respiratory tract infections by gargling: a randomized trial. Am J Prev Med. 2005;29(4):302-7. doi:10.1016/j.amepre.2005.06.013. PMID 16242593. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16242593/
3. Oduwole O, Udoh EE, Oyo-Ita A, et al. Honey for acute cough in children. Cochrane Database Syst Rev. 2018;4(4):CD007094. doi:10.1002/14651858.CD007094.pub5. PMID 29633783. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29633783/
4. Abuelgasim H, Albury C, Lee J. Effectiveness of honey for symptomatic relief in upper respiratory tract infections: a systematic review and meta-analysis. BMJ Evid Based Med. 2020;26(2):57-64. doi:10.1136/bmjebm-2020-111336. PMID 32817011. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32817011/
5. Sanu A, Eccles R. The effects of a hot drink on nasal airflow and symptoms of common cold and flu. Rhinology. 2008;46(4):271-5. PMID 19145994. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19145994/
6. Weckmann G, Hauptmann-Voß A, Baumeister SE, et al. Efficacy of AMC/DCBA lozenges for sore throat: A systematic review and meta-analysis. Int J Clin Pract. 2017;71(10). doi:10.1111/ijcp.13002. PMID 28869700. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28869700/
7. Schachtel BP, Thoden WR. A placebo-controlled model for assaying systemic analgesics in children. Clin Pharmacol Ther. 1993;53(5):593-601. doi:10.1038/clpt.1993.75. PMID 8491069. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8491069/
8. Lala I, Leech P, Montgomery L, et al. Use of a simple pain model to evaluate analgesic activity of ibuprofen versus paracetamol. East Afr Med J. 2000;77(9):504-7. doi:10.4314/eamj.v77i9.46696. PMID 12862143. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12862143/
9. Shulman ST, Bisno AL, Clegg HW, et al. Clinical practice guideline for the diagnosis and management of group A streptococcal pharyngitis: 2012 update by the Infectious Diseases Society of America. Clin Infect Dis. 2012;55(10):e86-102. doi:10.1093/cid/cis629. PMID 22965026. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22965026/
10. Chlabicz S, Pytel-Krolczuk B, Ołtarzewska AM, et al. Management of sore throat in Polish primary care facilities: an example from the country with rare use of microbiological testing. J Clin Pharm Ther. 2008;33(2):153-7. doi:10.1111/j.1365-2710.2007.00894.x. PMID 18315780. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18315780/

Nguồn tin trong nước:

• Sức khỏe & Đời sống (17/10/2026). Hà Nội có hàng trăm ca cúm nhập viện mỗi tuần, cần chú ý khi bị sốt. https://suckhoedoisong.vn/ha-noi-co-hang-tram-ca-cum-nhap-vien-moi-tuan-can-chu-y-khi-bi-sot-169261015085929394.htm
• Báo Tiền Phong (01/10/2026). Bộ Y tế cảnh báo nóng về cúm mùa. https://tienphong.vn/bo-y-te-canh-bao-nong-ve-cum-mua-post1881161.tpo

Đọc tiếp

• Đau rát cổ họng
• Họng đau rát khó nuốt nước bọt
• Viêm họng nuốt nước bọt đau tai
• Rát họng, nghẹt mũi, sổ mũi trong mùa lạnh
• Chọn quy cách súc họng

Bài viết do đội ngũ chuyên môn PlasmaKare – Công ty TNHH Dược phẩm Innocare biên soạn, nhằm cung cấp kiến thức chăm sóc da và niêm mạc. Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Sản phẩm PlasmaKare là trang thiết bị y tế, không phải thuốc. Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng.

PlasmaKare — Chăm sóc da và niêm mạc
Chịu trách nhiệm sản phẩm và phân phối: Công ty TNHH Dược phẩm Innocare — 558 Quang Trung, phường Dương Nội, Hà Nội.
Hotline 024 6680 0369 · Zalo 0968 734 102 · Liên hệ