Nghẹt mũi về đêm khiến mất ngủ: nguyên nhân và cách cải thiện

Biên soạn: Đội ngũ chuyên môn PlasmaKare · Tham vấn chuyên môn: Ds Nguyễn Bá Nghĩa – Giám đốc Nghiên cứu & Phát triển, Công ty TNHH Dược phẩm Innocare · Cập nhật: 19/10/2026

Nghẹt mũi về đêm thường nặng hơn ban ngày vì khi nằm xuống, máu dồn về niêm mạc mũi nhiều hơn và lòng mũi hẹp lại. Ở người lớn, nguyên nhân hay gặp là viêm mũi dị ứng (nhất là với mạt bụi nhà), viêm mũi không do dị ứng, dùng thuốc xịt co mạch quá lâu, lệch vách ngăn, polyp mũi và thay đổi nội tiết khi mang thai. Nghẹt mũi là triệu chứng gây khó chịu nhiều nhất của viêm mũi dị ứng và liên quan tới rối loạn thở khi ngủ (Thompson và cộng sự, 2013). Cải thiện được bằng cách tìm đúng nguyên nhân, rửa mũi nước muối, dùng corticoid xịt mũi khi bác sĩ chỉ định và giảm mạt bụi trong phòng ngủ.

Tóm tắt nhanh

Câu hỏi	Trả lời ngắn
Vì sao về đêm nặng hơn?	Tư thế nằm làm niêm mạc mũi sung huyết hơn khi ngồi
Nguyên nhân hay gặp?	Viêm mũi dị ứng, viêm mũi vận mạch, lạm dụng thuốc co mạch
Tự làm được gì?	Rửa mũi nước muối, giảm mạt bụi phòng ngủ, kê cao đầu
Thuốc nào cần chỉ định?	Corticoid xịt mũi, kháng histamin, thuốc co mạch
Khi nào đi khám?	Nghẹt kéo dài, một bên, ngáy to kèm ngừng thở

Vì sao nghẹt mũi nặng hơn khi nằm xuống ngủ?

Niêm mạc mũi có nhiều mạch máu, giống một lớp đệm có thể phồng lên hoặc xẹp xuống. Cách giải thích thường được nêu là khi nằm, máu tĩnh mạch vùng đầu dồn về khó hơn, lớp đệm này căng lên và lòng mũi hẹp lại.

Một nghiên cứu đo bằng âm học mũi trên 10 người cho thấy mức sung huyết tăng từ 10,6% khi ngồi lên 16,2% khi nằm ngửa, và lên 22,3% trong giai đoạn ngủ mắt chuyển động nhanh (REM); ngược lại, ở giai đoạn ngủ không REM, mức sung huyết xuống thấp, chỉ 2,3% (Morris và cộng sự, 2008). Cỡ mẫu rất nhỏ nên chỉ xem là gợi ý về cơ chế.

Ngoài ra, hai bên mũi luân phiên thông và nghẹt theo chu kỳ mũi. Đổi từ ngồi sang nằm làm thay đổi cách luồng khí chia giữa hai bên mũi (Hamdan và cộng sự, 2024). Vì vậy nhiều người thấy nghẹt mũi bên nằm dưới và phải trở mình liên tục. Gợi ý về tư thế có trong bài tư thế nằm giúp giảm nghẹt mũi khi ngủ.

Những nguyên nhân nào hay gây nghẹt mũi về đêm ở người lớn?

Nguyên nhân	Dấu hiệu gợi ý	Nguồn
Viêm mũi dị ứng (mạt bụi nhà, lông thú)	Hắt hơi, ngứa mũi, chảy mũi trong, nặng hơn khi dọn chăn gối	Seidman 2015; Sheikh 2010
Viêm mũi vận mạch, viêm mũi không dị ứng	Nghẹt khi đổi nhiệt độ, gặp khói, mùi mạnh; xét nghiệm dị ứng âm tính	Segboer 2019
Viêm mũi do thuốc co mạch	Dùng thuốc xịt co mạch nhiều ngày, càng xịt càng nghẹt	Zucker 2018
Viêm mũi thai kỳ	Nghẹt mũi khi mang thai, không sốt, không do nhiễm trùng	Dumitru 2025
Lệch vách ngăn, polyp mũi	Nghẹt cố định một bên hoặc cả hai, giảm ngửi	Cần bác sĩ khám nội soi
Viêm mũi xoang	Chảy mũi đặc, đau nhức mặt, kéo dài	Cần bác sĩ khám

Viêm mũi dị ứng là bệnh thường gặp ở người lớn (Seidman và cộng sự, 2015). Dấu hiệu nhận biết có trong bài dấu hiệu của viêm mũi dị ứng. Viêm mũi không dị ứng là tình trạng viêm không do dị nguyên hay vi khuẩn; nhóm này gồm viêm mũi vận mạch, viêm mũi thai kỳ, viêm mũi do thuốc và viêm mũi ở người cao tuổi (Segboer và cộng sự, 2019).

Trào ngược dạ dày thực quản đôi khi được nhắc tới như yếu tố làm nặng triệu chứng mũi họng về đêm. Các nguồn chúng tôi đọc cho bài này không có số liệu riêng về điểm đó, nên chỉ xem là một khả năng cần bác sĩ đánh giá. Nếu nghẹt mũi kèm chảy mũi đặc, đau nhức mặt, xem thêm nguyên tắc điều trị viêm xoang cấp.

Xịt thuốc co mạch mỗi tối để dễ ngủ có sao không?

Thuốc xịt co mạch (như oxymetazolin, xylometazolin) làm thông mũi nhanh nên rất dễ thành thói quen trước giờ ngủ. Dùng kéo dài có thể gây viêm mũi do thuốc: hết thuốc là mũi nghẹt trở lại, thậm chí nặng hơn, khiến người dùng xịt nhiều hơn.

Một tổng quan hệ thống về xử trí viêm mũi do thuốc co mạch tìm được 350 bài, chỉ 9 bài đủ tiêu chuẩn; cách xử trí được báo cáo nhiều nhất là corticoid xịt mũi, nhưng bằng chứng còn hạn chế và chưa có phác đồ chuẩn (Zucker và cộng sự, 2018). Nói cách khác, cai thuốc co mạch nên có bác sĩ hướng dẫn, không nên tự cắt đột ngột rồi bỏ mặc.

Điều quan trọng hơn là đừng để rơi vào vòng lặp này: thuốc co mạch chỉ nên dùng ngắn ngày theo hướng dẫn của dược sĩ hoặc bác sĩ.

Vì sao khi mang thai hay bị nghẹt mũi về đêm?

Viêm mũi thai kỳ là tình trạng nghẹt mũi thoáng qua, không do nhiễm trùng, gặp ở khá nhiều phụ nữ mang thai và có thể ảnh hưởng tới giấc ngủ, chất lượng sống (Dumitru và cộng sự, 2025). Cơ chế được cho là đa yếu tố, liên quan tới estrogen, progesteron và các yếu tố tăng trưởng từ nhau thai. Tổng quan này xếp các biện pháp không dùng thuốc là lựa chọn đầu tay, còn thuốc chỉ dùng thận trọng.

Bà bầu không nên tự dùng thuốc co mạch hay bất kỳ thuốc xịt nào kéo dài. Tất cả nội dung không thay thế cho chỉ định của bác sĩ. Hỏi ý kiến chuyên gia trước khi dùng. Nếu người bị nghẹt mũi về đêm là trẻ nhỏ, cách chăm sóc khác người lớn và nên hỏi bác sĩ nhi.

Nghẹt mũi về đêm có liên quan đến ngáy và ngưng thở khi ngủ không?

Có liên quan. Nghẹt mũi hay đi kèm rối loạn thở khi ngủ, dẫn tới ngủ không sâu, ngủ ngày và mệt mỏi (Thompson và cộng sự, 2013). Người nghẹt mũi thường phải thở bằng miệng, sáng dậy khô họng.

Ở người ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ, tắc mũi rất phổ biến và làm người bệnh khó dùng máy thở áp lực dương liên tục (CPAP). Điều trị mũi, bằng thuốc hay phẫu thuật, giúp người bệnh dùng máy đều hơn; corticoid xịt mũi ở người có kèm viêm mũi giảm buồn ngủ ban ngày; phẫu thuật mũi đơn thuần giảm ngáy và buồn ngủ ngày nhưng ít thay đổi mức độ ngưng thở (Callander và Chang, 2023). Vì vậy, ngáy to kèm ngừng thở từng lúc cần được khám, không chỉ thông mũi là đủ.

Làm gì để cải thiện nghẹt mũi về đêm?

1. Rửa mũi nước muối trước khi ngủ. Tổng quan Cochrane gồm 14 nghiên cứu, 747 người viêm mũi dị ứng: rửa mũi nước muối có thể giảm mức độ triệu chứng so với không rửa, đến 4 tuần và từ 4 tuần đến 3 tháng; chất lượng bằng chứng thấp nhưng mức hiệu quả lớn (Head và cộng sự, 2018). Cách làm đúng xem bài kỹ thuật rửa mũi đúng cách.
2. Dùng corticoid xịt mũi khi được chỉ định. Hướng dẫn lâm sàng khuyến cáo mạnh corticoid xịt mũi cho người viêm mũi dị ứng có triệu chứng ảnh hưởng chất lượng sống (Seidman và cộng sự, 2015). Ví dụ hoạt chất: mometason, fluticason, budesonid.
3. Giảm mạt bụi trong phòng ngủ. Riêng bọc chăn gối chống mạt khó mang lại lợi ích; thuốc diệt mạt và chương trình kiểm soát môi trường phòng ngủ toàn diện có thể giúp giảm triệu chứng, nhưng các thử nghiệm nhỏ và chất lượng kém (Sheikh và cộng sự, 2010).
4. Kê cao đầu khi ngủ. Dựa trên việc mũi sung huyết hơn khi nằm ngửa (Morris và cộng sự, 2008); chưa có thử nghiệm riêng về kê cao đầu, nên đây là gợi ý thực hành.
5. Giữ phòng thoáng, tránh khói thuốc, không xịt co mạch kéo dài (gợi ý thực hành).

Corticoid xịt mũi có hiệu quả với mọi kiểu nghẹt mũi không?

Không hẳn. Với viêm mũi dị ứng, corticoid xịt mũi giảm nghẹt mũi, và các thử nghiệm ghi nhận ngủ tốt hơn, bớt mệt ban ngày khi nghẹt mũi đỡ (Thompson và cộng sự, 2013). Với viêm mũi không dị ứng, bằng chứng yếu hơn nhiều:

• Tổng quan Cochrane gồm 34 nghiên cứu, 4452 người; chỉ 13 nghiên cứu có so sánh với giả dược (Segboer và cộng sự, 2019).
• Corticoid xịt mũi có thể cải thiện triệu chứng trong 4 tuần đầu (bằng chứng độ tin cậy thấp); từ 4 tuần đến 3 tháng thì rất không chắc chắn.
• Chảy máu mũi gặp nhiều hơn: khoảng 65 trên 1000 người dùng so với 31 trên 1000 người dùng giả dược.

Vì thế, nếu đã dùng đúng cách vài tuần mà vẫn nghẹt mũi về đêm, nên quay lại bác sĩ để tìm nguyên nhân khác như lệch vách ngăn hay polyp, thay vì tự tăng liều.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao chỉ nghẹt một bên mũi khi nằm nghiêng?

Do chu kỳ mũi và tư thế; nghẹt luân phiên hai bên là bình thường. Nghẹt cố định một bên thì nên đi khám.

Rửa mũi nước muối mỗi tối có hại không?

Các nghiên cứu trong tổng quan Cochrane có nhắc tới tác dụng phụ đều ghi không gặp chảy máu mũi hay khó chịu tại chỗ ở nhóm rửa mũi, nhưng ít nghiên cứu ghi chép bài bản (Head và cộng sự, 2018). Dùng nước muối sinh lý và dụng cụ sạch.

Ngủ máy lạnh có làm nghẹt mũi về đêm nặng hơn?

Một số người nhạy cảm với khí lạnh, khô. Đây là gợi ý thực hành: chỉnh nhiệt độ vừa phải, không để gió thổi thẳng vào mặt.

Uống kháng histamin có hết nghẹt mũi không?

Kháng histamin thế hệ hai được khuyến cáo chủ yếu khi hắt hơi, ngứa mũi nổi bật (Seidman và cộng sự, 2015). Với nghẹt mũi, hỏi bác sĩ về corticoid xịt mũi.

Phẫu thuật mũi có hết ngáy không?

Phẫu thuật mũi đơn thuần giảm ngáy nhưng ít thay đổi mức độ ngưng thở khi ngủ (Callander và Chang, 2023).

Tài liệu tham khảo

Các đường dẫn dưới đây để ở dạng liên kết trần, bạn sao chép và dán vào trình duyệt để tra cứu bản gốc.

1. Thompson A, Sardana N, Craig TJ. Sleep impairment and daytime sleepiness in patients with allergic rhinitis: the role of congestion and inflammation. Ann Allergy Asthma Immunol. 2013;111(6):446-51. doi:10.1016/j.anai.2013.05.020. PMID 24267356. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24267356/
2. Morris LG, Burschtin O, Setlur J, et al. REM-associated nasal obstruction: a study with acoustic rhinometry during sleep. Otolaryngol Head Neck Surg. 2008;139(5):619-23. doi:10.1016/j.otohns.2008.08.017. PMID 18984253. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18984253/
3. Hamdan AT, Rungmanee S, Sattaratpaijit N, et al. Impact of posture and CPAP on nasal airflow. Respir Physiol Neurobiol. 2024;325:104268. doi:10.1016/j.resp.2024.104268. PMID 38679307. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38679307/
4. Seidman MD, Gurgel RK, Lin SY, et al. Clinical practice guideline: Allergic rhinitis. Otolaryngol Head Neck Surg. 2015;152(1 Suppl):S1-43. doi:10.1177/0194599814561600. PMID 25644617. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25644617/
5. Segboer C, Gevorgyan A, Avdeeva K, et al. Intranasal corticosteroids for non-allergic rhinitis. Cochrane Database Syst Rev. 2019;2019(11). doi:10.1002/14651858.CD010592.pub2. PMID 31677153. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31677153/
6. Zucker SM, Barton BM, McCoul ED. Management of Rhinitis Medicamentosa: A Systematic Review. Otolaryngol Head Neck Surg. 2018;160(3):429-438. doi:10.1177/0194599818807891. PMID 30325708. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30325708/
7. Dumitru CS, Zara F, Novacescu D, et al. Pregnancy Rhinitis: Pathophysiological Mechanisms, Diagnostic Challenges, and Management Strategies-A Narrative Review. Life (Basel). 2025;15(8). doi:10.3390/life15081166. PMID 40868814. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40868814/
8. Callander JK, Chang JL. Treatment of the Nose for Patients with Sleep Apnea. Otolaryngol Clin North Am. 2023;57(3):491-500. doi:10.1016/j.otc.2023.11.002. PMID 38072728. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38072728/
9. Head K, Snidvongs K, Glew S, et al. Saline irrigation for allergic rhinitis. Cochrane Database Syst Rev. 2018;6(6):CD012597. doi:10.1002/14651858.CD012597.pub2. PMID 29932206. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29932206/
10. Sheikh A, Hurwitz B, Nurmatov U, van Schayck CP. House dust mite avoidance measures for perennial allergic rhinitis. Cochrane Database Syst Rev. 2010;2010(7):CD001563. doi:10.1002/14651858.CD001563.pub3. PMID 20614426. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20614426/

Đọc tiếp

• Rửa mũi giúp giảm triệu chứng nhiễm trùng hô hấp trên
• Rát họng, nghẹt mũi, sổ mũi trong mùa lạnh
• Đau rát cổ họng — nguyên nhân, triệu chứng
• Họng đau rát, khó nuốt nước bọt
• Viêm họng nuốt nước bọt đau tai

Bài viết do đội ngũ chuyên môn PlasmaKare – Công ty TNHH Dược phẩm Innocare biên soạn, nhằm cung cấp kiến thức chăm sóc da và niêm mạc. Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Sản phẩm PlasmaKare là trang thiết bị y tế, không phải thuốc. Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng.

PlasmaKare — Chăm sóc da và niêm mạc
Chịu trách nhiệm sản phẩm và phân phối: Công ty TNHH Dược phẩm Innocare — 558 Quang Trung, phường Dương Nội, Hà Nội.
Hotline 024 6680 0369 · Zalo 0968 734 102 · Liên hệ