Chủng cúm A đang lưu hành mùa 2026–2027: A/H1N1, A/H3N2 và biến thể mới

Biên soạn: Đội ngũ chuyên môn PlasmaKare · Tham vấn chuyên môn: Ds Nguyễn Bá Nghĩa – Giám đốc Nghiên cứu & Phát triển, Công ty TNHH Dược phẩm Innocare · Cập nhật: 19/10/2026

Mùa cúm 2026–2027, hai phân nhóm cúm A cùng lưu hành là A/H1N1pdm09 và A/H3N2; “chủng cúm A mới” mà nhiều người nhắc thực chất là một nhánh mới của A/H3N2. Nhánh này có tên J.2.4.1, hay gọi tắt là “subclade K”, xuất hiện từ tháng 8/2025 và đã chiếm phần lớn virus cúm được báo cáo ở nhiều khu vực, theo WHO (27/02/2026). Đây là kiểu thay đổi nhỏ, quen thuộc hằng năm của virus cúm, không phải một loại virus hoàn toàn mới. Vaccine cúm mùa mới đã được WHO cập nhật chủng.

Tóm tắt nhanh

Câu hỏi	Trả lời ngắn
Chủng nào đang lưu hành?	A/H1N1pdm09, A/H3N2 và cúm B, tỷ lệ khác nhau theo nơi
Biến thể mới là gì?	Nhánh J.2.4.1 (“subclade K”) của A/H3N2
Có phải “siêu cúm”?	Không. Đây là trôi kháng nguyên, xảy ra hằng năm
Vaccine còn tác dụng không?	Có, mức bảo vệ thay đổi theo nhóm tuổi và theo mùa
Nên làm gì?	Tiêm vaccine mùa mới, đi khám sớm khi có dấu hiệu nặng

Chủng cúm A nào đang lưu hành ở Việt Nam hiện nay?

Theo Báo Tin tức và Dân tộc (16/10/2026) dẫn CDC TP.HCM, tuần 40 thành phố ghi nhận 34.664 ca viêm hô hấp cấp, “tăng hơn 64% so với trung bình 4 tuần trước đó”; trong 151 mẫu dương tính với virus cúm, cúm A/H1 2009 (tức A/H1N1pdm09) chiếm gần 77%. Báo Sức khỏe & Đời sống (07/10/2026) dẫn bản tin tháng 9/2026 của WHO cho biết hoạt động cúm ở khu vực Tây Thái Bình Dương đang gia tăng, “với cúm A(H3) chiếm tỷ lệ lớn nhất trong các virus cúm được phát hiện, tiếp theo là A(H1N1) và cúm B”. Hai thông tin không mâu thuẫn: chủng chiếm ưu thế có thể khác giữa từng địa phương và từng tuần. Không chủ quan nhưng không hoang mang. Kiến thức nền xem bài Bệnh cúm A: triệu chứng và cách phòng ngừa.

Vì sao virus cúm A thay đổi mỗi mùa?

Bộ gen của virus cúm chia thành nhiều đoạn, cho phép hai kiểu biến đổi: trôi kháng nguyên (antigenic drift) và chuyển kháng nguyên (antigenic shift), giúp virus né miễn dịch lâu dài (Bouvier và cộng sự, 2008). Việc chọn chủng vaccine mất khoảng 6–8 tháng; trong thời gian đó virus có thể trôi kháng nguyên, làm vaccine kém hiệu quả hơn ở một số mùa (Nypaver và cộng sự, 2021).

Đặc điểm	Trôi kháng nguyên (drift)	Chuyển kháng nguyên (shift)
Bản chất	Đột biến nhỏ tích lũy dần ở protein bề mặt	Virus đổi hẳn sang dạng mới
Tần suất	Gần như mỗi mùa	Hiếm
Hậu quả	Vaccine cần cập nhật hằng năm	Có thể gây đại dịch
Nhánh K của A/H3N2	Thuộc nhóm này	Không thuộc nhóm này

A/H1N1pdm09 và A/H3N2 khác nhau thế nào, ai dễ bị nặng?

Hai phân nhóm gây triệu chứng giống nhau; chỉ xét nghiệm mới phân biệt được. Khác biệt chủ yếu ở nhóm tuổi hay bị ảnh hưởng:

• A/H3N2: tại Mỹ, các mùa A/H3N2 chiếm ưu thế có mức bệnh ngoại trú và tử vong cao hơn mùa 2013–2014 do A/H1N1pdm09 chiếm ưu thế (Epperson và cộng sự, 2014). Vaccine bảo vệ kém hơn trước A/H3N2, nhất là ở người trên 60 tuổi (Belongia và cộng sự, 2016).
• A/H1N1pdm09: mùa 2013–2014 ở Mỹ có tỷ lệ nhập viện ở người 50–64 tuổi cao hơn các năm gần đó (Epperson và cộng sự, 2014). Tại một bệnh viện ở Tây Ban Nha, người lớn nhập viện vì A/H1N1 trẻ hơn và bệnh nặng hơn nhóm A/H3N2 (Minchole và cộng sự, 2016).

Dù chủng nào, trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền vẫn dễ biến chứng hơn. Phân biệt với cúm mùa nói chung, xem bài Cúm mùa: nguyên nhân, triệu chứng. Tất cả nội dung không thay thế cho chỉ định của bác sĩ. Hỏi ý kiến chuyên gia trước khi dùng.

Nhánh mới “subclade K” (J.2.4.1) của A/H3N2 là gì?

WHO (27/02/2026) cho biết từ tháng 8/2025 xuất hiện một biến thể A/H3N2 khác biệt rõ, xếp vào nhánh J.2.4.1, còn gọi là “subclade K”, và nhánh này chiếm phần lớn virus cúm được báo cáo ở các khu vực. Một tổng quan năm 2026 xác nhận nhánh K lan nhanh ra nhiều nước trong mùa 2025/26; nhiều virus nhánh K phản ứng kém hơn với kháng huyết thanh tham chiếu của vaccine (Branda và cộng sự, 2026).

Tại Anh, nhánh K chiếm ưu thế ngay đầu mùa 2025/26; kháng huyết thanh chồn sinh ra từ chủng vaccine 2025/26 phản ứng giảm với virus nhánh K (Kirsebom và cộng sự, 2025). Đây là xét nghiệm trong phòng thí nghiệm, chưa có nghĩa vaccine mất tác dụng trên người.

Nhánh K có làm vaccine cúm mất tác dụng không?

Không. Số liệu sớm trên người cho thấy vaccine vẫn bảo vệ, dù không đều giữa các nhóm tuổi:

Nơi, thời gian	Kết cục đo	Hiệu quả vaccine	Nguồn
Anh, mùa thu 2025 (nhánh K chiếm ưu thế)	Đi cấp cứu, nhập viện vì cúm	72–75% ở người dưới 18 tuổi; 32–39% ở người lớn	Kirsebom 2025
Pháp, 10/2025–01/2026 (A/H3N2 và A/H1N1pdm09 cùng lưu hành)	Cúm ở người khám ngoại trú	57% (0–17 tuổi); 45% (18–64 tuổi); 28% (từ 65 tuổi)	De Clercq 2026
Tổng hợp 56 nghiên cứu, 2004–2015	Cúm ở người khám ngoại trú	33% với A/H3N2; 61% với A/H1N1pdm09	Belongia 2016

Nhóm tác giả ở Anh kết luận vaccine vẫn có hiệu quả trước bệnh do A/H3N2 (Kirsebom và cộng sự, 2025); tổng quan năm 2026 ghi nhận hiệu quả từ nhiều nơi ở mức trung bình (Branda và cộng sự, 2026). Kém khớp một phần không phải lý do bỏ tiêm.

Vaccine cúm mùa mới 2026–2027 gồm những chủng nào?

WHO cập nhật thành phần vaccine cúm hai lần mỗi năm, cho bán cầu Bắc và bán cầu Nam. Khuyến nghị ngày 27/02/2026 (bán cầu Bắc, mùa 2026–2027) và ngày 25/09/2026 (bán cầu Nam, mùa 2027) nêu cùng ba chủng cho vaccine sản xuất trên trứng:

• Chủng giống A/Missouri/11/2025 (H1N1)pdm09.
• Chủng giống A/Darwin/1454/2025 (H3N2); vaccine nuôi cấy tế bào, tái tổ hợp hoặc axit nucleic dùng A/Darwin/1415/2025 (H3N2).
• Một chủng cúm B dòng Victoria.

Loại vaccine dùng tại Việt Nam do cơ quan quản lý quyết định; hãy hỏi nhân viên y tế nơi tiêm. Vaccine cúm được khuyến cáo cho mọi người từ 6 tháng tuổi, kể cả phụ nữ mang thai nếu không có chống chỉ định; người lớn khỏe mạnh cần khoảng 14 ngày để đạt đỉnh kháng thể (Nypaver và cộng sự, 2021).

Có cần lo “siêu cúm” không, và nên làm gì?

Không có cơ sở để gọi nhánh K là “siêu cúm”: các nguồn chúng tôi đọc mô tả nó lan nhanh và lệch kháng nguyên, không mô tả độc lực cao bất thường. Việc cần làm (bước 2–5 là gợi ý thực hành):

1. Tiêm vaccine cúm mùa mới, nhất là trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người có bệnh nền.
2. Ở nhà khi sốt, nghỉ ngơi, uống đủ nước; đeo khẩu trang khi ra ngoài.
3. Che miệng khi ho, rửa tay bằng xà phòng, mỗi người một khăn, một cốc.
4. Không tự mua thuốc kháng virus hay kháng sinh khi chưa có chỉ định.
5. Theo dõi dấu hiệu nặng ở mục dưới để đi khám sớm.

Rát họng, nghẹt mũi mùa lạnh không phải lúc nào cũng do cúm, xem bài rát họng, nghẹt mũi, sổ mũi trong mùa lạnh.

Câu hỏi thường gặp

Chủng cúm A mới có nguy hiểm hơn chủng cũ không?

Các nguồn chúng tôi đọc chưa cho thấy nhánh K gây bệnh nặng hơn; điểm mới là nó lệch kháng nguyên và lan nhanh.

Năm ngoái đã tiêm vaccine cúm, năm nay có cần tiêm lại?

Có. Vaccine được cập nhật chủng mỗi năm, nên cần tiêm nhắc hằng năm theo tư vấn của nhân viên y tế.

Làm sao biết mình nhiễm A/H1N1 hay A/H3N2?

Chỉ xét nghiệm mới phân biệt được; cách chăm sóc và dấu hiệu cần đi khám là như nhau.

Vaccine cúm mùa có gồm cúm B không?

Có, thành phần WHO khuyến nghị gồm một chủng cúm B dòng Victoria.

Tài liệu tham khảo

Các đường dẫn dưới đây để ở dạng liên kết trần, bạn sao chép và dán vào trình duyệt để tra cứu bản gốc.

1. Bouvier NM, Palese P. The biology of influenza viruses. Vaccine. 2008;26 Suppl 4(Suppl 4):D49-53. doi:10.1016/j.vaccine.2008.07.039. PMID 19230160. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19230160/
2. Nypaver C, Dehlinger C, Carter C. Influenza and Influenza Vaccine: A Review. J Midwifery Womens Health. 2021;66(1):45-53. doi:10.1111/jmwh.13203. PMID 33522695. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33522695/
3. Epperson S, Blanton L, Kniss K, et al. Influenza activity – United States, 2013-14 season and composition of the 2014-15 influenza vaccines. MMWR Morb Mortal Wkly Rep. 2014;63(22):483-90. PMID 24898165. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24898165/
4. Belongia EA, Simpson MD, King JP, et al. Variable influenza vaccine effectiveness by subtype: a systematic review and meta-analysis of test-negative design studies. Lancet Infect Dis. 2016;16(8):942-51. doi:10.1016/S1473-3099(16)00129-8. PMID 27061888. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27061888/
5. Minchole E, Figueredo AL, Omeñaca M, et al. Seasonal Influenza A H1N1pdm09 Virus and Severe Outcomes: A Reason for Broader Vaccination in Non-Elderly, At-Risk People. PLoS One. 2016;11(11):e0165711. doi:10.1371/journal.pone.0165711. PMID 27832114. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27832114/
6. Branda F, Petrosillo N, Ceccarelli G, et al. Influenza A(H3N2) Subclade K (J.2.4.1): Molecular Characterization, Antigenic Divergence, and Global Spread During the 2025/26 Season. Infect Dis Rep. 2026;18(2). doi:10.3390/idr18020037. PMID 42042326. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42042326/
7. Kirsebom FC, Thompson C, Talts T, et al. Early influenza virus characterisation and vaccine effectiveness in England in autumn 2025, a period dominated by influenza A(H3N2) subclade K. Euro Surveill. 2025;30(46). doi:10.2807/1560-7917.ES.2025.30.46.2500854. PMID 41267661. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41267661/
8. De Clercq A, Blanquart F, Vieillefond V, et al. Interim vaccine effectiveness against influenza virus among outpatients, France, October 2025 to January 2026. Euro Surveill. 2026;31(2). doi:10.2807/1560-7917.ES.2026.31.2.2500992. PMID 41540925. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41540925/

Nguồn tin trong nước:

• Báo Tin tức và Dân tộc (16/10/2026). TP Hồ Chí Minh: Dịch cúm A đang lan nhanh, người dân cần chủ động phòng bệnh. https://baotintuc.vn/tp-ho-chi-minh-dich-cum-a-dang-lan-nhanh-nguoi-dan-can-chu-dong-phong-benh-post1394597.html
• Báo Sức khỏe & Đời sống (07/10/2026). Cúm A tăng nhanh, các tỉnh phía Bắc có nguy cơ bước vào đợt gia tăng mới. https://suckhoedoisong.vn/cum-a-tang-nhanh-cac-tinh-phia-bac-co-nguy-co-buoc-vao-dot-gia-tang-moi-169261006190702011.htm

Khuyến nghị của WHO:

• WHO (27/02/2026). Khuyến nghị thành phần vaccine cúm mùa 2026–2027, bán cầu Bắc. https://www.who.int/news/item/27-02-2026-recommendations-for-influenza-vaccine-composition-for-the-2026-2027-northern-hemisphere-season
• WHO (25/09/2026). Khuyến nghị thành phần vaccine cúm mùa 2027, bán cầu Nam. https://www.who.int/news/item/25-09-2026-recommendations-announced-for-influenza-vaccine-composition-for-the-2027-southern-hemisphere-influenza-season

Đọc tiếp

• Bệnh cúm A: triệu chứng và cách phòng ngừa
• Đau rát cổ họng
• Họng đau rát khó nuốt nước bọt
• Viêm họng nuốt nước bọt đau tai
• Trẻ em và bà bầu có nên súc miệng nước muối

Bài viết do đội ngũ chuyên môn PlasmaKare – Công ty TNHH Dược phẩm Innocare biên soạn, nhằm cung cấp kiến thức chăm sóc da và niêm mạc. Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Sản phẩm PlasmaKare là trang thiết bị y tế, không phải thuốc. Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng.

PlasmaKare — Chăm sóc da và niêm mạc
Chịu trách nhiệm sản phẩm và phân phối: Công ty TNHH Dược phẩm Innocare — 558 Quang Trung, phường Dương Nội, Hà Nội.
Hotline 024 6680 0369 · Zalo 0968 734 102 · Liên hệ