Nghẹt mũi một bên kéo dài: các nguyên nhân cần được loại trừ

Biên soạn: Đội ngũ chuyên môn PlasmaKare · Tham vấn chuyên môn: Ds Nguyễn Bá Nghĩa – Giám đốc Nghiên cứu & Phát triển, Công ty TNHH Dược phẩm Innocare · Cập nhật: 18/10/2026

Nghẹt mũi luân phiên hai bên là chuyện sinh lý, nhưng nghẹt mũi một bên kéo dài, luôn ở cùng một phía thì cần được bác sĩ tai mũi họng soi mũi. Phần lớn nguyên nhân là lành tính như vẹo vách ngăn, polyp hay viêm xoang, song trong các loạt ca được phẫu thuật vì triệu chứng một bên, một phần không nhỏ là khối u (Habesoglu và cộng sự, 2010; Gomes và cộng sự, 2019). Chảy máu mũi một bên, đau hay tê mặt là những dấu hiệu không nên chờ. Ở trẻ nhỏ, chảy mủ một bên gợi ý dị vật trong mũi.

Tóm tắt nhanh

Câu hỏi	Trả lời ngắn
Nghẹt đổi bên trong ngày?	Thường là chu kỳ mũi sinh lý
Nghẹt cố định một bên nhiều tuần?	Cần soi mũi để tìm nguyên nhân
Nguyên nhân hay gặp?	Vẹo vách ngăn, polyp, viêm xoang, xoang do răng
Dấu hiệu cảnh báo?	Chảy máu một bên, đau hay tê mặt, triệu chứng ở mắt
Trẻ nhỏ chảy mủ một bên?	Nghĩ tới dị vật, đưa trẻ đi khám sớm
Chẩn đoán bằng gì?	Nội soi mũi, CT xoang, sinh thiết khi có khối

Vì sao lúc thì nghẹt bên này, lúc lại nghẹt bên kia?

Hai bên mũi không thông đều cùng lúc. Niêm mạc cuốn mũi lần lượt sung huyết rồi co lại, bên này thông hơn thì bên kia bí hơn, gọi là chu kỳ mũi. Người khỏe vẫn có chu kỳ này; một nghiên cứu đo luồng khí mũi suốt 24 giờ ở 22 người khỏe và 19 người vẹo vách ngăn cho thấy sau mổ chỉnh vách ngăn, các pha của chu kỳ phân bố đều hơn giữa hai bên (Letzel và cộng sự, 2022). Chu kỳ còn thay đổi theo tuổi: ở một người đàn ông được đo lúc 28 và lúc 66 tuổi, sự luân phiên giữa hai bên yếu đi rõ khi về già (Williams và Eccles, 2015); đây chỉ là dữ liệu của một người.

Vì vậy, nằm nghiêng thấy bí bên dưới, đổi tư thế thì đổi bên, hoặc bí khi cảm lạnh rồi hết, thường không đáng lo. Điều đáng chú ý là khi bên bí luôn là một bên, kéo dài nhiều tuần, không đổi theo tư thế hay giờ trong ngày. Mốc “nhiều tuần” là gợi ý thực hành của ban biên soạn, không phải ngưỡng rút từ nghiên cứu.

Nghẹt mũi một bên kéo dài thường do những nguyên nhân nào?

Trong 63 người có triệu chứng mũi xoang một bên kèm mờ xoang một bên trên CT, được mổ nội soi tại Thổ Nhĩ Kỳ, có 12 ca polyp mũi sau (polyp từ xoang hàm thò ra cửa mũi sau), 14 ca polyp mũi, 8 ca viêm xoang mạn, 7 ca cuốn giữa có hơi, 4 ca nang xoang hàm và 13 ca khối u lành hoặc ác (Habesoglu và cộng sự, 2010). Đây là nhóm đã phải phẫu thuật, nên tỉ lệ khối u cao hơn so với người nghẹt mũi nói chung.

Nguyên nhân	Gợi ý thường gặp	Mức cần khám
Vẹo vách ngăn	Bí ổn định từ lâu, có thể sau chấn thương mũi	Khám khi ảnh hưởng ngủ, thở
Polyp mũi, polyp mũi sau	Bí tăng dần, giảm ngửi, chảy mũi	Khám sớm để soi, phân biệt với u
Viêm xoang mạn một bên	Chảy mủ, nặng mặt, giảm ngửi	Khám nếu kéo dài hơn vài tuần
Viêm xoang do răng	Mủ hôi một bên, có thể sau nhổ răng, trám, cấy ghép	Khám tai mũi họng và nha khoa
Nấm xoang (khối nấm)	Viêm xoang một bên dai dẳng, hay ở xoang hàm	Cần CT, thường phải nội soi lấy bỏ
Dị vật ở trẻ	Chảy mủ một bên, mùi hôi	Khám ngay
U nhú đảo ngược, u ác	Chảy máu một bên, đau hay tê mặt, triệu chứng ở mắt	Khám không trì hoãn

Cột “gợi ý thường gặp” mô tả xu hướng, không dùng để tự chẩn đoán. Nội dung về vẹo vách ngăn và khối nấm xoang trong bảng là kiến thức lâm sàng chung; các nguồn chúng tôi đọc trong bài này không phân tích riêng hai bệnh đó.

Dấu hiệu nào gợi ý khối u và cần soi mũi sớm?

Ở 150 người có mờ xoang một bên trên CT được mổ nội soi tại Bồ Đào Nha, 64,7% là bệnh viêm và 35,3% là khối u; trong nhóm khối u, 35% là ác tính. U nhú đảo ngược và u xương là hai loại u hay gặp. Nhóm khối u thường là nam giới, lớn tuổi hơn (trung bình 56 so với 38 tuổi), và hay có đau dây thần kinh vùng mặt, tê bì, chảy máu mũi (Gomes và cộng sự, 2019). Tại Nigeria, trong 38 ca khối mũi một bên, polyp viêm chiếm 42,1%, ung thư biểu mô vảy 13,2%; 76,3% người bệnh đến viện sau 1–3 năm có triệu chứng (Shuaibu và cộng sự, 2020). Ở 23 ca tại Ấn Độ, chảy máu mũi, đau mặt, triệu chứng ở răng và ở hốc mắt gặp nhiều hơn trong nhóm khối u; 13% là ác tính (Lasrado và cộng sự, 2021).

Các con số này đến từ bệnh viện tuyến cuối, cỡ mẫu nhỏ, không phản ánh tỉ lệ ngoài cộng đồng. Điều rút ra là: nghẹt mũi một bên kèm chảy máu cùng bên, đau hoặc tê má, răng lung lay, mắt lồi, nhìn đôi cần được soi mũi sớm. Nhìn đôi và răng lung lay là ví dụ cụ thể của ban biên soạn cho nhóm “triệu chứng ở mắt, ở răng” mà nguồn nêu.

Trẻ nghẹt mũi một bên, chảy mủ hôi: có phải dị vật?

Rất có thể. Trong 452 trẻ đến cấp cứu tai mũi họng tại một bệnh viện ở Bắc Ấn Độ, 129 trẻ có vấn đề ở mũi và 78 trẻ có dị vật mũi; nhóm tác giả khuyên phụ huynh để ý các dấu hiệu như đau nhiều, khó thở, chảy máu hay chảy mũi một bên (Rana và cộng sự, 2019). Một báo cáo ca ở Malaysia mô tả trẻ nhỏ chảy mũi một bên, ban đầu được xem là viêm mũi; khi khám chuyên khoa mới phát hiện viên pin cúc áo nằm trong mũi, lấy ra cấp cứu nhưng đã gây thủng vách ngăn lớn (Tuang và cộng sự, 2019).

Mùi hôi từ một bên mũi là dấu hiệu quen thuộc trên lâm sàng, nhưng hai nguồn trên không nêu số liệu về mùi. Không tự lấy dị vật bằng nhíp hay tăm bông vì dễ đẩy sâu thêm (gợi ý thực hành). Nghi pin cúc áo thì đưa trẻ đi cấp cứu ngay. Tất cả nội dung không thay thế cho chỉ định của bác sĩ. Hỏi ý kiến chuyên gia trước khi dùng.

Viêm xoang do răng, nấm xoang và rò dịch não tủy là gì?

Viêm xoang do răng: chiếm 10–14% viêm xoang hàm nói chung và tới 75% số ca viêm xoang hàm một bên; triệu chứng hay gặp là nghẹt mũi một bên và chảy mủ, thường không đau răng; cần nghĩ tới sau các thủ thuật nha khoa (Tessler và Yakirevitch, 2025). Điều trị thường cần xử lý ổ nhiễm ở răng.

Khối nấm xoang: nấm tạo khối trong một xoang, thường là xoang hàm, gây viêm xoang một bên kéo dài. Nguồn chúng tôi đọc trong bài này không có số liệu riêng về bệnh này.

Rò dịch não tủy: chảy dịch trong như nước từ một bên mũi, tăng khi cúi đầu, có thể sau chấn thương đầu hay phẫu thuật. Đây là kiến thức lâm sàng chung, không rút từ nguồn PubMed trong bài; nếu gặp, cần khám sớm.

Đi khám, bác sĩ sẽ làm những gì để tìm nguyên nhân?

Nhóm tác giả Bồ Đào Nha đề xuất một trình tự thường quy cho bệnh mũi xoang một bên (Gomes và cộng sự, 2019):

1. Hỏi bệnh và khám mũi: thời gian nghẹt, bên nào, chảy máu, mủ, đau, tê mặt, tiền sử răng và chấn thương.
2. Nội soi mũi: nhìn trực tiếp vách ngăn, cuốn mũi, polyp hay khối bất thường.
3. CT xoang: đánh giá mức lan và tình trạng xương; điểm mờ xoang cao, xương bị tái cấu trúc hay ăn mòn gặp nhiều hơn ở nhóm khối u.
4. Sinh thiết bấm khi thấy khối: kết quả sinh thiết khớp rất cao với giải phẫu bệnh sau mổ (hệ số kappa 0,883).
5. Giải phẫu bệnh sau mổ: chẩn đoán cuối cùng chỉ có được từ mô bệnh học (Gomes và cộng sự, 2019; Habesoglu và cộng sự, 2010).

MRI có thể được chỉ định thêm khi bác sĩ cần phân biệt khối u với dịch ứ đọng; quyết định thuộc về bác sĩ chuyên khoa.

Trong lúc chờ khám, có nên tự xịt thuốc cho đỡ nghẹt?

Thuốc co mạch xịt mũi như oxymetazolin, xylometazolin chỉ làm thông tạm, không xử lý được nguyên nhân cơ học như vẹo vách ngăn hay khối u; dùng kéo dài quá vài ngày dễ gây nghẹt dội lại. Corticosteroid xịt mũi như mometason, fluticason có thể được bác sĩ kê cho polyp hay viêm mũi xoang, nhưng không nên tự dùng để “che” một bên nghẹt chưa rõ nguyên nhân. Rửa mũi bằng nước muối sinh lý giúp làm sạch chất nhầy. Cả đoạn này là gợi ý thực hành của ban biên soạn, không rút từ các nguồn trong bài.

Nghẹt một bên không chỉ gây khó chịu ban ngày. Ở 18 người có tổn thương mũi xoang một bên, chỉ số giảm oxy khi ngủ giảm từ 10,08 xuống 7,67 lần mỗi giờ sau phẫu thuật (Ishioka và cộng sự, 2019). Nếu đồng thời đau họng, khô họng do thở miệng, xem thêm bài họng đau rát, khó nuốt nước bọt. Người phải đeo khẩu trang cả ngày khi nghẹt mũi có thể tham khảo bài da tổn thương do đeo khẩu trang lâu ngày. Với trẻ đang có bệnh truyền nhiễm kèm loét miệng, xem bài tay chân miệng ở trẻ.

Câu hỏi thường gặp

Nghẹt mũi một bên khi nằm nghiêng có bình thường không?

Thường là bình thường; bên nằm dưới hay bí hơn và đổi khi trở mình.

Vẹo vách ngăn có bắt buộc phải mổ không?

Không. Bác sĩ cân nhắc khi vẹo gây nghẹt rõ, ảnh hưởng giấc ngủ hay chất lượng sống.

Polyp một bên có phải là ung thư?

Đa số là polyp viêm, nhưng khối một bên cần soi và đôi khi sinh thiết để loại trừ u.

Chụp X-quang thường có đủ không?

Thường không; nội soi mũi và CT xoang cho nhiều thông tin hơn, do bác sĩ chỉ định.

Tài liệu tham khảo

Các đường dẫn dưới đây để ở dạng liên kết trần, bạn sao chép và dán vào trình duyệt để tra cứu bản gốc.

1. Habesoglu TE, Habesoglu M, Surmeli M, et al. Unilateral sinonasal symptoms. J Craniofac Surg. 2010;21(6):2019-22. doi:10.1097/SCS.0b013e3181f5389a. PMID 21119491. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21119491/
2. Gomes P, Gomes A, Salvador P, et al. Clinical assessment, diagnosis and management of patients with unilateral sinonasal disease. Acta Otorrinolaringol Esp (Engl Ed). 2019;71(1):16-25. doi:10.1016/j.otorri.2018.11.002. PMID 31349894. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31349894/
3. Letzel J, Darbinjan A, Hummel T. The nasal cycle before and after nasal septoplasty. Eur Arch Otorhinolaryngol. 2022;279(10):4961-4968. doi:10.1007/s00405-022-07322-w. PMID 35286439. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35286439/
4. Williams MR, Eccles R. The nasal cycle and age. Acta Otolaryngol. 2015;135(8):831-4. doi:10.3109/00016489.2015.1028592. PMID 25803147. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25803147/
5. Shuaibu IY, Usman MA, Ajiya A. Unilateral Sinonasal Masses: Review of Clinical Presentation and Outcome in Ahmadu Bello University Teaching Hospital, Zaria, Nigeria. Niger Med J. 2020;61(1):16-21. doi:10.4103/nmj.NMJ_128_19. PMID 32317816. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32317816/
6. Lasrado S, Naaz S, Moras K, et al. Analysis of Disease Patterns in Patients with Unilateral Sinonasal Diseases: A Tertiary Care Hospital Experience. Indian J Otolaryngol Head Neck Surg. 2021;74(1):63-69. doi:10.1007/s12070-020-02266-1. PMID 35070926. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35070926/
7. Rana AK, Kumar S, Sharma R, et al. Presentations of Pediatric Emergencies in a Tertiary Teaching Hospital in North India: An Overview. Indian J Otolaryngol Head Neck Surg. 2019;74(Suppl 3):6400-6405. doi:10.1007/s12070-019-01748-1. PMID 36742657. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36742657/
8. Tuang GJ, Nik Hussin NR, Zainal Abidin ZA. Unilateral rhinorrhoea and button battery: a case report. Fam Med Community Health. 2019;7(3):e000137. doi:10.1136/fmch-2019-000137. PMID 32148716. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32148716/
9. Tessler I, Yakirevitch A. [ODONTOGENIC SINUSITIS]. Harefuah. 2025;164(2):124-125. PMID 39987483. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39987483/
10. Ishioka K, Okumura H, Sasaki T, et al. Effects of unilateral sinonasal surgery on sleep-disordered breathing. Acta Otolaryngol. 2019;139(9):777-782. doi:10.1080/00016489.2019.1632481. PMID 31268404. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31268404/

Đọc tiếp

• Herpes môi tái phát — chăm sóc vùng môi
• Zona thần kinh có lây không?
• Muỗi đốt sưng to ở trẻ nhỏ
• Vết thương hở bị đỏ và rỉ dịch — khi nào cần khám
• 8 sai lầm khi chăm sóc vết thương

Bài viết do đội ngũ chuyên môn PlasmaKare – Công ty TNHH Dược phẩm Innocare biên soạn, nhằm cung cấp kiến thức chăm sóc da và niêm mạc. Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Sản phẩm PlasmaKare là trang thiết bị y tế, không phải thuốc. Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng.

PlasmaKare — Chăm sóc da và niêm mạc
Chịu trách nhiệm sản phẩm và phân phối: Công ty TNHH Dược phẩm Innocare — 558 Quang Trung, phường Dương Nội, Hà Nội.
Hotline 024 6680 0369 · Zalo 0968 734 102 · Liên hệ