Sốt khi bị tay chân miệng: hạ sốt thế nào và khi nào đáng lo

Biên soạn: Đội ngũ chuyên môn PlasmaKare · Tham vấn chuyên môn: Ds Nguyễn Bá Nghĩa – Giám đốc Nghiên cứu & Phát triển, Công ty TNHH Dược phẩm Innocare · Cập nhật: 24/10/2026

Trẻ bị tay chân miệng sốt cao trên 39°C, sốt kéo dài trên 48 giờ hoặc uống thuốc hạ sốt đúng liều mà vẫn khó hạ là dấu hiệu bệnh có thể đang chuyển nặng, cần đưa đi khám ngay trong ngày. Theo hướng dẫn của Bộ Y tế (Quyết định 292/QĐ-BYT ngày 06/02/2024), sốt trên 39°C, hay sốt trên 2 ngày kèm nôn nhiều, lừ đừ, quấy khóc đã xếp độ 2a; sốt từ 39°C không đáp ứng thuốc hạ sốt kèm dấu hiệu giật mình nặng là độ 2b nhóm 2. Không dùng aspirin để hạ sốt cho trẻ.

Tóm tắt nhanh

Câu hỏi	Trả lời ngắn
Trẻ bị tay chân miệng có hay sốt không?	Có, 78,3% trẻ trong một nghiên cứu tại TP.HCM
Sốt mấy độ thì đáng lo?	Trên 39°C đã thuộc độ 2a
Sốt bao lâu thì đáng lo?	Trên 48 giờ: Bộ Y tế dặn tái khám ngay
Dùng thuốc gì?	Một loại: paracetamol hoặc ibuprofen, đúng liều; không aspirin
Hạ sốt để làm gì?	Giúp trẻ dễ chịu, uống được nước

Tay chân miệng đang gia tăng ra sao, vì sao cần để ý cơn sốt?

Theo Cục Phòng bệnh, cả nước ghi nhận gần 100.000 ca từ đầu năm tới thời điểm bài báo ngày 06/10/2026, gấp 2,5 lần cùng kỳ năm 2025; 87,3% là trẻ dưới 5 tuổi (Báo Đầu tư, 06/10/2026). Số liệu CDC Hà Nội công bố ngày 12/10/2026: thêm 286 ca trong tuần, lũy kế 6.014 ca, chưa có ca tử vong (An ninh Thủ đô, 12/10/2026). Trong bài báo ngày 06/10, một bác sĩ khuyên đưa trẻ đi khám khi “trẻ sốt từ 39 độ C trở lên, kéo dài trên 2 ngày và đáp ứng kém với thuốc hạ sốt”. Không chủ quan nhưng không hoang mang.

Sốt khi bị tay chân miệng có đáng sợ không?

Sốt là phản ứng giúp cơ thể chống nhiễm trùng. Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ cho biết chưa có bằng chứng sốt tự nó làm bệnh xấu đi hay gây di chứng thần kinh lâu dài; mục tiêu hạ sốt là giúp trẻ dễ chịu, không phải ép nhiệt độ về bình thường (Sullivan và Farrar, 2011).

Với tay chân miệng, điều đáng để ý là sốt đi cùng mức độ bệnh. Trong 1.196 trẻ tại ba bệnh viện tuyến cuối ở TP.HCM giai đoạn 2015–2018, 78,3% có sốt; tỷ lệ này là 98,2% ở nhóm thể nặng so với 72,1% ở nhóm thể nhẹ. Trẻ nhiễm EV71 có sốt ở 89,4%, trẻ nhiễm coxsackievirus A16 chỉ 56,9% (Nhan và cộng sự, 2020). Con số trên nhiệt kế không làm hại não, nhưng sốt cao, dai dẳng là tín hiệu bệnh có thể đang ảnh hưởng sâu hơn. Về virus gây bệnh và đường lây, xem tay chân miệng lây qua đường nào.

Sốt cao, sốt liên tục nằm ở độ mấy theo phân độ Bộ Y tế?

Phần liên quan tới sốt trong mục phân độ lâm sàng của hướng dẫn hiện hành (Bộ Y tế, Quyết định 292/QĐ-BYT, 2024):

Độ	Sốt	Dấu hiệu khác có thể đi kèm
Độ 1	Chưa tới mức sốt của độ 2a	Chỉ phát ban tay chân miệng và/hoặc loét miệng
Độ 2a	Trên 39°C, hay sốt trên 2 ngày kèm nôn nhiều, lừ đừ, khó ngủ, quấy khóc vô cớ	Hoặc bệnh sử giật mình dưới 2 lần/30 phút
Độ 2b nhóm 1	Không phải tiêu chí	Giật mình lúc khám hoặc từ 2 lần/30 phút; giật mình kèm ngủ gà; mạch trên 130 lần/phút (không sốt)
Độ 2b nhóm 2	Dấu hiệu nhóm 1 kèm sốt từ 39°C không đáp ứng thuốc hạ sốt	Hoặc mạch trên 150 lần/phút (không sốt); run chi, đi loạng choạng; yếu, liệt chi
Độ 3	Không phải tiêu chí	Mạch trên 170 lần/phút; thở nhanh, khó thở hoặc SpO2 dưới 94%; vân tím, vã mồ hôi, chi lạnh
Độ 4	Không phải tiêu chí	Ngưng thở; tím tái, SpO2 dưới 92%; phù phổi cấp; sốc

Nguồn bảng: Bộ Y tế, Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị bệnh Tay chân miệng kèm Quyết định 292/QĐ-BYT ngày 06/02/2024 (thay hướng dẫn năm 2012), mục Phân độ lâm sàng. Bảng rút gọn, không dùng để tự phân độ.

Độ 2b là biến chứng thần kinh nặng; trong một nghiên cứu tại TP.HCM, 651 trên 664 trẻ độ 2a được điều trị nội trú (Nhan và cộng sự, 2020). Cha mẹ chỉ cần nhớ mốc trên 39°C và 48 giờ. Các mức độ đầy đủ có trong bài Tay chân miệng: dấu hiệu theo từng ngày, các mức độ và khi nào phải nhập viện.

Sốt bao nhiêu ngày thì đáng lo?

• Gộp 19 nghiên cứu: sốt từ 3 ngày trở lên có tỷ số chênh 10,09 với thể nặng; được chẩn đoán xác định ngay lần khám đầu tiên gắn với nguy cơ thấp hơn (Fang và cộng sự, 2014).
• Gộp 11 nghiên cứu: có sốt, sốt hơn 3 ngày, nôn, run chi, li bì đều liên quan tới thể nặng (Sun và cộng sự, 2018).
• Gộp 29 nghiên cứu: sốt, sốt kéo dài, nôn, li bì liên quan tới thể nặng, còn phát ban thì không (Li và cộng sự, 2021).

Đây là nghiên cứu quan sát, chủ yếu ở Trung Quốc, nhưng kết quả khá nhất quán: số nốt phỏng nhiều hay ít không nói lên bệnh nặng hay nhẹ, sốt dai dẳng thì có. Mốc 3 ngày không phải thời hạn để chờ: hướng dẫn của Bộ Y tế dặn đưa trẻ độ 1 tái khám ngay khi “Sốt trên 39°C hoặc kéo dài trên 48 giờ”.

Hạ sốt cho trẻ bị tay chân miệng thế nào cho đúng?

Paracetamol và ibuprofen không khác biệt đáng kể về an toàn và hiệu quả ở trẻ khỏe mạnh bị sốt; điều cần chú trọng là cho trẻ uống đủ nước và theo dõi dấu hiệu bệnh nặng (Sullivan và Farrar, 2011). Các bước sau là gợi ý thực hành:

1. Đo bằng nhiệt kế, ghi giờ và con số.
2. Chỉ chọn một thuốc, liều theo cân nặng ghi trên hướng dẫn hoặc theo dược sĩ, bác sĩ.
3. Dùng dụng cụ đo đi kèm, không dùng thìa ăn; giữ đúng khoảng cách giữa các liều.
4. Đọc thành phần, tránh dùng cùng lúc hai sản phẩm có cùng hoạt chất.
5. Cho uống nước, sữa nhiều lần nhỏ; xem cho trẻ ăn uống khi đau miệng.
6. Mặc thoáng; không chườm đá, không lau cồn.

Phối hợp hoặc luân phiên hai thuốc? Tổng quan Cochrane gồm 6 thử nghiệm với 915 trẻ: phối hợp làm nhiệt độ thấp hơn dùng một thuốc khoảng 0,27°C sau 1 giờ, nhưng bằng chứng trẻ dễ chịu hơn chưa kết luận được (Wong và cộng sự, 2013). Cách này cũng dễ dẫn tới dùng thuốc không an toàn (Sullivan và Farrar, 2011), nên chỉ làm khi bác sĩ hướng dẫn. Song song, hãy chăm sóc nốt phỏng và loét miệng.

Vì sao không dùng aspirin, khi nào thận trọng với ibuprofen?

Aspirin gắn với hội chứng Reye, bệnh não kèm tổn thương gan, thường sau cúm hoặc thủy đậu. Tại Mỹ giai đoạn 1981–1997 có 1.207 ca dưới 18 tuổi, tỷ lệ tử vong 31%; số ca giảm mạnh sau cảnh báo không dùng aspirin cho trẻ nhiễm virus (Belay và cộng sự, 1999). Chưa có dữ liệu riêng cho tay chân miệng, nhưng không dùng aspirin hạ sốt cho trẻ là thận trọng chung.

Một nghiên cứu trên 1.015 trẻ tổn thương thận cấp ghi nhận 2,7% liên quan tới thuốc kháng viêm không steroid; 75% trẻ có dữ liệu liều đã dùng đúng liều, và trẻ dưới 5 tuổi bị nặng hơn (Misurac và cộng sự, 2013). Trẻ tay chân miệng hay đau miệng, bỏ uống; khi trẻ uống rất ít, tiểu ít hoặc nôn nhiều, hỏi bác sĩ trước khi dùng ibuprofen (gợi ý thận trọng).

Thuốc	Dùng được?	Lưu ý
Paracetamol	Có, đúng liều	Không cộng dồn với sản phẩm khác cũng chứa paracetamol
Ibuprofen	Có, đúng liều	Hỏi bác sĩ nếu trẻ bỏ uống, tiểu ít, nôn nhiều
Aspirin	Không	Liên quan hội chứng Reye

Chưa có thuốc kháng virus được chứng minh hiệu quả cho tay chân miệng (Nhan và cộng sự, 2020); không tự dùng kháng sinh.

Khi nào phải đi khám ngay, khi nào gọi cấp cứu?

• Đi khám trong ngày: sốt trên 39°C hoặc kéo dài trên 48 giờ; uống thuốc đúng liều vẫn khó hạ; nôn nhiều; bỏ uống, tiểu ít.
• Gọi cấp cứu 115: sốt kèm giật mình chới với, li bì; run tay chân, đi loạng choạng; thở nhanh, vã mồ hôi, da tái.

Cách chia hai mức là gợi ý thực hành dựa trên phân độ. Xem thêm dấu hiệu tay chân miệng chuyển nặng. Tất cả nội dung không thay thế cho chỉ định của bác sĩ. Hỏi ý kiến chuyên gia trước khi dùng.

Câu hỏi thường gặp

Trẻ bị tay chân miệng không sốt có phải bệnh nhẹ?

Thường nhẹ hơn: 98,2% trẻ thể nặng trong nghiên cứu tại TP.HCM có sốt (Nhan và cộng sự, 2020). Vẫn theo dõi giật mình, nôn, mức tỉnh táo.

Hạ sốt rồi mà trẻ vẫn lừ đừ thì sao?

Đi khám ngay. Mức hoạt động của trẻ quan trọng hơn con số nhiệt độ (Sullivan và Farrar, 2011).

Trẻ đang ngủ yên có cần đánh thức để uống thuốc hạ sốt?

Thường không cần (gợi ý thực hành), nhưng vẫn kiểm tra nhiệt độ, nhịp thở và để ý cơn giật mình.

Sốt cao có làm hỏng não trẻ không?

Chưa có bằng chứng sốt tự nó gây di chứng thần kinh (Sullivan và Farrar, 2011). Trong tay chân miệng, sốt cao đáng lo vì có thể báo hiệu bệnh đã ảnh hưởng thần kinh.

Tài liệu tham khảo

Các đường dẫn dưới đây để ở dạng liên kết trần, bạn sao chép và dán vào trình duyệt để tra cứu bản gốc.

1. Nhan LNT, Khanh TH, Hong NTT, et al. Clinical, etiological and epidemiological investigations of hand, foot and mouth disease in southern Vietnam during 2015 – 2018. PLoS Negl Trop Dis. 2020;14(8):e0008544. doi:10.1371/journal.pntd.0008544. PMID 32804980. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32804980/
2. Sullivan JE, Farrar HC. Fever and antipyretic use in children. Pediatrics. 2011;127(3):580-7. doi:10.1542/peds.2010-3852. PMID 21357332. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21357332/
3. Fang Y, Wang S, Zhang L, et al. Risk factors of severe hand, foot and mouth disease: a meta-analysis. Scand J Infect Dis. 2014;46(7):515-22. doi:10.3109/00365548.2014.907929. PMID 24832848. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24832848/
4. Sun BJ, Chen HJ, Chen Y, et al. The Risk Factors of Acquiring Severe Hand, Foot, and Mouth Disease: A Meta-Analysis. Can J Infect Dis Med Microbiol. 2018;2018:2751457. doi:10.1155/2018/2751457. PMID 30046361. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30046361/
5. Li P, Huang Y, Zhu D, et al. Risk Factors for Severe Hand-Foot-Mouth Disease in China: A Systematic Review and Meta-Analysis. Front Pediatr. 2021;9:716039. doi:10.3389/fped.2021.716039. PMID 34858899. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34858899/
6. Wong T, Stang AS, Ganshorn H, et al. Combined and alternating paracetamol and ibuprofen therapy for febrile children. Cochrane Database Syst Rev. 2013;2013(10):CD009572. doi:10.1002/14651858.CD009572.pub2. PMID 24174375. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24174375/
7. Belay ED, Bresee JS, Holman RC, et al. Reye’s syndrome in the United States from 1981 through 1997. N Engl J Med. 1999;340(18):1377-82. doi:10.1056/NEJM199905063401801. PMID 10228187. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/10228187/
8. Misurac JM, Knoderer CA, Leiser JD, et al. Nonsteroidal anti-inflammatory drugs are an important cause of acute kidney injury in children. J Pediatr. 2013;162(6):1153-9, 1159.e1. doi:10.1016/j.jpeds.2012.11.069. PMID 23360563. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23360563/

Nguồn tin trong nước:

• Báo Đầu tư (06/10/2026). Tay chân miệng gia tăng tại Hà Nội, cảnh báo nguy cơ dịch bệnh phức tạp. https://baodautu.vn/tay-chan-mieng-gia-tang-tai-ha-noi-canh-bao-nguy-co-dich-benh-phuc-tap-d714194.html
• An ninh Thủ đô (số liệu CDC Hà Nội công bố ngày 12/10/2026). Hà Nội ghi nhận 400 trường hợp mắc sốt xuất huyết, phát hiện 12 ổ dịch mới (mục tay chân miệng). https://anninhthudo.vn/ha-noi-ghi-nhan-400-truong-hop-mac-sot-xuat-huyet-phat-hien-12-o-dich-moi-post671743.antd

Nguồn hướng dẫn chuyên môn:

• Bộ Y tế (06/02/2024). Quyết định 292/QĐ-BYT ban hành Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị bệnh Tay chân miệng (mục Phân độ lâm sàng; dấu hiệu cần tái khám ngay). https://thuvienphapluat.vn/van-ban/The-thao-Y-te/Quyet-dinh-292-QD-BYT-2024-Huong-dan-chan-doan-dieu-tri-benh-Tay-chan-mieng-598415.aspx
• Đại biểu Nhân dân (01/04/2026). Bệnh lây nhiễm tay chân miệng tăng cao, Bộ Y tế chỉ đạo khẩn. https://daibieunhandan.vn/benh-lay-nhiem-tay-chan-mieng-tang-cao-bo-y-te-chi-dao-khan-10411884.html

Đọc tiếp

• Chăm sóc bé bị tay chân miệng tại nhà
• Cách phòng bệnh tay chân miệng
• Tay chân miệng ở người lớn
• Thủy đậu ở trẻ
• Chốc lở ở trẻ

Bài viết do đội ngũ chuyên môn PlasmaKare – Công ty TNHH Dược phẩm Innocare biên soạn, nhằm cung cấp kiến thức chăm sóc da và niêm mạc. Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Sản phẩm PlasmaKare là trang thiết bị y tế, không phải thuốc. Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng.

PlasmaKare — Chăm sóc da và niêm mạc
Chịu trách nhiệm sản phẩm và phân phối: Công ty TNHH Dược phẩm Innocare — 558 Quang Trung, phường Dương Nội, Hà Nội.
Hotline 024 6680 0369 · Zalo 0968 734 102 · Liên hệ