Trường mầm non có ca tay chân miệng: phụ huynh nên làm gì

Biên soạn: Đội ngũ chuyên môn PlasmaKare · Tham vấn chuyên môn: Ds Nguyễn Bá Nghĩa – Giám đốc Nghiên cứu & Phát triển, Công ty TNHH Dược phẩm Innocare · Cập nhật: 24/10/2026

Khi lớp của con báo có ca tay chân miệng, phụ huynh không cần cho con nghỉ học ngay, nhưng nên theo dõi con sát trong 7 ngày đầu và kiểm tra miệng, tay, chân mỗi tối. Với tay chân miệng ở trường mầm non, phần lớn ca lây tiếp theo trong lớp xuất hiện trong khoảng một tuần sau ca đầu tiên (Lee và cộng sự, 2022). Nếu con có dấu hiệu nghi ngờ, hãy cho con ở nhà, đưa đi khám và báo cô giáo trong ngày. Không chủ quan nhưng không hoang mang.

Tóm tắt nhanh

Câu hỏi	Trả lời ngắn
Lớp có ca, con có chắc bị lây?	Không; tỷ lệ mắc trung vị mỗi lớp trong một nghiên cứu là 7%
Theo dõi bao lâu?	Sát 7 ngày đầu, để ý tiếp tới khoảng 2 tuần
Kiểm tra gì mỗi tối?	Nhiệt độ, miệng, bàn tay, bàn chân, mông, gối
Con có dấu hiệu thì làm gì?	Ở nhà, đi khám, báo cô giáo
Khi nào đi viện ngay?	Giật mình chới với, run chi, li bì, nôn nhiều, thở nhanh

Tay chân miệng ở trẻ mầm non đang gia tăng thế nào?

Theo Cục Phòng bệnh, từ đầu năm đến thời điểm bài báo ngày 06/10/2026, cả nước ghi nhận gần 100.000 ca, gấp 2,5 lần cùng kỳ năm 2025; 87,3% là trẻ dưới 5 tuổi (Báo Đầu tư, 06/10/2026). CDC Hà Nội nhấn mạnh: “Việc điều tra dịch tễ, xử lý ca bệnh cần được thực hiện trong vòng 24 – 48 giờ” (Báo Đầu tư, 06/10/2026). Bộ Y tế yêu cầu nhà trẻ, mẫu giáo thực hiện nguyên tắc “3 sạch” (An ninh Thủ đô, 10/2026).

Lớp con có ca tay chân miệng, con có bị lây không?

Có nguy cơ, nhưng không chắc chắn. Nghiên cứu ở Đài Loan trên 4.153 trẻ nhiễm enterovirus thuộc 1.085 lớp năm 2015 cho tỷ lệ mắc trung vị mỗi lớp là 7%; cao nhất ở nhà trẻ (20%), rồi mẫu giáo (8%) và tiểu học (4%) (Lee và cộng sự, 2022). Sau đợt dịch EV71 năm 1998, trẻ đi nhà trẻ, mẫu giáo có tỷ số chênh nhiễm virus là 1,8; nhưng chỉ 29% trẻ mầm non nhiễm EV71 có biểu hiện bệnh (Chang và cộng sự, 2002).

Nhiều trẻ nhiễm mà không có triệu chứng. Ở 5 trường mẫu giáo tại Bangkok (Thái Lan), ngoài 22 ca có triệu chứng còn có 25 người tiếp xúc dương tính enterovirus nhưng không triệu chứng, gồm 24 học sinh và 1 giáo viên (Thammasonthijarern và cộng sự, 2021). Lớp không còn trẻ nổi nốt chưa chắc đã hết virus.

Nên theo dõi con bao nhiêu ngày sau khi lớp báo có ca?

Trong nghiên cứu Đài Loan, phần lớn ca thứ phát trong lớp xuất hiện trong 7 ngày sau ngày khởi phát của ca đầu tiên; từ ngày thứ 8, tỷ lệ mắc mới thấp (Lee và cộng sự, 2022). Ủ bệnh ở trẻ mẫu giáo có trung vị 4,4 ngày; khoảng 8,8% ca có thể trên 10 ngày (Yang và cộng sự, 2017).

Mốc từ khi lớp có ca	Nguồn ghi nhận	Phụ huynh nên làm (gợi ý thực hành)
Ngày 1–3	Chưa tới thời gian ủ bệnh trung vị	Đo nhiệt độ sáng, tối; xem miệng
Ngày 4–7	Phần lớn ca thứ phát rơi vào tuần đầu	Kiểm tra kỹ miệng, tay, chân, mông
Ngày 8–14	Ít ca mới, một số trẻ ủ bệnh trên 10 ngày	Kiểm tra nhanh mỗi tối

Đây là gợi ý thực hành, không phải quy định. Lớp có thêm ca mới thì tính lại mốc từ ca gần nhất.

Kiểm tra miệng và tay chân cho con mỗi tối thế nào?

Dấu hiệu quen thuộc là sốt, loét miệng và nốt phỏng ở lòng bàn tay, bàn chân, mông. Khi do Coxsackievirus A6 (CA6), nốt có thể mọc ở chỗ khác: tổng quan 85 nghiên cứu (1.359 trẻ) ghi nhận nốt ở tay chân (47%), mặt (45%), thân mình (27%) (Starkey và cộng sự, 2023). Vì vậy nên xem toàn thân.

1. Đo nhiệt độ buổi tối và khi con mệt.
2. Soi miệng bằng đèn pin: tìm chấm đỏ, vết loét ở lưỡi, lợi, má trong; để ý con chảy dãi, ngại ăn.
3. Xem tay, chân: lòng bàn tay, kẽ ngón, lòng bàn chân.
4. Xem mông, gối, khuỷu, quanh miệng lúc tắm.
5. Ghi lại giờ phát hiện, chụp ảnh nốt (không chụp mặt) để đưa bác sĩ xem.

Các bước trên là gợi ý thực hành. Nếu chưa chắc là tay chân miệng hay thủy đậu, hãy để bác sĩ phân biệt. Tất cả nội dung không thay thế cho chỉ định của bác sĩ. Hỏi ý kiến chuyên gia trước khi dùng.

Khi nào cần báo trường và cho con nghỉ học?

Con sốt, loét miệng hoặc nổi nốt nghi ngờ thì cho ở nhà, đi khám, rồi báo cô giáo trong ngày. Phân tích gộp 29 nghiên cứu ở Trung Quốc ghi nhận được chẩn đoán ngay từ lần khám đầu đi kèm nguy cơ diễn tiến nặng thấp hơn, tỷ số chênh 0,17 (Li và cộng sự, 2021). Thời gian nghỉ học và việc tạm dừng lớp do bác sĩ, nhà trường và cơ quan y tế quyết định.

Khi báo trường, nên nói rõ ngày con bắt đầu sốt hoặc nổi nốt, kết luận của bác sĩ và ngày con đi học gần nhất. Ngược lại, khi nhận tin lớp có ca, đừng hỏi tên hay chia sẻ ảnh trẻ bệnh trong nhóm chat; thông tin cần là ngày khởi phát để tính mốc theo dõi (gợi ý thực hành).

Phụ huynh phối hợp với trường thế nào để giảm lây?

Một thử nghiệm ngẫu nhiên theo cụm ở 20 lớp mẫu giáo (582 trẻ) dạy trẻ rửa tay 8 tuần, kèm buổi nói chuyện và nhóm chat cho phụ huynh: trẻ rửa tay đúng hơn, số ngày nghỉ học do nhiễm trùng ít hơn (Zhang và cộng sự, 2021). Thử nghiệm đo nhiễm trùng nói chung, không riêng tay chân miệng. Ở một trường mẫu giáo Thái Lan, sau gói 4 biện pháp kiểm soát nhiễm khuẩn, ca tay chân miệng giảm từ 10 xuống 1 ca trên 1.000 ngày-trẻ (Apisarnthanarak và cộng sự, 2009); nghiên cứu không có nhóm chứng. Một ổ dịch CA6 ở trường mẫu giáo Bắc Kinh (56/357 trẻ mắc) dừng sau khi tạm dừng hoạt động, khử khuẩn môi trường và giáo dục sức khỏe cho gia đình (Li và cộng sự, 2018).

Việc	Nhà trường	Gia đình
Phát hiện sớm	Xem nhanh trẻ khi đón sáng	Kiểm tra con mỗi tối
Báo tin	Thông báo lớp có ca, ngày khởi phát	Báo cô ngay khi con nghi mắc
Rửa tay	Trước ăn, sau vệ sinh, sau giờ chơi	Khi về nhà, trước ăn
Khi có trẻ bệnh	Cho trẻ về, theo dõi lớp	Giữ con ở nhà tới khi bác sĩ cho đi học

Bảng là gợi ý thực hành. Rửa tay kém đi kèm nguy cơ thể nặng cao hơn, tỷ số chênh 2,74 (Li và cộng sự, 2021). Xem thêm gel sát khuẩn da có dùng được cho trẻ nhỏ không; bố mẹ cũng có thể bị lây, xem tay chân miệng ở người lớn.

Dấu hiệu nào cho thấy con cần đi khám ngay?

Đa số trẻ bệnh nhẹ, nhưng một số trẻ diễn tiến nặng. Phân tích gộp 11 nghiên cứu ghi nhận các dấu hiệu đi kèm thể nặng: sốt trên 3 ngày, nôn, run chi, khó thở, li bì, co giật; nốt ở tay, chân thì không liên quan tới mức độ nặng (Sun và cộng sự, 2018). Điều cần để ý là toàn trạng và thần kinh của con, không phải số nốt. Phân độ theo từng ngày có trong bài trụ Tay chân miệng: dấu hiệu theo từng ngày và khi nào phải nhập viện.

Con khỏi rồi lại bong da, bong móng: có phải bị lại không?

Thường là không. Trong ổ dịch CA6 ở Bắc Kinh, 68,6% trẻ bong da trong 4 tuần đầu và 43,1% bong móng trong khoảng tuần thứ 3 đến 8 sau khởi phát (Li và cộng sự, 2018). Nếu con sốt lại, loét miệng mới hoặc mệt nhiều thì vẫn nên đi khám.

Câu hỏi thường gặp

Lớp có ca, có nên cho con nghỉ học để phòng ngừa?

Không bắt buộc nếu con khỏe và trường chưa tạm dừng lớp. Trẻ nhiễm không triệu chứng có thể có ở nhiều nơi (Thammasonthijarern và cộng sự, 2021), nên nghỉ học không loại hết nguy cơ.

Anh chị em trong nhà có cần theo dõi không?

Có. Ở Đài Loan, 56% em nhỏ có anh chị nhiễm EV71 cũng nhiễm, so với 2,2% ở nhóm còn lại (Chang và cộng sự, 2002).

Con từng bị tay chân miệng, lần này có cần lo không?

Vẫn cần theo dõi. Nhiều loại enterovirus cùng lưu hành trong trường mẫu giáo như EV71, CA6, CA10 (Thammasonthijarern và cộng sự, 2021); mắc một chủng chưa chắc đã không mắc chủng khác.

Con không sốt, chỉ vài nốt ở tay, có cần đi khám?

Nên đi khám để bác sĩ xác định bệnh. Chẩn đoán sớm đi kèm nguy cơ diễn tiến nặng thấp hơn (Li và cộng sự, 2021).

Tài liệu tham khảo

Các đường dẫn dưới đây để ở dạng liên kết trần, bạn sao chép và dán vào trình duyệt để tra cứu bản gốc.

1. Lee PI, Tsai TC, Huang YC, et al. Effectiveness of case isolation and class suspension in mitigation of enterovirus transmission in children. J Infect Public Health. 2022;15(5):594-598. doi:10.1016/j.jiph.2022.04.010. PMID 35500544. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35500544/
2. Chang LY, King CC, Hsu KH, et al. Risk factors of enterovirus 71 infection and associated hand, foot, and mouth disease/herpangina in children during an epidemic in Taiwan. Pediatrics. 2002;109(6):e88. doi:10.1542/peds.109.6.e88. PMID 12042582. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12042582/
3. Thammasonthijarern N, Kosoltanapiwat N, Nuprasert W, et al. Molecular Epidemiological Study of Hand, Foot, and Mouth Disease in a Kindergarten-Based Setting in Bangkok, Thailand. Pathogens. 2021;10(5). doi:10.3390/pathogens10050576. PMID 34068676. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34068676/
4. Yang Z, Zhang Q, Cowling BJ, et al. Estimating the incubation period of hand, foot and mouth disease for children in different age groups. Sci Rep. 2017;7(1):16464. doi:10.1038/s41598-017-16705-7. PMID 29184105. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29184105/
5. Starkey SY, Mar K, Khaslavsky S, et al. Atypical cutaneous findings of hand-foot-mouth disease in children: A systematic review. Pediatr Dermatol. 2023;41(1):23-27. doi:10.1111/pde.15461. PMID 37877202. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37877202/
6. Li P, Huang Y, Zhu D, et al. Risk Factors for Severe Hand-Foot-Mouth Disease in China: A Systematic Review and Meta-Analysis. Front Pediatr. 2021;9:716039. doi:10.3389/fped.2021.716039. PMID 34858899. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34858899/
7. Zhang L, Qin X, Zeng J, et al. A kindergarten-based, family-involved intervention to improve children’s hand hygiene behavior: A cluster-randomized controlled trial. Public Health Nurs. 2021;38(5):738-750. doi:10.1111/phn.12882. PMID 33682194. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33682194/
8. Apisarnthanarak A, Apisarnthanarak P, Cheevakumjorn B, et al. Intervention with an infection control bundle to reduce transmission of influenza-like illnesses in a thai preschool. Infect Control Hosp Epidemiol. 2009;30(9):817-22. doi:10.1086/599773. PMID 19614542. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19614542/
9. Li J, Zhu R, Huo D, et al. An outbreak of Coxsackievirus A6-associated hand, foot, and mouth disease in a kindergarten in Beijing in 2015. BMC Pediatr. 2018;18(1):277. doi:10.1186/s12887-018-1253-1. PMID 30131060. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30131060/
10. Sun BJ, Chen HJ, Chen Y, et al. The Risk Factors of Acquiring Severe Hand, Foot, and Mouth Disease: A Meta-Analysis. Can J Infect Dis Med Microbiol. 2018;2018:2751457. doi:10.1155/2018/2751457. PMID 30046361. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30046361/

Nguồn tin trong nước:

• Báo Đầu tư (06/10/2026). Tay chân miệng gia tăng tại Hà Nội, cảnh báo nguy cơ dịch bệnh phức tạp. https://baodautu.vn/tay-chan-mieng-gia-tang-tai-ha-noi-canh-bao-nguy-co-dich-benh-phuc-tap-d714194.html
• An ninh Thủ đô (10/2026). Gần 100.000 ca mắc tay chân miệng, Bộ Y tế yêu cầu tăng cường phòng dịch tại trường học. https://anninhthudo.vn/gan-100000-ca-mac-tay-chan-mieng-bo-y-te-yeu-cau-tang-cuong-phong-dich-tai-truong-hoc-post666164.antd

Đọc tiếp

• Tay chân miệng lây qua đường nào và bao lâu thì hết lây?
• Trẻ bị tay chân miệng đau miệng, biếng ăn: cho ăn uống thế nào
• Chăm sóc nốt phỏng và loét miệng khi trẻ bị tay chân miệng
• Cách phòng bệnh tay chân miệng
• Chăm sóc bé bị tay chân miệng tại nhà

Bài viết do đội ngũ chuyên môn PlasmaKare – Công ty TNHH Dược phẩm Innocare biên soạn, nhằm cung cấp kiến thức chăm sóc da và niêm mạc. Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Sản phẩm PlasmaKare là trang thiết bị y tế, không phải thuốc. Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng.

PlasmaKare — Chăm sóc da và niêm mạc
Chịu trách nhiệm sản phẩm và phân phối: Công ty TNHH Dược phẩm Innocare — 558 Quang Trung, phường Dương Nội, Hà Nội.
Hotline 024 6680 0369 · Zalo 0968 734 102 · Liên hệ