Polyp mũi: dấu hiệu gợi ý và vì sao nghẹt mũi không thuyên giảm

Biên soạn: Đội ngũ chuyên môn PlasmaKare · Tham vấn chuyên môn: Ds Nguyễn Bá Nghĩa – Giám đốc Nghiên cứu & Phát triển, Công ty TNHH Dược phẩm Innocare · Cập nhật: 17/10/2026

Polyp mũi là những khối mềm, nhẵn, mọng nước mọc ra từ niêm mạc mũi xoang bị viêm kéo dài, thường gặp trong viêm mũi xoang mạn tính có polyp. Dấu hiệu gợi ý là nghẹt mũi cả hai bên kéo dài nhiều tuần, ngửi kém hoặc mất mùi, kèm chảy dịch ra trước hay xuống họng (Fokkens và cộng sự, 2020; Chong và cộng sự, 2016). Nghẹt không thuyên giảm vì khối polyp chiếm chỗ trong hốc mũi và tình trạng viêm vẫn tiếp diễn. Chỉ nội soi mới xác định được polyp mũi; polyp ở một bên cần được khám kỹ để loại trừ khối u.

Tóm tắt nhanh

Câu hỏi	Trả lời ngắn
Polyp mũi là gì?	Khối mềm từ niêm mạc mũi xoang viêm mạn, phần lớn có bản chất viêm
Dấu hiệu gợi ý?	Nghẹt hai bên kéo dài, ngửi kém, chảy dịch mũi
Liên quan bệnh nào?	Hen phế quản, nhạy cảm aspirin và thuốc kháng viêm không steroid
Khi nào cần cảnh giác hơn?	Polyp chỉ ở một bên, chảy máu mũi, đau mặt một bên
Chẩn đoán bằng gì?	Nội soi mũi; chụp CT và sinh thiết khi bác sĩ thấy cần
Điều trị ra sao?	Corticoid xịt mũi là nền; thuốc uống, phẫu thuật, thuốc sinh học do bác sĩ chỉ định

Polyp mũi là gì, có phải là khối u không?

Hướng dẫn châu Âu EPOS 2020 chia viêm mũi xoang mạn tính thành hai nhóm lớn: có polyp mũi và không có polyp mũi (Fokkens và cộng sự, 2020).

Polyp do viêm không phải là ung thư. Tuy vậy, một khối trông giống polyp, nhất là khi chỉ nằm ở một bên mũi, có thể là khối u lành hoặc ác. Trong một loạt 123 ca mổ khối một bên tại Anh, 74,8% có bản chất viêm, phần còn lại là các khối không do viêm, gồm cả u lành và u ác (Diaz và cộng sự, 2023). Đó là lý do bác sĩ không chẩn đoán polyp chỉ qua triệu chứng.

Dấu hiệu nào gợi ý có polyp mũi?

Viêm mũi xoang mạn tính, có hay không có polyp, được mô tả bằng bốn nhóm triệu chứng chính (Chong và cộng sự, 2016):

• Nghẹt, tắc mũi: thường cả hai bên, kéo dài, thở miệng khi ngủ.
• Chảy dịch mũi: ra phía trước hoặc xuống họng.
• Giảm hoặc mất khứu giác: ăn thấy nhạt vì vị giác cũng phụ thuộc mùi.
• Tức nặng hoặc đau vùng mặt: quanh mũi, trán, gò má.

Không triệu chứng nào kể trên là riêng của polyp. Người bị nghẹt mũi lâu ngày, kèm ngửi kém, là nhóm nên được nội soi sớm. Dịch chảy xuống họng gây ho được nói kỹ ở bài dịch xoang chảy xuống họng gây ho; các dấu hiệu viêm xoang nói chung có trong bài triệu chứng và dấu hiệu của viêm xoang.

Bảng dưới là gợi ý thực hành để định hướng đi khám, không thay cho chẩn đoán.

Đặc điểm	Cảm lạnh	Viêm mũi dị ứng	Viêm mũi xoang mạn có polyp
Thời gian	Vài ngày tới khoảng mười ngày	Từng đợt, theo mùa hoặc khi gặp dị nguyên	Kéo dài nhiều tuần, nhiều tháng
Nghẹt mũi	Hai bên, giảm dần	Thay đổi theo đợt	Hai bên, dai dẳng, ít đáp ứng thuốc co mạch
Khứu giác	Giảm tạm thời	Thường ít ảnh hưởng	Giảm hoặc mất kéo dài
Kèm theo	Sốt nhẹ, đau họng	Hắt hơi, ngứa mũi, ngứa mắt	Chảy dịch đặc, tức mặt; có thể kèm hen

Vì sao nghẹt mũi do polyp không thuyên giảm?

Polyp là khối mô thật chiếm chỗ trong hốc mũi, khác với niêm mạc chỉ sưng phù tạm thời. Thuốc xịt co mạch có thể làm niêm mạc xung quanh co lại vài giờ nhưng không làm khối polyp biến mất, và tình trạng viêm bên dưới vẫn tiếp diễn nên triệu chứng quay lại. Đây là kiến thức chung, không rút từ thử nghiệm.

Ngay cả với corticoid xịt mũi, mức cải thiện cũng có giới hạn. Tổng quan Cochrane gộp 18 thử nghiệm với 2.738 người tham gia, trong đó 14 thử nghiệm ở người có polyp. Trên thang điểm 0–3, corticoid tại chỗ giảm nghẹt mũi khoảng 0,40 điểm so với giả dược, giảm chảy dịch khoảng 0,25 điểm và giảm mất mùi khoảng 0,19 điểm (Chong và cộng sự, 2016). Nhóm tác giả đánh giá lợi ích ở mức vừa với nghẹt mũi, mức nhỏ với chảy dịch: thuốc giúp đỡ hơn chứ thường không làm hết nghẹt ngay.

Tự dùng thuốc xịt co mạch nhiều ngày liền có thể làm nghẹt nặng thêm khi ngưng (gợi ý thận trọng, không có trong nguồn chúng tôi đọc). Nghẹt mũi kéo dài kèm khó thở không nên xem nhẹ, như bài nghẹt mũi khó thở đã nêu.

Polyp mũi liên quan gì tới hen và nhạy cảm aspirin?

Một thể bệnh cần biết là bệnh hô hấp nặng lên do thuốc kháng viêm không steroid, viết tắt N-ERD. Người bệnh quá mẫn với aspirin hoặc các thuốc cùng nhóm như ibuprofen, đồng thời có viêm mũi xoang mạn (có hoặc không có polyp) hoặc hen. Tỷ lệ quá mẫn với nhóm thuốc này ước tính khoảng 2%, và biện pháp đầu tiên là tránh dùng các thuốc đó (Lourijsen và cộng sự, 2025).

Một phân tích gộp 27 nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ thể bệnh này là 7,15% ở người lớn bị hen, 14,89% ở người hen nặng và 9,69% ở người có polyp mũi (Rajan và cộng sự, 2014). Khi đi khám, hãy kể nếu từng khò khè, khó thở hay nghẹt mũi nặng hơn sau khi uống thuốc giảm đau, hạ sốt. Giải mẫn cảm aspirin là lựa chọn chuyên khoa; các thử nghiệm đều làm tại bệnh viện tuyến cuối, bằng chứng còn thấp (Lourijsen và cộng sự, 2025).

Polyp chỉ ở một bên mũi có đáng lo không?

Có, cần được khám kỹ hơn. Trong nghiên cứu hồi cứu 10 năm tại một bệnh viện ở Anh trên 123 người được mổ khối một bên mũi (Diaz và cộng sự, 2023):

• 74,8% là tổn thương viêm.
• 15,4% là u nhú đảo ngược, một loại u lành hay gặp nhất trong nhóm.
• Có 3 ca u hắc tố (2,44%) và 2 ca u nguyên bào thần kinh khứu giác (1,63%).

Nhóm tác giả kết luận nên sinh thiết thường quy mọi khối một bên, vì nghi ngờ trên lâm sàng và trên phim CT chưa đủ chính xác.

Bác sĩ chẩn đoán polyp mũi bằng cách nào?

1. Hỏi bệnh: thời gian nghẹt, một hay hai bên, khứu giác, hen, phản ứng với thuốc giảm đau.
2. Nội soi mũi: quan sát trực tiếp polyp, vị trí, kích thước và dịch mủ.
3. Chụp CT xoang: khi cần đánh giá mức lan rộng, chuẩn bị phẫu thuật hoặc khối một bên.
4. Sinh thiết: với khối một bên hoặc hình ảnh bất thường (Diaz và cộng sự, 2023).
5. Đánh giá bệnh đi kèm: hen, nhạy cảm aspirin, để chọn hướng điều trị (Lourijsen và cộng sự, 2025).

Bước 1, 2 và 3 là thực hành khám thông thường, không trích từ thử nghiệm cụ thể.

Polyp mũi được điều trị theo những hướng nào?

Bác sĩ có thể chỉ định một hay nhiều hướng tùy mức độ bệnh; bài không nêu liều dùng.

Hướng điều trị	Điều nguồn ghi nhận	Nguồn	Ai quyết định
Corticoid tại chỗ (xịt, nhỏ, pha dịch rửa)	Giảm nghẹt mũi mức vừa; tăng nguy cơ chảy máu mũi	Chong 2016	Bác sĩ
Corticoid uống đợt ngắn	Đỡ nhanh sau 2–3 tuần nhưng hiệu ứng không duy trì sau 3–6 tháng	Head 2016	Bác sĩ
Phẫu thuật nội soi xoang	Cải thiện khứu giác ở người có polyp	Zhao 2020	Bác sĩ phẫu thuật
Thuốc sinh học (kháng thể đơn dòng)	Cải thiện chất lượng sống ở thể nặng	Chong 2021	Bác sĩ chuyên khoa
Giải mẫn cảm aspirin	Chỉ dành cho N-ERD, bằng chứng thấp	Lourijsen 2025	Bác sĩ chuyên khoa

Corticoid tại chỗ là nền tảng, cách dùng nêu ở mục ngay dưới. Tổng quan Cochrane chỉ có 1 thử nghiệm ở trẻ em và không đủ dữ liệu về loãng xương hay chậm lớn (Chong và cộng sự, 2016).

Corticoid uống đợt ngắn (tối đa 21 ngày) được đánh giá qua 8 thử nghiệm với 474 người lớn có polyp. Triệu chứng đỡ rõ khi vừa hết đợt, nhưng sau 3–6 tháng gần như không còn khác biệt. Nhóm dùng thuốc gặp rối loạn tiêu hóa và mất ngủ nhiều hơn; bằng chứng ở mức thấp (Head và cộng sự, 2016).

Phẫu thuật nội soi xoang được cân nhắc khi điều trị nội khoa không đủ (gợi ý theo thực hành chung). Một phân tích gộp 35 nghiên cứu với 3.164 người cho thấy khứu giác cải thiện sau mổ ở người có polyp, còn ở người không có polyp thì chưa thấy cải thiện theo một thang đo (Zhao và cộng sự, 2020).

Thuốc sinh học như dupilumab, mepolizumab, omalizumab đã được thử ở 1.262 người lớn, gần như tất cả có polyp mức nặng và vẫn dùng corticoid xịt; nhiều người kèm hen. Dupilumab cải thiện rõ điểm chất lượng sống so với giả dược. Mọi thử nghiệm đều do hãng sản xuất tài trợ hoặc hỗ trợ (Chong và cộng sự, 2021).

Rửa mũi bằng nước muối sinh lý thường được dùng kèm để làm sạch dịch; đây là gợi ý thực hành, nguồn chúng tôi đọc không có số liệu riêng ở người có polyp. Trẻ em, phụ nữ mang thai, người có bệnh nền như đái tháo đường, tăng huyết áp, loãng xương cần bác sĩ cân nhắc riêng khi dùng corticoid. Tất cả nội dung không thay thế cho chỉ định của bác sĩ. Hỏi ý kiến chuyên gia trước khi dùng.

Thuốc xịt corticoid cho polyp mũi dùng thế nào cho đúng?

Thuốc xịt polyp mũi bác sĩ hay kê là corticoid tại chỗ, với các hoạt chất như mometason, fluticason, budesonid, beclometason. Tổng quan Cochrane thứ hai của cùng nhóm, gồm 9 thử nghiệm với 911 người, chưa thấy bằng chứng loại nào hiệu quả hơn loại nào. Liều cao không rõ đỡ hơn nhưng làm chảy máu mũi tăng khoảng 2 lần so với liều thấp (Chong và cộng sự, 2016).

1. Hướng đầu xịt ra thành ngoài hốc mũi, tránh vách ngăn: nhóm tác giả cho biết xịt sai hướng làm tăng nguy cơ chảy máu mũi. Khi quan sát 46 người bệnh tự xịt, 83% cầm bình sai hướng; người nhớ được cả hướng dẫn bằng lời lẫn văn bản cầm đúng hơn (Treat và cộng sự, 2020).
2. Dùng đều đặn hằng ngày theo liều bác sĩ dặn, không tự tăng liều vì liều cao làm chảy máu mũi nhiều hơn (Chong và cộng sự, 2016).
3. Kiên nhẫn: các thử nghiệm theo dõi từ 3 tháng trở lên và không nêu mốc thấy tác dụng; thường cần dùng đều vài tuần mới đánh giá được (gợi ý thực hành).
4. Theo dõi tác dụng phụ: hay gặp nhất là chảy máu cam, nhiều khi chỉ là vệt máu trong dịch mũi, ít người phải ngưng thuốc; kích ứng, khô mũi chưa rõ khác giả dược (Chong và cộng sự, 2016). Chảy máu nhiều hoặc lặp lại thì báo bác sĩ.

Về dạng dùng, tổng quan so sánh các loại corticoid không tìm được thử nghiệm nào đối đầu dạng nhỏ với dạng xịt; dạng pha vào dịch rửa mũi cũng không được tách riêng trong các tổng quan chúng tôi đọc. Rửa mũi trước khi xịt và lau đầu xịt sau khi dùng là gợi ý thực hành. Thuốc xịt giúp kiểm soát triệu chứng, không thay được việc theo dõi bằng nội soi.

Câu hỏi thường gặp

Thuốc xịt polyp mũi có làm polyp teo đi không?

Corticoid xịt giúp giảm nghẹt mũi ở mức vừa (Chong và cộng sự, 2016), nhưng các nguồn chúng tôi đọc không có dữ liệu về polyp tự hết. Mức đáp ứng nên để bác sĩ theo dõi bằng nội soi.

Polyp mũi có biến thành ung thư không?

Polyp do viêm không phải ung thư. Điều cần cảnh giác là khối một bên trông giống polyp nhưng thực ra là u (Diaz và cộng sự, 2023).

Mổ polyp rồi có cần dùng thuốc nữa không?

Thường bác sĩ vẫn cho duy trì corticoid tại chỗ và hẹn khám lại. Đây là thực hành phổ biến, không trích từ thử nghiệm riêng.

Bị polyp mũi có uống được thuốc giảm đau, hạ sốt không?

Nếu có hen hoặc từng phản ứng với aspirin, hãy hỏi bác sĩ trước khi dùng nhóm kháng viêm không steroid (Lourijsen và cộng sự, 2025).

Tài liệu tham khảo

Các đường dẫn dưới đây để ở dạng liên kết trần, bạn sao chép và dán vào trình duyệt để tra cứu bản gốc.

1. Fokkens WJ, Lund VJ, Hopkins C, et al. European Position Paper on Rhinosinusitis and Nasal Polyps 2020. Rhinology. 2020;58(Suppl S29):1-464. doi:10.4193/Rhin20.600. PMID 32077450. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32077450/
2. Chong LY, Head K, Hopkins C, et al. Intranasal steroids versus placebo or no intervention for chronic rhinosinusitis. Cochrane Database Syst Rev. 2016;4(4):CD011996. doi:10.1002/14651858.CD011996.pub2. PMID 27115217. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27115217/
3. Diaz A, De Castro F, Reddy V, et al. A 10-Year Retrospective Review of the Histology of Symptomatic and Asymptomatic Unilateral Nasal Polyps. Cureus. 2023;15(9):e44526. doi:10.7759/cureus.44526. PMID 37790007. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37790007/
4. Lourijsen E, Avdeeva K, Gan KL, et al. Oral and intranasal aspirin desensitisation for non-steroidal anti-inflammatory drug (NSAID)-exacerbated respiratory disease. Cochrane Database Syst Rev. 2025;1(1):CD013476. doi:10.1002/14651858.CD013476.pub2. PMID 39775459. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39775459/
5. Rajan JP, Wineinger NE, Stevenson DD, et al. Prevalence of aspirin-exacerbated respiratory disease among asthmatic patients: A meta-analysis of the literature. J Allergy Clin Immunol. 2014;135(3):676-81.e1. doi:10.1016/j.jaci.2014.08.020. PMID 25282015. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25282015/
6. Head K, Chong LY, Hopkins C, et al. Short-course oral steroids alone for chronic rhinosinusitis. Cochrane Database Syst Rev. 2016;4(4):CD011991. doi:10.1002/14651858.CD011991.pub2. PMID 27113367. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27113367/
7. Zhao R, Chen K, Tang Y. Olfactory changes after endoscopic sinus surgery for chronic rhinosinusitis: A meta-analysis. Clin Otolaryngol. 2020;46(1):41-51. doi:10.1111/coa.13639. PMID 32865350. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32865350/
8. Chong LY, Piromchai P, Sharp S, et al. Biologics for chronic rhinosinusitis. Cochrane Database Syst Rev. 2021;3(3):CD013513. doi:10.1002/14651858.CD013513.pub3. PMID 33710614. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33710614/
9. Chong LY, Head K, Hopkins C, et al. Different types of intranasal steroids for chronic rhinosinusitis. Cochrane Database Syst Rev. 2016;4(4):CD011993. doi:10.1002/14651858.CD011993.pub2. PMID 27115215. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27115215/
10. Treat S, Ebert CS, Farzal Z, et al. Intranasal Corticosteroids: Patient Administration Angles and Impact of Education. Rhinol Online. 2020;3:160-166. doi:10.4193/rhinol/20.070. PMID 34263161. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34263161/

Đọc tiếp

• Kỹ thuật rửa mũi đúng cách và những sai lầm thường gặp
• Rửa mũi giúp giảm triệu chứng nhiễm trùng hô hấp trên
• Nguyên tắc điều trị viêm xoang cấp — những lưu ý cho người bệnh
• Dấu hiệu của viêm mũi dị ứng
• Tư thế nằm giúp giảm nghẹt mũi

Bài viết do đội ngũ chuyên môn PlasmaKare – Công ty TNHH Dược phẩm Innocare biên soạn, nhằm cung cấp kiến thức chăm sóc da và niêm mạc. Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Sản phẩm PlasmaKare là trang thiết bị y tế, không phải thuốc. Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng.

PlasmaKare — Chăm sóc da và niêm mạc
Chịu trách nhiệm sản phẩm và phân phối: Công ty TNHH Dược phẩm Innocare — 558 Quang Trung, phường Dương Nội, Hà Nội.
Hotline 024 6680 0369 · Zalo 0968 734 102 · Liên hệ