Trẻ sơ sinh nghẹt mũi khò khè: cách nhận biết và chăm sóc an toàn

Biên soạn: Đội ngũ chuyên môn PlasmaKare · Tham vấn chuyên môn: Ds Nguyễn Bá Nghĩa – Giám đốc Nghiên cứu & Phát triển, Công ty TNHH Dược phẩm Innocare · Cập nhật: 25/10/2026

Trẻ sơ sinh nghẹt mũi, thở khụt khịt hoặc khò khè nhẹ nhưng vẫn bú tốt, ngủ được và không sốt thì phần lớn là do đường mũi còn nhỏ, dễ đọng chất nhầy, có thể chăm sóc tại nhà. Trẻ những tháng đầu gần như bắt buộc phải thở bằng mũi, nên mũi chỉ hẹp thêm một chút cũng làm tiếng thở ồn và việc bú khó hơn (Gala và cộng sự, 2026). Chăm sóc an toàn gồm nhỏ nước muối sinh lý, hút nhẹ nhầy ở lỗ mũi và luôn cho trẻ ngủ nằm ngửa. Không tự dùng thuốc co mạch. Thở nhanh, rút lõm ngực, tím môi, bỏ bú hoặc sốt ở trẻ dưới 3 tháng là lý do đi khám ngay.

Tóm tắt nhanh

Câu hỏi	Trả lời ngắn
Vì sao hay nghẹt mũi?	Trẻ thở chủ yếu bằng mũi, mũi nhỏ, dễ đọng nhầy
Khò khè ở mũi hay phổi?	Tiếng do mũi thường êm hơn sau khi làm sạch mũi
Chăm sóc tại nhà?	Nước muối sinh lý, hút nông ở lỗ mũi, chia nhỏ cữ bú
Tư thế ngủ?	Luôn nằm ngửa, mặt nằm phẳng chắc, không kê gối
Không nên?	Tự dùng thuốc co mạch, hút sâu nhiều lần
Đi khám ngay?	Thở nhanh, rút lõm ngực, tím, bỏ bú, sốt ở trẻ dưới 3 tháng

Vì sao trẻ sơ sinh hay nghẹt mũi dù không bị cảm?

Trẻ sơ sinh thở bằng mũi là chủ yếu; khi mũi hoặc vòm họng bị tắc, trẻ có thể suy hô hấp, tím tái và khó bú (Gala và cộng sự, 2026). Ngay cả tắc mũi một phần cũng có thể ảnh hưởng tới việc thở và việc bú (Asensi-Diaz và cộng sự, 2025).

Nhiều trẻ khỏe mạnh vẫn thở khụt khịt lúc bú hoặc lúc ngủ, thường được gọi là “nghẹt mũi sinh lý”. Các nguồn PubMed chúng tôi đọc không có định nghĩa thống nhất hay tỷ lệ cho tình trạng này nên bài không nêu con số. Ngoài nhầy đơn thuần, cần biết ba nhóm nguyên nhân:

• Cảm lạnh do virus: sổ mũi, hắt hơi, có thể sốt nhẹ. Xem thêm bài trụ Nghẹt mũi và viêm mũi xoang: nguyên nhân, cách phân biệt.
• Viêm mũi sơ sinh: chảy nhầy, nghẹt mũi, thở khụt khịt, bú kém, thường không sốt. Một tổng quan gọi đây là tình trạng hay bị bỏ sót và chỉ tìm được 5 nghiên cứu chính (Victor và Bergeron, 2026).
• Bất thường cấu trúc mũi (hiếm): như tịt lỗ mũi sau, hẹp lỗ lê bẩm sinh (Asensi-Diaz và cộng sự, 2025). Tắc hai bên thường nặng ngay từ thời kỳ sơ sinh, tắc một bên có thể phát hiện muộn hơn (Gala và cộng sự, 2026).

Trẻ khò khè do mũi hay do phổi, phân biệt thế nào?

Tiếng thở ồn có thể đến từ mũi, thanh quản hoặc đường thở nhỏ trong phổi. Phần mô tả âm thanh dưới đây là gợi ý thực hành, không thay việc bác sĩ nghe phổi.

Kiểu tiếng thở	Thường xuất phát từ	Cần làm gì
Khụt khịt, ọc ọc, rõ hơn khi bú	Mũi, vòm họng có nhầy (Victor và Bergeron, 2026)	Làm sạch mũi, theo dõi
Tiếng rít cao khi hít vào	Thanh quản, hay gặp là mềm sụn thanh quản (Ghazali và cộng sự, 2025)	Đi khám
Khò khè từ ngực, kèm thở nhanh	Đường thở nhỏ, ví dụ viêm tiểu phế quản (Lowe, 2022)	Đi khám, nhất là khi rút lõm ngực

Trong 148 trẻ dưới 2 tuổi bị mềm sụn thanh quản tại Malaysia, 45,27% ở mức nhẹ, 35,14% trung bình và 19,59% nặng (Ghazali và cộng sự, 2025). Chẩn đoán cần nội soi, cha mẹ không tự xác định được.

Viêm tiểu phế quản thường mở đầu bằng nghẹt mũi, sổ mũi, sốt nhẹ 1–3 ngày, sau đó nặng dần với khò khè; một số trẻ thiếu oxy và phải nằm viện (Lowe, 2022). Vì vậy cần theo dõi trẻ vài ngày, không chỉ ngày đầu. Dấu hiệu nặng khi trẻ mắc cúm có trong bài Cúm A ở trẻ em: dấu hiệu nặng cần đưa đi viện ngay.

Phép thử đơn giản (gợi ý thực hành): làm sạch mũi rồi nghe lại. Tiếng thở êm hơn, trẻ bú lại được thì nhiều khả năng tiếng ồn từ mũi; vẫn thở nhanh, gắng sức thì đi khám.

Nhỏ nước muối sinh lý cho trẻ sơ sinh có thật sự giúp đỡ nghẹt mũi?

Có bằng chứng ở trẻ nhũ nhi, nhưng chưa nhiều. Một thử nghiệm ngẫu nhiên mù đôi trên 109 trẻ dưới 2 tuổi bị cảm lạnh (tuổi trung bình 9,0 ± 3,9 tháng) cho thấy nhỏ nước muối 0,9% hay nước biển 2,3% đều giúp đỡ nghẹt mũi, ngủ và ăn tốt hơn so với không nhỏ; hai dung dịch không khác nhau (Köksal và cộng sự, 2016). Nghiên cứu này không tập trung vào trẻ dưới 1 tháng. Với viêm mũi sơ sinh, rửa mũi bằng nước muối nằm trong các biện pháp bảo tồn được ưu tiên, dù bằng chứng còn hạn chế (Victor và Bergeron, 2026).

Gợi ý thực hành: dùng nước muối sinh lý 0,9% loại ống dùng một lần, không tự pha ở nhà; dung dịch ưu trương cho trẻ dưới 1 tháng nên hỏi bác sĩ, dược sĩ.

Nhỏ mũi và hút mũi cho trẻ sơ sinh đúng cách gồm những bước nào?

Các bước sau là gợi ý thực hành của ban biên soạn:

1. Chuẩn bị: rửa tay, chuẩn bị nước muối sinh lý, dụng cụ hút mũi sạch, khăn mềm.
2. Tư thế: trẻ nằm ngửa hoặc bế nghiêng, giữ nhẹ đầu trẻ.
3. Nhỏ mũi: 1–2 giọt mỗi bên, chờ nửa phút đến một phút cho nhầy mềm.
4. Hút nông: bóp xẹp bóng hút trước, đặt ở lỗ mũi rồi thả từ từ; không đưa đầu hút sâu.
5. Vệ sinh: lau mũi, rửa và để khô dụng cụ; mỗi trẻ một dụng cụ riêng.

Hút mũi là một phần chăm sóc hỗ trợ trong viêm tiểu phế quản, cùng với bù nước và thở oxy khi cần (Lowe, 2022). Nhưng hút sâu không vô hại: ở 740 trẻ 2–12 tháng nằm viện vì viêm tiểu phế quản, nhóm không hút sâu nằm viện trung bình 1,75 ngày, nhóm có trên 60% lần hút là hút sâu nằm viện 2,35 ngày (Mussman và cộng sự, 2013). Đây là nghiên cứu hồi cứu trong bệnh viện, chỉ cho thấy mối liên quan. Ở nhà, nên hút nông, nhẹ tay, trước cữ bú và trước khi ngủ thay vì hút liên tục (gợi ý thận trọng). Cách rửa mũi cho trẻ lớn hơn có trong bài Nghẹt mũi, sổ mũi khi bị cúm: rửa mũi và xịt mũi thế nào cho đúng.

Trẻ nghẹt mũi có nên kê gối cao hay cho nằm sấp cho dễ thở?

Không. Khuyến cáo năm 2022 của Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) về giấc ngủ an toàn gồm: đặt trẻ nằm ngửa; mặt nằm chắc, không nghiêng; ngủ chung phòng nhưng không chung giường; tránh chăn gối mềm và tránh để trẻ quá nóng; nuôi con bằng sữa mẹ, không cho trẻ tiếp xúc khói thuốc (Moon và cộng sự, 2022). Theo AAP, mỗi năm tại Mỹ có khoảng 3.500 trẻ nhũ nhi tử vong liên quan tới giấc ngủ. Nghẹt mũi không phải lý do để bỏ tư thế nằm ngửa. Gợi ý thực hành: làm sạch mũi trước giấc ngủ, cho bú cữ ngắn và nhiều cữ hơn, cho trẻ nghỉ khi phải nhả vú để thở.

Có được dùng thuốc nhỏ mũi, xịt mũi co mạch cho trẻ sơ sinh không?

Không tự dùng. Thuốc co mạch nhóm imidazolin (xylometazolin, oxymetazolin, naphazolin) có thể gây tác dụng toàn thân ở trẻ nhỏ. Một trung tâm chống độc ở Hà Lan, khi thu thập 101 trường hợp trẻ dưới 6 tuổi phơi nhiễm xylometazolin, ghi nhận đã có báo cáo ngộ độc nặng chỉ với liều thấp nên trẻ thường được khuyên theo dõi tại viện (van Velzen và cộng sự, 2007).

• Thuốc nhỏ mũi có corticosteroid: dùng trong viêm mũi sơ sinh nhưng do bác sĩ chỉ định (Victor và Bergeron, 2026).
• Thuốc giãn phế quản, corticosteroid toàn thân: không được khuyến cáo trong viêm tiểu phế quản ở trẻ 1–23 tháng (Lowe, 2022).
• Dầu gió, tinh dầu, xông hơi nóng, nhỏ sữa mẹ vào mũi: chúng tôi không tìm thấy nghiên cứu ủng hộ; hơi nóng có nguy cơ gây bỏng (gợi ý thận trọng).

Trẻ sinh non hoặc có bệnh tim, phổi cần bác sĩ đánh giá trước khi dùng bất kỳ thuốc nào. Tất cả nội dung không thay thế cho chỉ định của bác sĩ. Hỏi ý kiến chuyên gia trước khi dùng.

Khi nào trẻ sơ sinh nghẹt mũi cần được đưa đi khám ngay?

Tắc mũi kèm suy hô hấp, tím tái hoặc khó bú có thể đe dọa tính mạng trẻ sơ sinh (Gala và cộng sự, 2026). Sốt ở lứa tuổi này cũng khác: AAP có riêng hướng dẫn cho trẻ đủ tháng 8–60 ngày tuổi sốt từ 38,0°C dù trông vẫn khỏe, với các bước đánh giá chia theo nhóm ngày tuổi (Pantell và cộng sự, 2021). Ban biên soạn mở rộng mốc này thành “trẻ dưới 3 tháng” cho dễ nhớ (gợi ý thận trọng).

Theo dõi tại nhà	Khám trong ngày	Cấp cứu ngay
Khụt khịt, vẫn bú tốt	Nghẹt kéo dài, chỉ một bên	Tím môi, quanh miệng
Không sốt, da hồng	Bú ít hẳn, ít tã ướt	Rút lõm ngực, li bì, bỏ bú
Đỡ sau khi làm sạch mũi	Tiếng rít hoặc khò khè kéo dài	Sốt ở trẻ dưới 3 tháng

Cách phân nhóm này là gợi ý thực hành; khi phân vân, hãy chọn cột nặng hơn.

Câu hỏi thường gặp

Trẻ sơ sinh nghẹt mũi bao lâu thì hết?

Các nguồn chúng tôi đọc không nêu mốc chung. Nghẹt kéo dài hoặc chỉ một bên thì nên đi khám.

Có nên dùng miệng hút mũi cho trẻ?

Không nên, vì khó kiểm soát lực hút và dễ lây bệnh (gợi ý thực hành).

Ngày nào cũng nhỏ nước muối có sao không?

Chỉ cần nhỏ khi trẻ nghẹt mũi; mũi thông thì không cần (gợi ý thực hành).

Trẻ khò khè nhưng vẫn bú tốt có cần đi khám?

Nếu êm đi sau khi làm sạch mũi thì theo dõi; còn kéo dài thì cho trẻ đi khám.

Tài liệu tham khảo

Các đường dẫn dưới đây để ở dạng liên kết trần, bạn sao chép và dán vào trình duyệt để tra cứu bản gốc.

1. Gala F, Jain N, Mahapatra S. Nasal and Nasopharyngeal Airway Obstruction in Neonates: A Pictorial Essay. J Korean Soc Radiol. 2026;87(5):880-894. doi:10.3348/jksr.2025.0066. PMID 42903027. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42903027/
2. Asensi-Diaz M, Lowy Benoliel A, Pasamontes Pingarron JA, et al. Newborn nasal obstruction: Rare anatomical causes to consider. Acta Otorrinolaringol Esp (Engl Ed). 2025;76(6):512279. doi:10.1016/j.otoeng.2025.512279. PMID 40945678. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40945678/
3. Victor A, Bergeron M. Clinical Management and Outcomes of Neonatal Rhinitis Nasal Obstruction: A Scoping Review. Otolaryngol Head Neck Surg. 2026. doi:10.1002/ohn.70458. PMID 42779522. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42779522/
4. Ghazali L, Hamid SSA, Mohamad H, et al. Clinical review of laryngomalacia in a tertiary hospital. Med J Malaysia. 2025;80(4):443-447. PMID 40740086. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40740086/
5. Lowe MC. Childhood Respiratory Conditions: Lower Respiratory Tract Infection. FP Essent. 2022;513:20-24. PMID 35143151. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35143151/
6. Köksal T, Çizmeci MN, Bozkaya D, et al. Comparison between the use of saline and seawater for nasal obstruction in children under 2 years of age with acute upper respiratory infection. Turk J Med Sci. 2016;46(4):1004-13. doi:10.3906/sag-1507-18. PMID 27513397. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27513397/
7. Mussman GM, Parker MW, Statile A, et al. Suctioning and length of stay in infants hospitalized with bronchiolitis. JAMA Pediatr. 2013;167(5):414-21. doi:10.1001/jamapediatrics.2013.36. PMID 23460088. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23460088/
8. Moon RY, Carlin RF, Hand I, et al. Sleep-Related Infant Deaths: Updated 2022 Recommendations for Reducing Infant Deaths in the Sleep Environment. Pediatrics. 2022;150(1). doi:10.1542/peds.2022-057990. PMID 35726558. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35726558/
9. van Velzen AG, van Riel AJ, Hunault C, et al. A case series of xylometazoline overdose in children. Clin Toxicol (Phila). 2007;45(3):290-4. doi:10.1080/15563650601033326. PMID 17453884. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17453884/
10. Pantell RH, Roberts KB, Adams WG, et al. Evaluation and Management of Well-Appearing Febrile Infants 8 to 60 Days Old. Pediatrics. 2021;148(2). doi:10.1542/peds.2021-052228. PMID 34281996. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34281996/

Đọc tiếp

• Hăm tã ở trẻ sơ sinh — nguyên nhân và cách chăm sóc
• Rôm sảy mùa nóng ở trẻ nhỏ
• Polyp mũi — vì sao nghẹt mũi không thuyên giảm
• Viêm họng: nguyên nhân, dấu hiệu và cách chăm sóc
• Cúm A bao lâu thì khỏi và bao lâu thì hết lây

Bài viết do đội ngũ chuyên môn PlasmaKare – Công ty TNHH Dược phẩm Innocare biên soạn, nhằm cung cấp kiến thức chăm sóc da và niêm mạc. Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Sản phẩm PlasmaKare là trang thiết bị y tế, không phải thuốc. Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng.

PlasmaKare — Chăm sóc da và niêm mạc
Chịu trách nhiệm sản phẩm và phân phối: Công ty TNHH Dược phẩm Innocare — 558 Quang Trung, phường Dương Nội, Hà Nội.
Hotline 024 6680 0369 · Zalo 0968 734 102 · Liên hệ