Cách chữa viêm amidan cho trẻ tại nhà: việc nên làm và 5 mẹo dân gian cần xem lại

Biên soạn: Đội ngũ chuyên môn PlasmaKare · Tham vấn chuyên môn: Ds Nguyễn Bá Nghĩa – Giám đốc Nghiên cứu & Phát triển, Công ty TNHH Dược phẩm Innocare · Cập nhật: 25/10/2026

Cách chữa viêm amidan cho trẻ tại nhà chủ yếu là chăm sóc để bé dễ chịu, uống đủ nước và theo dõi dấu hiệu nặng, vì phần lớn ca do virus. Ở trẻ đến khám vì đau họng, khoảng 37% có liên cầu khuẩn nhóm A, trẻ dưới 5 tuổi khoảng 24% (Shaikh và cộng sự, 2010). Trong 5 mẹo dân gian quen thuộc, mật ong cho trẻ từ 1 tuổi có bằng chứng rõ hơn cả; súc nước muối chỉ hợp với trẻ đã biết súc và nhổ; nghệ, bạc hà, gừng chưa có thử nghiệm ở trẻ viêm amidan. Kháng sinh chỉ dùng khi bác sĩ chỉ định.

Tóm tắt nhanh

Câu hỏi	Trả lời ngắn
Nguyên nhân thường gặp?	Phần lớn do virus; liên cầu khoảng một phần ba ca
Chăm sóc tại nhà?	Uống đủ nước, ăn mềm, giảm đau hạ sốt theo cân nặng
Mật ong chưng tắc?	Chỉ từ 1 tuổi; không dùng cho trẻ dưới 12 tháng
Nghệ, bạc hà, gừng?	Chưa có thử nghiệm ở trẻ; dùng như món ăn, không xông nóng
Kháng sinh?	Chỉ khi bác sĩ khám và nghi ngờ hoặc xác định liên cầu

Viêm amidan ở trẻ thường do virus hay vi khuẩn?

Khi viêm, amidan sưng đỏ, có thể có chấm hoặc mảng trắng; bé đau khi nuốt, sốt, quấy và bỏ ăn. Phần lớn ca ở trẻ do virus gây cảm lạnh; vi khuẩn cần chú ý là liên cầu khuẩn nhóm A. Phân tích gộp 29 nghiên cứu ghi nhận liên cầu ở 37% trẻ đến khám vì đau họng và 24% ở trẻ dưới 5 tuổi (Shaikh và cộng sự, 2010).

Nhìn họng bằng mắt không đủ để phân biệt. Hướng dẫn quốc gia của Ý về viêm họng ở trẻ nhận định chưa thang điểm lâm sàng nào đủ chính xác để nhận ra liên cầu; trẻ có triệu chứng gợi ý nên làm test nhanh, và kháng sinh chỉ được khuyến cáo khi xét nghiệm xác nhận liên cầu (Chiappini và cộng sự, 2012). Chấm trắng trên amidan cũng có thể là bã đậu, xem bài sỏi amidan và mảng bã đậu trắng; amidan có mủ xem bài viêm amidan hốc mủ.

Cách chữa viêm amidan cho trẻ tại nhà gồm những bước nào?

Các bước dưới đây chủ yếu là gợi ý thực hành để bé dễ chịu trong lúc tự hồi phục. Riêng thuốc giảm đau, hạ sốt có khuyến cáo: ibuprofen hoặc paracetamol được dùng để giảm đau, sốt gây khó chịu ở trẻ viêm họng (Chiappini và cộng sự, 2012).

1. Uống đủ nước: bú mẹ nhiều cữ hơn, nước ấm, sữa, cháo loãng; chia nhiều lần nhỏ.
2. Ăn mềm, ấm vừa: tránh đồ cứng, chua, cay làm họng rát hơn.
3. Giảm đau, hạ sốt theo cân nặng: đúng liều theo bác sĩ, dược sĩ và nhãn thuốc; đong bằng xi lanh, ghi giờ từng liều.
4. Giữ sạch miệng: đánh răng nhẹ bằng bàn chải mềm; súc nước muối chỉ khi bé đã biết súc và nhổ, xem bài trẻ em có nên súc miệng bằng nước muối.
5. Phòng thoáng, không khói thuốc: cho bé nghỉ ở nhà đến khi hết sốt.
6. Theo dõi mỗi ngày: nhiệt độ, lượng ăn uống, số lần đi tiểu, nhịp thở.

Tất cả nội dung không thay thế cho chỉ định của bác sĩ. Hỏi ý kiến chuyên gia trước khi dùng. Muốn hiểu chung về đau họng, xem bài tổng quan viêm họng: nguyên nhân, dấu hiệu và cách chăm sóc.

Năm mẹo dân gian quen thuộc có cơ sở đến đâu?

Bảng dưới tóm tắt những gì chúng tôi tìm được trên PubMed cho từng mẹo; chi tiết ở các mục sau.

Mẹo dân gian	Bằng chứng hiện có	Lưu ý với trẻ
Súc họng nước muối	Chưa có thử nghiệm ở trẻ viêm amidan	Chỉ khi bé biết súc và nhổ ra
Mật ong chưng tắc	Tổng quan Cochrane: giảm ho ở trẻ từ 1 tuổi	Không dùng cho trẻ dưới 12 tháng
Nghệ, sữa nghệ	Chưa tìm thấy thử nghiệm ở trẻ	Nghệ không rõ nguồn có thể nhiễm chì
Bạc hà, tinh dầu bạc hà	Chưa tìm thấy thử nghiệm ở trẻ	Không xông nóng, không dùng tinh dầu cho trẻ nhỏ
Gừng	Chưa tìm thấy thử nghiệm ở trẻ	Trẻ lớn uống pha loãng; không ngậm sống

Mật ong chưng tắc có dùng được cho bé viêm amidan?

Với trẻ từ 12 tháng tuổi, tổng quan Cochrane gồm 6 thử nghiệm với 899 trẻ cho thấy mật ong có lẽ giảm tần suất ho hơn không điều trị hoặc giả dược. Hạn chế: phần lớn trẻ chỉ dùng một đêm; sau 3 ngày mật ong có lẽ không còn ưu thế so với giả dược; các thử nghiệm đo cơn ho, chưa đo riêng đau họng (Oduwole và cộng sự, 2018).

Với trẻ dưới 12 tháng, không dùng mật ong dưới mọi hình thức, kể cả chưng tắc hay hấp cách thủy. Ngộ độc botulinum ở trẻ nhũ nhi hiếm gặp, nhưng mật ong là nguồn thực phẩm duy nhất được xác nhận nhất quán, và các cơ quan y tế đều khuyên không cho trẻ dưới 12 tháng ăn mật ong (Aricò và cộng sự, 2026). Không nên coi việc chưng, hấp là cách làm mật ong an toàn cho trẻ dưới 1 tuổi (gợi ý thực hành). Về tắc (quất), chúng tôi không tìm thấy thử nghiệm nào ở trẻ viêm amidan.

Súc họng nước muối: bé mấy tuổi thì làm được?

Chúng tôi không tìm thấy thử nghiệm nào đo tác dụng của nước muối trên trẻ đang viêm amidan. Bằng chứng gần nhất là thử nghiệm ngẫu nhiên ở 387 người lớn khỏe mạnh tại Nhật Bản: nhóm súc họng bằng nước thường ít nhất 3 lần mỗi ngày có tỷ lệ mắc nhiễm khuẩn hô hấp trên thấp hơn nhóm chăm sóc thường lệ, tỷ số tỷ suất 0,64 (Satomura và cộng sự, 2005). Đây là phòng bệnh ở người lớn, không phải chữa viêm amidan ở trẻ.

Gợi ý thực hành: chỉ cho súc khi bé biết ngậm, súc rồi nhổ ra, có người lớn đứng cạnh; dùng nước muối sinh lý 0,9% hoặc pha thật loãng, không thêm chanh, tỏi. Trẻ chưa biết súc dễ nuốt hoặc sặc, nên thay bằng uống vài ngụm nước ấm sau ăn.

Nghệ, bạc hà, gừng: vì sao cần thận trọng với trẻ?

Nghệ: chúng tôi không tìm thấy thử nghiệm nào về nghệ hay sữa nghệ ở trẻ viêm amidan. Điều cần lưu ý hơn là nguồn nghệ. Một nghiên cứu thu 356 mẫu nghệ ở 23 thành phố của Ấn Độ, Pakistan, Sri Lanka và Nepal: 14% mẫu có chì trên 2 microgam mỗi gam, nghi do trộn chì cromat để tạo màu (Forsyth và cộng sự, 2024). Một báo cáo ca ở Mỹ ghi nhận trẻ tăng chì máu do nghệ mua từ nước ngoài (Jadhav và cộng sự, 2025). Gợi ý thực hành: dùng nghệ rõ nguồn như gia vị món ăn, không cho trẻ uống bột nghệ hằng ngày như thuốc.

Bạc hà: chưa tìm thấy thử nghiệm ở trẻ viêm amidan; mối lo chính là xông hơi nồi lá. Tại một trung tâm bỏng ở xứ Wales, 16 trẻ từ 1 đến 15 tuổi phải điều trị bỏng do xông hơi trong khoảng 5 năm, lý do xông hay gặp là cảm lạnh; nhóm tác giả nhận định không có bằng chứng xông hơi có lợi (Al Himdani và cộng sự, 2016). Gợi ý thực hành: không xông nóng cho trẻ; không bôi, nhỏ hay cho trẻ nhỏ hít tinh dầu bạc hà. Nếu bé lỡ bị bỏng nhẹ, xem bài bị bỏng nhẹ có nên bôi kem đánh răng.

Gừng: các nguồn đã đọc không có thử nghiệm gừng ở trẻ viêm amidan. Gợi ý thực hành: trẻ lớn có thể uống chút nước gừng pha thật loãng; không cho trẻ nhỏ ngậm gừng sống.

Khi nào bé viêm amidan cần kháng sinh?

Tổng quan Cochrane gồm 29 thử nghiệm cho thấy kháng sinh giảm đau họng vào ngày thứ 3 và giảm một số biến chứng như viêm tai giữa, áp xe quanh amidan; tuy vậy 82% người ở nhóm giả dược hoặc không điều trị đã hết triệu chứng sau một tuần, và phần lớn người tham gia là người lớn (Spinks và cộng sự, 2021). Dùng kháng sinh hay không là quyết định của bác sĩ sau khi khám. Gợi ý thực hành: không dùng lại siro kháng sinh còn thừa; khi đã được kê thì uống đủ liệu trình theo đơn.

Câu hỏi thường gặp

Trẻ dưới 1 tuổi có dùng mật ong chưng tắc được không?

Không, vì nguy cơ ngộ độc botulinum; chờ bé đủ 12 tháng.

Có nên cho bé uống sữa nghệ khi viêm amidan?

Chưa có thử nghiệm ở trẻ; chỉ nên dùng nghệ rõ nguồn như gia vị.

Bé viêm amidan bao lâu thì đỡ?

Nhiều trường hợp đỡ trong khoảng một tuần; sốt kéo dài hoặc khó nuốt cần đi khám.

Bé chưa biết súc họng thì giữ sạch miệng thế nào?

Đánh răng nhẹ bằng bàn chải mềm và uống vài ngụm nước sau ăn.

Tài liệu tham khảo

Các đường dẫn dưới đây để ở dạng liên kết trần, bạn sao chép và dán vào trình duyệt để tra cứu bản gốc.

1. Shaikh N, Leonard E, Martin JM. Prevalence of streptococcal pharyngitis and streptococcal carriage in children: a meta-analysis. Pediatrics. 2010;126(3):e557-64. doi:10.1542/peds.2009-2648. PMID 20696723. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20696723/
2. Chiappini E, Principi N, Mansi N, et al. Management of acute pharyngitis in children: summary of the Italian National Institute of Health guidelines. Clin Ther. 2012;34(6):1442-1458.e2. doi:10.1016/j.clinthera.2012.04.028. PMID 22691611. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22691611/
3. Oduwole O, Udoh EE, Oyo-Ita A, et al. Honey for acute cough in children. Cochrane Database Syst Rev. 2018;4(4):CD007094. doi:10.1002/14651858.CD007094.pub5. PMID 29633783. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29633783/
4. Aricò MO, Caselli D, Stefanizzi P, et al. Infant Botulism and Honey Exposure: Global Epidemiology, Prevention Policies, and Communication Strategies. Acta Paediatr. 2026;115(7):1429-1433. doi:10.1111/apa.70538. PMID 41964486. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41964486/
5. Satomura K, Kitamura T, Kawamura T, et al. Prevention of upper respiratory tract infections by gargling: a randomized trial. Am J Prev Med. 2005;29(4):302-7. doi:10.1016/j.amepre.2005.06.013. PMID 16242593. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16242593/
6. Forsyth JE, Mistree D, Nash E, et al. Evidence of turmeric adulteration with lead chromate across South Asia. Sci Total Environ. 2024;949:175003. doi:10.1016/j.scitotenv.2024.175003. PMID 39053552. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39053552/
7. Jadhav PS, Leff M, Wang HC. Routine paediatric lead screening questionnaires may not fully capture current risk factors. BMJ Case Rep. 2025;18(3). doi:10.1136/bcr-2024-263791. PMID 40032567. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40032567/
8. Al Himdani S, Javed MU, Hughes J, et al. Home remedy or hazard?: management and costs of paediatric steam inhalation therapy burn injuries. Br J Gen Pract. 2016;66(644):e193-9. doi:10.3399/bjgp16X684289. PMID 26917659. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26917659/
9. Spinks A, Glasziou PP, Del Mar CB. Antibiotics for treatment of sore throat in children and adults. Cochrane Database Syst Rev. 2021;12(12):CD000023. doi:10.1002/14651858.CD000023.pub5. PMID 34881426. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34881426/

Đọc tiếp

• Đau rát họng khi bị cúm A
• Cúm A ở trẻ em: dấu hiệu nặng
• Viêm họng hạt
• Nghẹt mũi và viêm mũi xoang
• Tay chân miệng: dấu hiệu theo từng ngày

Bài viết do đội ngũ chuyên môn PlasmaKare – Công ty TNHH Dược phẩm Innocare biên soạn, nhằm cung cấp kiến thức chăm sóc da và niêm mạc. Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Sản phẩm PlasmaKare là trang thiết bị y tế, không phải thuốc. Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng.

PlasmaKare — Chăm sóc da và niêm mạc
Chịu trách nhiệm sản phẩm và phân phối: Công ty TNHH Dược phẩm Innocare — 558 Quang Trung, phường Dương Nội, Hà Nội.
Hotline 024 6680 0369 · Zalo 0968 734 102 · Liên hệ