Co giật do sốt khi trẻ bị cúm: cha mẹ cần làm gì

Biên soạn: Đội ngũ chuyên môn PlasmaKare · Tham vấn chuyên môn: Ds Nguyễn Bá Nghĩa – Giám đốc Nghiên cứu & Phát triển, Công ty TNHH Dược phẩm Innocare · Cập nhật: 27/10/2026

Khi trẻ bị co giật do sốt lúc đang cúm, việc cần làm ngay là đặt trẻ nằm nghiêng, giữ an toàn và bấm giờ cơn giật. Không nhét gì vào miệng trẻ, không ghì chặt tay chân, không cho uống khi trẻ chưa tỉnh. Phần lớn cơn co giật do sốt lành tính, tự giới hạn, không ảnh hưởng lâu dài đến trí tuệ của trẻ (Leung và cộng sự, 2018; Smith và cộng sự, 2019). Cơn kéo dài trên 5 phút, trẻ khó thở, tím tái hoặc không tỉnh lại sau cơn thì gọi 115. Thuốc hạ sốt giúp trẻ dễ chịu nhưng không ngăn được cơn (Offringa và cộng sự, 2021).

Tóm tắt nhanh

Câu hỏi	Trả lời ngắn
Có nguy hiểm không?	Đa số lành tính
Cúm có hay gây co giật?	Có; khoảng 1/5 trẻ nhập viện vì cúm A trong một nghiên cứu
Việc đầu tiên?	Nằm nghiêng, không nhét gì vào miệng, bấm giờ
Khi nào gọi 115?	Cơn trên 5 phút, khó thở, tím tái, không tỉnh sau cơn
Hạ sốt có ngừa được cơn?	Không

Mùa cúm năm nay, cha mẹ có cần lo trẻ bị co giật do sốt?

Báo Vietnam+ (21/10/2026) dẫn Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế: “Phần lớn người mắc cúm có biểu hiện nhẹ và tự hồi phục.” Báo Hà Nội Mới (24/10/2026) dẫn CDC Hà Nội: trung bình 200–300 trường hợp mắc cúm mỗi tuần thời gian gần đây; bác sĩ Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương khuyên đến cơ sở y tế ngay khi khó thở, thở nhanh, tím tái. Không chủ quan nhưng không hoang mang. Kiến thức nền xem bài Bệnh cúm A: triệu chứng và cách phòng ngừa.

Co giật do sốt là gì, vì sao trẻ bị cúm hay gặp?

Đó là cơn co giật ở trẻ 6 tháng đến 5 tuổi khi sốt từ 38,0 °C trở lên, không do nhiễm trùng thần kinh trung ương như viêm màng não (Smith và cộng sự, 2019). Bệnh hay gặp nhất ở tuổi 12–18 tháng, đa số cơn xảy ra trong 24 giờ đầu của đợt sốt (Leung và cộng sự, 2018).

Ở Hồng Kông, 19,5% trẻ 6 tháng đến 5 tuổi nhập viện vì cúm A bị co giật do sốt, cao hơn trẻ nhiễm parainfluenza (12,2%) và adenovirus (9%); trong tháng cúm cao điểm, cúm A chiếm 35–44% ca nhập viện vì co giật do sốt (Chiu và cộng sự, 2001). Đây là số liệu ở trẻ nhập viện, không phải mọi trẻ bị cúm.

Co giật do sốt đơn giản và phức tạp khác nhau thế nào?

Tiêu chí	Đơn giản	Phức tạp
Thời gian cơn	Dưới 15 phút	Từ 15 phút trở lên
Kiểu cơn	Toàn thân	Khu trú, có dấu hiệu thần kinh khu trú
Trong 24 giờ	Một cơn	Lặp lại
Xét nghiệm	Trẻ khỏe sau cơn: thường không cần làm thường quy	Bác sĩ khám thần kinh để quyết định

Nguồn bảng: Smith và cộng sự (2019). Trẻ có cơn phức tạp có nguy cơ động kinh về sau cao hơn (Leung và cộng sự, 2018). Trong đợt cúm A/H3N2 ở Thâm Quyến (Trung Quốc) năm 2022, 87% trẻ co giật do sốt thuộc thể đơn giản (Zhang và cộng sự, 2023). Trẻ nhiễm cúm A dễ co giật lặp lại trong cùng đợt sốt hơn: 28% so với 8,3% ở trẻ nhiễm virus hô hấp khác (Chiu và cộng sự, 2001).

Trẻ đang co giật, cha mẹ cần làm gì?

Gia đình có trẻ từng co giật do sốt nên được hướng dẫn sơ cứu (Offringa và cộng sự, 2021). Các bước sau là gợi ý thực hành, riêng mốc 5 phút có nguồn dẫn:

1. Nhìn đồng hồ khi cơn bắt đầu.
2. Đặt trẻ nằm nghiêng, dọn vật cứng quanh trẻ, nới áo ở cổ.
3. Không nhét gì vào miệng, không cạy răng, không cho uống.
4. Không ghì chặt tay chân, không lay, không cạo gió.
5. Cơn trên 5 phút: gọi 115. Khi đó nhân viên y tế dùng thuốc cắt cơn nhóm benzodiazepine (Smith và cộng sự, 2019).
6. Sau cơn: để trẻ nằm nghiêng, theo dõi nhịp thở, mức tỉnh.

Trẻ co giật lần đầu cần được bác sĩ khám để tìm nguyên nhân sốt; chọc dò tủy sống được cân nhắc ở trẻ dưới 12 tháng hoặc khi nghi viêm màng não (Leung và cộng sự, 2018).

Cho uống thuốc hạ sốt sớm có ngăn được co giật không?

Không. Tổng quan Cochrane (32 thử nghiệm, 4.431 trẻ) không thấy ibuprofen hay thuốc hạ sốt dùng khi sốt làm giảm tái phát co giật do sốt (Offringa và cộng sự, 2021). Vẫn nên hạ sốt khi trẻ khó chịu, đúng liều, không chườm đá, không lau cồn; liều theo cân nặng xem bài Trẻ sốt cao vì cúm A: hạ sốt đúng cách.

Thuốc chống co giật dùng ngắt quãng khi sốt giảm được tái phát trong một số thử nghiệm, nhưng tác dụng phụ gặp ở tới 30–36% trẻ (Offringa và cộng sự, 2021), nên không chỉ định thường quy (Leung và cộng sự, 2018). Đây là quyết định của bác sĩ, cha mẹ không tự mua.

Cúm có gây biến chứng thần kinh nặng hơn co giật do sốt không?

Có, nhưng hiếm. Ở Mỹ, trong 842 trẻ nhập viện vì cúm, 72 trẻ có biến chứng thần kinh: 56 trẻ co giật, 8 trẻ bệnh não; không trẻ nào tử vong vì biến chứng này. Trẻ 6 tháng đến 4 tuổi và trẻ có bệnh thần kinh sẵn có dễ gặp hơn (Newland và cộng sự, 2007). Ở Bangkok, 16,9% trong 397 trẻ nhập viện vì cúm có co giật hoặc bệnh não cấp, 93,5% hồi phục hoàn toàn khi ra viện; tiền sử co giật do sốt làm tăng rõ nguy cơ (Jantarabenjakul và cộng sự, 2022).

Bệnh não, viêm não do cúm là biến chứng nặng: trẻ li bì, lú lẫn, co giật kéo dài hoặc lặp lại, hôn mê. Ở Thâm Quyến, 18 trong 513 trẻ nhập viện vì cúm A/H3N2 bị bệnh não hoặc viêm não, 2 trẻ tử vong; biến chứng xuất hiện sớm trong diễn tiến bệnh (Zhang và cộng sự, 2023). Một bệnh viện ở Thành Đô ghi nhận 71 ca trong 446 trẻ nhập viện, tử vong 16,9%, chỉ một trẻ đã tiêm vaccine cúm (Yang và cộng sự, 2024). Đó là số liệu bệnh viện tuyến cuối, cao hơn nhiều so với cộng đồng. Gợi ý thực hành: sau cơn đơn giản trẻ thường tỉnh dần; nếu trẻ lơ mơ kéo dài, hành vi lạ thì đi cấp cứu. Xem thêm Biến chứng của cúm A.

Khi nào trẻ co giật do sốt cần nhập viện?

Tổng quan 7 hướng dẫn của nhiều nước cho thấy tiêu chí nhập viện thường gồm trẻ dưới 18 tháng tuổi và cơn phức tạp (Corsello và cộng sự, 2024). Trẻ có cơn đơn giản, tỉnh táo sau cơn thường chỉ cần tìm nguyên nhân sốt (Smith và cộng sự, 2019).

Tình huống	Hướng xử trí
Cơn trên 5 phút, khó thở, tím tái; sau cơn li bì, cứng cổ, nổi chấm xuất huyết	Gọi 115, cấp cứu
Trẻ dưới 18 tháng hoặc cơn phức tạp	Thường theo dõi nội trú
Cơn đầu tiên trong đời	Đến cơ sở y tế ngay sau cơn
Cơn đơn giản, trẻ đã tỉnh, đã được khám	Theo dõi tại nhà theo hướng dẫn bác sĩ

Bảng là gợi ý thực hành dựa trên các nguồn trên. Dấu hiệu nặng của cúm ở trẻ có trong bài Cúm A ở trẻ em: dấu hiệu nặng cần đưa đi viện ngay. Tất cả nội dung không thay thế cho chỉ định của bác sĩ. Hỏi ý kiến chuyên gia trước khi dùng.

Trẻ đã co giật một lần, lần sau bị cúm có lặp lại không?

Khoảng 30–40% trẻ sẽ tái phát trong những năm đầu đời (Leung và cộng sự, 2018), nhưng co giật do sốt không ảnh hưởng xấu đến học tập, trí tuệ hay hành vi (Smith và cộng sự, 2019). Điều làm được là giảm khả năng mắc cúm: tiêm vaccine cúm hằng năm cho trẻ đủ tuổi và người thân theo tư vấn của cơ sở tiêm chủng. Ở hai nghiên cứu Trung Quốc, rất ít trẻ có biến chứng thần kinh đã tiêm vaccine (Zhang và cộng sự, 2023; Yang và cộng sự, 2024), dù các nghiên cứu này không đo trực tiếp hiệu quả vaccine. Xem bài Vaccine cúm mùa: ai nên tiêm, tiêm lúc nào. Gợi ý thực hành: ghi lại cơn trước, hướng dẫn người trông trẻ cách sơ cứu, theo dõi sát 24 giờ đầu khi trẻ sốt.

Câu hỏi thường gặp

Co giật do sốt có làm trẻ chậm phát triển không?

Không (Smith và cộng sự, 2019); trẻ có cơn phức tạp cần tái khám vì nguy cơ động kinh cao hơn (Leung và cộng sự, 2018).

Có nên cạy miệng để trẻ không cắn lưỡi?

Không; có thể làm gãy răng hoặc gây sặc (gợi ý thực hành). Chỉ cần đặt trẻ nằm nghiêng.

Sốt bao nhiêu độ thì trẻ bị co giật?

Không có ngưỡng cố định; theo định nghĩa là từ 38,0 °C trở lên (Smith và cộng sự, 2019).

Trẻ trên 5 tuổi co giật khi sốt thì sao?

Ngoài độ tuổi của định nghĩa (Smith và cộng sự, 2019), cần bác sĩ khám tìm nguyên nhân khác.

Tài liệu tham khảo

Các đường dẫn dưới đây để ở dạng liên kết trần, bạn sao chép và dán vào trình duyệt để tra cứu bản gốc.

1. Leung AK, Hon KL, Leung TN. Febrile seizures: an overview. Drugs Context. 2018;7:212536. doi:10.7573/dic.212536. PMID 30038660. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30038660/
2. Smith DK, Sadler KP, Benedum M. Febrile Seizures: Risks, Evaluation, and Prognosis. Am Fam Physician. 2019;99(7):445-450. PMID 30932454. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30932454/
3. Offringa M, Newton R, Nevitt SJ, et al. Prophylactic drug management for febrile seizures in children. Cochrane Database Syst Rev. 2021;6(6):CD003031. doi:10.1002/14651858.CD003031.pub4. PMID 34131913. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34131913/
4. Chiu SS, Tse CY, Lau YL, et al. Influenza A infection is an important cause of febrile seizures. Pediatrics. 2001;108(4):E63. doi:10.1542/peds.108.4.e63. PMID 11581471. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11581471/
5. Zhang R, Wen J, Wu K, et al. Influenza-associated neurologic complications in children from an H3N2 outbreak in Shenzhen, China during COVID-19 lockdown. Int J Infect Dis. 2023;134:91-94. doi:10.1016/j.ijid.2023.05.064. PMID 37263378. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37263378/
6. Newland JG, Laurich VM, Rosenquist AW, et al. Neurologic complications in children hospitalized with influenza: characteristics, incidence, and risk factors. J Pediatr. 2007;150(3):306-10. doi:10.1016/j.jpeds.2006.11.054. PMID 17307552. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17307552/
7. Jantarabenjakul W, Paprad T, Paprad T, et al. Neurological complications associated with influenza in hospitalized children. Influenza Other Respir Viruses. 2022;17(1):e13075. doi:10.1111/irv.13075. PMID 36514185. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36514185/
8. Yang M, Yi L, Jia F, et al. Characteristics and outcome of influenza-associated encephalopathy/encephalitis among children in China. Clinics (Sao Paulo). 2024;79:100475. doi:10.1016/j.clinsp.2024.100475. PMID 39096859. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39096859/
9. Corsello A, Marangoni MB, Macchi M, et al. Febrile Seizures: A Systematic Review of Different Guidelines. Pediatr Neurol. 2024;155:141-148. doi:10.1016/j.pediatrneurol.2024.03.024. PMID 38653182. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38653182/

Nguồn tin trong nước:

• Báo Vietnam+ (21/10/2026). Bộ Y tế khuyến cáo 8 biện pháp để phòng bệnh cúm mùa. https://www.vietnamplus.vn/bo-y-te-khuyen-cao-8-bien-phap-de-phong-benh-cum-mua-post1143275.vnp
• Báo Hà Nội Mới (24/10/2026). Cúm A gia tăng, cảnh giác biến chứng nặng. https://hanoimoi.vn/cum-a-gia-tang-canh-giac-bien-chung-nang-1762582.html

Đọc tiếp

• Thuốc kháng virus cúm: khi nào cần dùng và vì sao không tự mua
• Cúm A bao lâu thì khỏi và bao lâu thì hết lây?
• Chăm sóc người bị cúm A tại nhà: nghỉ ngơi, ăn uống và cách ly
• Phân biệt cúm A với cảm lạnh, COVID-19 và sốt xuất huyết
• Chủng cúm A đang lưu hành mùa 2026-2027

Bài viết do đội ngũ chuyên môn PlasmaKare – Công ty TNHH Dược phẩm Innocare biên soạn, nhằm cung cấp kiến thức chăm sóc da và niêm mạc. Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Sản phẩm PlasmaKare là trang thiết bị y tế, không phải thuốc. Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng.

PlasmaKare — Chăm sóc da và niêm mạc
Chịu trách nhiệm sản phẩm và phân phối: Công ty TNHH Dược phẩm Innocare — 558 Quang Trung, phường Dương Nội, Hà Nội.
Hotline 024 6680 0369 · Zalo 0968 734 102 · Liên hệ