Cúm A ở người tiểu đường: quy tắc ngày ốm giữ đường huyết

Biên soạn: Đội ngũ chuyên môn PlasmaKare · Tham vấn chuyên môn: Ds Nguyễn Bá Nghĩa – Giám đốc Nghiên cứu & Phát triển, Công ty TNHH Dược phẩm Innocare · Cập nhật: 29/10/2026

Mục lục

0.1. Tóm tắt nhanh

1. Tình hình hiện nay: mùa cúm này người bị đái tháo đường cần lưu ý gì?
2. Vì sao bị cúm A thì đường huyết dễ tăng?
3. Người tiểu đường mắc cúm A có dễ phải nhập viện hơn không?
4. “Quy tắc ngày ốm” cho người đái tháo đường gồm những bước nào?
5. Bị cúm có nên ngừng insulin, metformin, thuốc ức chế SGLT2 không?
6. Nhiễm toan ceton là gì và vì sao người dùng thuốc ức chế SGLT2 cần để ý?
7. Vaccine cúm và thuốc kháng virus giúp gì cho người tiểu đường?
8. Câu hỏi thường gặp
9. Tài liệu tham khảo
10. Đọc tiếp

Cúm A ở người tiểu đường (đái tháo đường) dễ làm đường huyết tăng cao, đôi khi lại hạ thấp vì ăn uống kém, và làm tăng nguy cơ nhập viện. Cần áp dụng “quy tắc ngày ốm” (sick day rules) đã thống nhất với bác sĩ: đo đường huyết thường hơn, uống đủ nước, ăn ít một nhưng đều, không tự ngừng insulin, hỏi bác sĩ về thuốc cần tạm dừng như metformin, nhóm ức chế SGLT2. Đi cấp cứu khi nôn liên tục, đau bụng, thở nhanh sâu hoặc lơ mơ.

Tóm tắt nhanh

Câu hỏi	Trả lời ngắn
Cúm có làm đường huyết tăng không?	Thường có; cũng có thể hạ nếu ăn uống kém
Đo đường huyết bao lâu một lần khi ốm?	Ít nhất mỗi 4 giờ, kể cả ban đêm (Diabetes UK)
Có được tự ngừng insulin?	Không; liều có thể cần chỉnh theo bác sĩ
Metformin, thuốc ức chế SGLT2?	Có thể phải tạm dừng khi mất nước; hỏi bác sĩ
Dấu hiệu nhiễm toan ceton?	Nôn, đau bụng, thở nhanh sâu, hơi thở mùi trái cây, lơ mơ

Tình hình hiện nay: mùa cúm này người bị đái tháo đường cần lưu ý gì?

Số ca cúm đang gia tăng ở miền Bắc. CDC Hà Nội cho biết trung bình “200 – 300 trường hợp mắc cúm mỗi tuần” (Hà Nội Mới, 24/10/2026). Tại Quảng Ninh, CDC tỉnh ghi nhận: “Chỉ riêng từ đầu tháng 10 tới nay, thành phố đã ghi nhận 404 ca mắc cúm, trong khi từ đầu năm 2026 tới nay là 2.342 ca.” (Báo Tin tức – TTXVN, 19/10/2026). Người bị đái tháo đường thuộc nhóm bệnh nền: không chủ quan nhưng không hoang mang. Số liệu theo tuần xem trang tình hình cúm A tại Việt Nam.

Vì sao bị cúm A thì đường huyết dễ tăng?

Khi ốm, các hormone đối kháng insulin tăng lên, cộng thêm stress cấp, ăn uống thất thường và tác dụng của thuốc, nên đường huyết khó kiểm soát; người bệnh có thể gặp cả hạ đường huyết nặng lẫn tăng đường huyết cấp nếu không theo dõi sát và chỉnh thuốc (Yuang và cộng sự, 2025). Diabetes UK giải thích: cơ thể giải phóng thêm glucose, nhưng người bị đái tháo đường không tự tiết thêm insulin để bù. Ngược lại, không ăn uống được thì đường huyết có thể xuống thấp (CDC Hoa Kỳ).

Đường huyết cao còn làm suy giảm đáp ứng miễn dịch. Người bị đái tháo đường có nguy cơ nhiễm trùng cao gấp 1,5–4 lần, trong đó có cúm và viêm phổi, và kết cục thường xấu hơn (Holt và cộng sự, 2024).

Người tiểu đường mắc cúm A có dễ phải nhập viện hơn không?

Có. Phân tích gộp 34 nghiên cứu quan sát: người bị đái tháo đường mắc cúm có tỷ lệ tử vong và nhập viện vì cúm, viêm phổi cao hơn người không bị đái tháo đường, kể cả sau hiệu chỉnh (Dicembrini và cộng sự, 2023). Trong hơn 1,1 triệu hồ sơ bệnh án tại Mỹ, người bị đái tháo đường phải nhập viện hoặc vào cấp cứu vì cúm nhiều gấp 3,7 lần (Horswell và cộng sự, 2024). CDC Hoa Kỳ ghi nhận khoảng 30% người lớn nhập viện vì cúm có đái tháo đường; nguy cơ vẫn cao cả khi bệnh được kiểm soát tốt.

Dấu hiệu nhập viện chung xem bài cúm A ở người cao tuổi và người có bệnh nền, các biến chứng khác xem bài biến chứng của cúm A.

“Quy tắc ngày ốm” cho người đái tháo đường gồm những bước nào?

Các tổ chức chuyên môn khuyến cáo điều chỉnh thuốc khi ốm có mất nước để giảm nguy cơ tổn thương thận cấp, tụt huyết áp, hạ đường huyết, dù bằng chứng từ nghiên cứu can thiệp còn hạn chế (Montoya, 2026). Các bước tổng hợp từ Diabetes UK, Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA) và một bệnh viện thuộc NHS (Anh):

Sáu bước quy tắc ngày ốm cho người đái tháo đường bị cúm A: đo đường huyết, tiếp tục thuốc, uống nước, ăn ít một, kiểm tra ceton, ghi chép — Tổng hợp từ Diabetes UK, ADA và một bệnh viện thuộc NHS (Anh); cần thống nhất với bác sĩ từ trước.

Đo đường huyết ít nhất mỗi 4 giờ, kể cả ban đêm (Diabetes UK); ADA khuyên mỗi 4–6 giờ nếu trên 200 mg/dL (khoảng 11,1 mmol/L).
Tiếp tục thuốc đái tháo đường kể cả khi ăn ít, trừ thuốc bác sĩ dặn tạm dừng.
Uống đủ nước không đường; ADA gợi ý xen kẽ nước lọc và nước điện giải.
Ăn ít một, chia nhiều bữa; không ăn được bữa chính thì NHS gợi ý khoảng 150 ml sữa, nước trái cây hoặc súp mỗi giờ.
Kiểm tra ceton nếu có máy và đã được hướng dẫn.
Ghi lại đường huyết, nhiệt độ, lượng nước uống, số lần nôn (gợi ý thực hành).

Bị cúm có nên ngừng insulin, metformin, thuốc ức chế SGLT2 không?

Không tự ngừng insulin. Với thuốc khác, các hướng dẫn không hoàn toàn giống nhau: ADA khuyên tiếp tục thuốc như kê đơn trừ khi bác sĩ dặn khác; Diabetes UK khuyên tạm ngừng thuốc ức chế SGLT2 khi ốm vì có thể tăng nguy cơ nhiễm toan ceton. Tờ hướng dẫn của Bệnh viện Hạt Dorset (NHS, 2025) liệt kê:

Bảng nhóm thuốc đái tháo đường khi bị cúm A không ăn uống được: insulin, thuốc ức chế SGLT2, metformin, thuốc lợi tiểu và khi nào dùng lại — Bảng để hỏi bác sĩ cho đúng, không dùng để tự áp dụng.

Nhóm thuốc	Khi ốm, không ăn uống được như thường	Dùng lại khi nào
Insulin	Không bao giờ tự ngừng; liều có thể cần chỉnh	Tăng dần về liều cũ khi hồi phục
Ức chế SGLT2 (dapagliflozin, empagliflozin…)	Tạm ngừng	Theo hướng dẫn của bác sĩ
Metformin, sulfonylurea (gliclazide…), đồng vận GLP-1	Tạm ngừng	Khi khỏe lại, ăn uống bình thường
Thuốc lợi tiểu, ức chế men chuyển, chẹn thụ thể angiotensin, ibuprofen	Tạm ngừng	Khi khỏe lại, ăn uống bình thường

Bảng này để hỏi bác sĩ cho đúng, không để tự áp dụng; kế hoạch nên được lập từ trước mùa cúm. Tất cả nội dung không thay thế cho chỉ định của bác sĩ. Hỏi ý kiến chuyên gia trước khi dùng.

Nhiễm toan ceton là gì và vì sao người dùng thuốc ức chế SGLT2 cần để ý?

Đây là cấp cứu: thiếu insulin khiến cơ thể phân hủy mỡ, tạo nhiều ceton làm máu bị toan hóa (kiến thức chung). Tờ hướng dẫn NHS nêu dấu hiệu cần đi viện ngay: buồn nôn, nôn, đau bụng, buồn ngủ hoặc mệt bất thường, thở nhanh sâu, hơi thở mùi trái cây. Ceton máu trên 0,6 mmol/L cần hỏi ý kiến y tế khẩn; người dùng thuốc ức chế SGLT2 không nên dựa vào que thử nước tiểu.

Ở người dùng thuốc ức chế SGLT2, nhiễm toan ceton có thể xảy ra khi đường huyết chỉ tăng nhẹ hoặc bình thường. Biến chứng này hiếm, nhưng phân tích gộp thử nghiệm cho thấy nguy cơ cao khoảng 3,7 lần so với thuốc khác; hơn một nửa ca có triệu chứng tiêu hóa (Dutta và cộng sự, 2022). Yếu tố thúc đẩy gồm giảm liều insulin, stress chuyển hóa như nhiễm trùng, ăn ít carbohydrate; triệu chứng không đặc hiệu nên dễ chẩn đoán muộn (Palmer và Clegg, 2021).

Vaccine cúm và thuốc kháng virus giúp gì cho người tiểu đường?

Diabetes UK và CDC Hoa Kỳ khuyên tiêm vaccine cúm mỗi năm; CDC lưu ý nên dùng vaccine dạng tiêm, nhìn chung không dùng vaccine sống xịt mũi. Phân tích gộp 13 nghiên cứu quan sát: ở người đái tháo đường, tiêm vaccine đi kèm giảm nhập viện và tử vong; khoảng 60 người được tiêm thì tránh được 1 ca nhập viện do mọi nguyên nhân (Dicembrini và cộng sự, 2023). Ở 1.670 người đái tháo đường nhập viện tại Tây Ban Nha, vaccine mùa hiện tại giảm khoảng 46% nguy cơ nhập viện vì cúm (Martínez-Baz và cộng sự, 2021).

Ở người cao tuổi đái tháo đường tại Bắc Kinh, người đã tiêm có nguy cơ tử vong trong viện thấp hơn; sau hiệu chỉnh thêm yếu tố nhiễu, mức giảm tái nhập viện khoảng 17% và không còn chắc chắn về thống kê (Liu và cộng sự, 2024). Tiêm sớm đầu mùa giảm 66% nguy cơ phải đến viện vì cúm so với tiêm muộn (Horswell và cộng sự, 2024). Lịch tiêm xem bài vaccine cúm mùa: ai nên tiêm, tiêm lúc nào.

CDC Hoa Kỳ khuyến cáo điều trị kháng virus sớm cho người đái tháo đường mắc hoặc nghi mắc cúm; loại thuốc, liều do bác sĩ quyết định, xem bài thuốc kháng virus cúm: khi nào cần dùng. Kiến thức nền xem bài trụ bệnh cúm A: triệu chứng và cách phòng ngừa.

Ghi chú chuyên môn

“Người bị đái tháo đường nên xin bác sĩ một kế hoạch ngày ốm bằng văn bản ngay đầu mùa cúm: thuốc nào giữ, thuốc nào tạm dừng, ngưỡng đường huyết nào phải gọi lại. Khi đang sốt, mệt, rất khó tự nhớ những điều này.”

— Ds Nguyễn Bá Nghĩa, Giám đốc Nghiên cứu & Phát triển, Công ty TNHH Dược phẩm Innocare

Khi nào nên đi khám bác sĩ khi người tiểu đường mắc cúm A?

Vừa sốt, ho, đau mỏi: liên hệ bác sĩ ngay.
Nôn hoặc tiêu chảy quá 4 giờ; sốt trên 38,3 °C kéo dài quá 24 giờ (ADA).
Đường huyết trên 300 mg/dL (khoảng 16,7 mmol/L) hai lần dù đã xử trí (ADA).
Nôn không giữ được nước uống.
Đau bụng, thở nhanh sâu, hơi thở mùi trái cây, lơ mơ: đi cấp cứu ngay.

Câu hỏi thường gặp

Không ăn được gì thì có nên bỏ mũi tiêm insulin?

Không tự bỏ; khi ốm cơ thể vẫn cần insulin, liều do bác sĩ chỉnh.

Đường huyết bao nhiêu thì phải gọi bác sĩ?

Ngưỡng do bác sĩ đặt riêng; NHS khuyên đi khám khi liên tục trên 18 mmol/L.

Đang bị cúm có nên uống nước ngọt?

Bù nước bằng nước không đường; chỉ khi không ăn được mới dùng sữa, nước trái cây lượng nhỏ.

Nên tiêm vaccine cúm vào lúc nào?

Nên tiêm sớm, đầu mùa cúm (Horswell và cộng sự, 2024).

Tài liệu tham khảo

Các đường dẫn dưới đây để ở dạng liên kết trần, bạn sao chép và dán vào trình duyệt để tra cứu bản gốc.

Yuang K, Espinoza AL, McCoy RG. Glycemic Management in Adults With Diabetes During Illness. Clin Diabetes. 2025;43(5):735-745. doi:10.2337/cd25-0056. PMID 41438310. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41438310/
Holt RIG, Cockram CS, Ma RCW, et al. Diabetes and infection: review of the epidemiology, mechanisms and principles of treatment. Diabetologia. 2024;67(7):1168-1180. doi:10.1007/s00125-024-06102-x. PMID 38374451. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38374451/
Dicembrini I, Silverii GA, Clerico A, et al. Influenza: Diabetes as a risk factor for severe related-outcomes and the effectiveness of vaccination in diabetic population. A meta-analysis of observational studies. Nutr Metab Cardiovasc Dis. 2023;33(6):1099-1110. doi:10.1016/j.numecd.2023.03.016. PMID 37032254. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37032254/
Horswell R, Chu S, Stone AE, et al. Risk of healthcare visits from influenza in subjects with diabetes and impacts of early vaccination. BMJ Open Diabetes Res Care. 2024;12(4):e003841. doi:10.1136/bmjdrc-2023-003841. PMID 39107077. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39107077/
Montoya V. Sick Day Medication Guidance for Adults with Chronic Kidney Disease in Outpatient Settings. Nephrol Nurs J. 2026;53(4):331-390. PMID 42742305. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42742305/
Dutta S, Kumar T, Singh S, et al. Euglycemic diabetic ketoacidosis associated with SGLT2 inhibitors: A systematic review and quantitative analysis. J Family Med Prim Care. 2022;11(3):927-940. doi:10.4103/jfmpc.jfmpc_644_21. PMID 35495849. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35495849/
Palmer BF, Clegg DJ. Euglycemic Ketoacidosis as a Complication of SGLT2 Inhibitor Therapy. Clin J Am Soc Nephrol. 2021;16(8):1284-1291. doi:10.2215/CJN.17621120. PMID 33563658. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33563658/
Martínez-Baz I, Navascués A, Portillo ME, et al. Effect of Influenza Vaccination in Preventing Laboratory-Confirmed Influenza Hospitalization in Patients With Diabetes Mellitus. Clin Infect Dis. 2021;73(1):107-114. doi:10.1093/cid/ciaa564. PMID 32412600. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32412600/
Liu G, Pang Y, Lv M, et al. Effectiveness of influenza vaccination on hospitalization outcomes among older patients with diabetes. Vaccine. 2024;42(25):126142. doi:10.1016/j.vaccine.2024.07.043. PMID 39019658. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39019658/

Nguồn tin trong nước:

Hà Nội Mới (24/10/2026). Cúm A gia tăng, cảnh giác biến chứng nặng. https://hanoimoi.vn/cum-a-gia-tang-canh-giac-bien-chung-nang-1762582.html
Báo Tin tức – TTXVN (19/10/2026). Gia tăng số người mắc cúm A phải nhập viện. https://baotintuc.vn/gia-tang-so-nguoi-mac-cum-a-phai-nhap-vien-post1395608.html

Nguồn hướng dẫn chuyên môn:

Diabetes UK (rà soát 21/09/2026). Diabetes and being ill. https://www.diabetes.org.uk/living-with-diabetes/life-with-diabetes/illness
American Diabetes Association (2026). Sick Day Guide for People with Diabetes. https://professional.diabetes.org/sites/dpro/files/2026-05/Sick-Day-Guide-PA-ENG-2026.pdf
Dorset County Hospital NHS Foundation Trust (sửa đổi 02/2025). Sick day rules for people with type 2 diabetes taking a SGLT-2 inhibitor. https://dchft.nhs.uk/leaflets/sick-day-rules-for-people-with-type-2-diabetes-taking-a-sglt-2-inhibitor/
CDC Hoa Kỳ (cập nhật 01/09/2026). Flu and People with Diabetes. https://www.cdc.gov/flu/highrisk/diabetes.html

Đọc tiếp

Bài viết do đội ngũ chuyên môn PlasmaKare – Công ty TNHH Dược phẩm Innocare biên soạn, nhằm cung cấp kiến thức chăm sóc da và niêm mạc. Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Sản phẩm PlasmaKare là trang thiết bị y tế, không phải thuốc. Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng.

PlasmaKare — Chăm sóc da và niêm mạc
Chịu trách nhiệm sản phẩm và phân phối: Công ty TNHH Dược phẩm Innocare — 558 Quang Trung, phường Dương Nội, Hà Nội.
Hotline 024 6680 0369 · Zalo 0968 734 102 · Liên hệ